IP hst 3 – sensatie en perceptie
CENTRALE VRAAG: HOE WETEN WE OF DE WERELD DIE WE IN ONZE GEEST ‘ZIEN’
OVEREENKOMT MET DE BUITENWERELD? HOE WETEN WE OF WE DE WERELD NET
ZO ZIEN ALS ANDEREN?
Sensatie een vroeg stadium van perceptie waarin receptoren een stimulus (prikkel)
omzetten in een patroon van zenuwimpulsen. Deze signalen worden vervolgens voor
verdere bewerking doorgestuurd naar de hersenen.
= onze eerste gewaarwording van de stimulus.
Perceptie proces waarbij aan het patroon van sensorische zenuwimpulsen een
gedetailleerde betekenis wordt toegekend. Perceptie wordt sterk beïnvloed door herinnering,
motivatie, emotie en andere psychologische processen.
Dankzij de perceptiepsychologie weten we hoe de menselijke hersenen een reeks tonen
kunnen samenvoegen tot een bekende melodie en hoe ze een verzameling vormen en
schaduwen combineren tot een bekend gezicht.
= een proces dat de inkomende sensorische patronen bewerkt en er een betekenis aan geeft
(creëert een interpretatie van de sensatie).
KERNVRAAG 3.1: HOE VERANDERT STIMULATIE IN SENSATIE?
Kernconcept 3.1: de hersenen nemen de wereld indirect waar, omdat de zintuigen
alle stimuli omzetten in de taal van het zenuwstelsel: neurale impulsen.
Onze zintuigelijke indrukken van de wereld bestaan uit neurale representaties van stimuli,
niet uit de werkelijke stimuli. Onze hersenen moeten altijd vertrouwen op informatie die
afkomstig is van het sensorisch systeem, dat als tussenpersoon fungeert en een gecodeerde
neurale boodschap doorgeeft, waaruit de hersenen hun eigen ervaring moeten destilleren.
Alle informatie die de zintuigen opvangen, wordt door neuronen in de vorm van neurale
impulsen naar de hersenen verstuurd.
Bij alle zintuigen is het de taak van de sensorische receptoren om informatie van een
stimulus om te zetten in elektrochemische signalen.
3 kenmerken die alle zintuigen met elkaar gemeen hebben:
Transductie
o Proces waarbij fysische energie, in de vorm van bijvoorbeeld lichtgolven,
wordt omgezet in neurale impulsen. De omzetting van stimulusinformatie in
een zenuwimpuls.
o Begint wanneer een sensorisch neuron een fysische stimulus (geluidsgolf
snaar bijvoorbeeld) opvangt. Als de stimulus het bijpassende zintuig bereikt,
activeert het de gespecialiseerde neuronen in dat zintuig (receptoren). Deze
receptoren zetten hun prikkeling vervolgens om in een zenuwimpuls. De
zenuwimpuls met de gecodeerde informatie verplaatst zich vanaf de
receptorcellen meestal langs een sensorische baan via de thalamus naar
gespecialiseerde sensorische verwerkingscentra in de hersenen. Uit deze
impulsen die via deze zenuwbanen worden aangevoerd, halen de hersenen
informatie over elementaire kenmerken van de stimulus. De stimulus zelf komt
dus niet verder dan de receptor. Het enige wat door het zenuwstelsel
verplaatst wordt, is de informatie in de vorm van een neurale impuls passend
bij de stimulus.
o Omdat we de wereld niet direct zien, horen, ruiken, proeven etc. is wat we
waarnemen een elektrochemische weergave van de wereld die door de
zintuigen en de hersenen is gecreëerd.
CENTRALE VRAAG: HOE WETEN WE OF DE WERELD DIE WE IN ONZE GEEST ‘ZIEN’
OVEREENKOMT MET DE BUITENWERELD? HOE WETEN WE OF WE DE WERELD NET
ZO ZIEN ALS ANDEREN?
Sensatie een vroeg stadium van perceptie waarin receptoren een stimulus (prikkel)
omzetten in een patroon van zenuwimpulsen. Deze signalen worden vervolgens voor
verdere bewerking doorgestuurd naar de hersenen.
= onze eerste gewaarwording van de stimulus.
Perceptie proces waarbij aan het patroon van sensorische zenuwimpulsen een
gedetailleerde betekenis wordt toegekend. Perceptie wordt sterk beïnvloed door herinnering,
motivatie, emotie en andere psychologische processen.
Dankzij de perceptiepsychologie weten we hoe de menselijke hersenen een reeks tonen
kunnen samenvoegen tot een bekende melodie en hoe ze een verzameling vormen en
schaduwen combineren tot een bekend gezicht.
= een proces dat de inkomende sensorische patronen bewerkt en er een betekenis aan geeft
(creëert een interpretatie van de sensatie).
KERNVRAAG 3.1: HOE VERANDERT STIMULATIE IN SENSATIE?
Kernconcept 3.1: de hersenen nemen de wereld indirect waar, omdat de zintuigen
alle stimuli omzetten in de taal van het zenuwstelsel: neurale impulsen.
Onze zintuigelijke indrukken van de wereld bestaan uit neurale representaties van stimuli,
niet uit de werkelijke stimuli. Onze hersenen moeten altijd vertrouwen op informatie die
afkomstig is van het sensorisch systeem, dat als tussenpersoon fungeert en een gecodeerde
neurale boodschap doorgeeft, waaruit de hersenen hun eigen ervaring moeten destilleren.
Alle informatie die de zintuigen opvangen, wordt door neuronen in de vorm van neurale
impulsen naar de hersenen verstuurd.
Bij alle zintuigen is het de taak van de sensorische receptoren om informatie van een
stimulus om te zetten in elektrochemische signalen.
3 kenmerken die alle zintuigen met elkaar gemeen hebben:
Transductie
o Proces waarbij fysische energie, in de vorm van bijvoorbeeld lichtgolven,
wordt omgezet in neurale impulsen. De omzetting van stimulusinformatie in
een zenuwimpuls.
o Begint wanneer een sensorisch neuron een fysische stimulus (geluidsgolf
snaar bijvoorbeeld) opvangt. Als de stimulus het bijpassende zintuig bereikt,
activeert het de gespecialiseerde neuronen in dat zintuig (receptoren). Deze
receptoren zetten hun prikkeling vervolgens om in een zenuwimpuls. De
zenuwimpuls met de gecodeerde informatie verplaatst zich vanaf de
receptorcellen meestal langs een sensorische baan via de thalamus naar
gespecialiseerde sensorische verwerkingscentra in de hersenen. Uit deze
impulsen die via deze zenuwbanen worden aangevoerd, halen de hersenen
informatie over elementaire kenmerken van de stimulus. De stimulus zelf komt
dus niet verder dan de receptor. Het enige wat door het zenuwstelsel
verplaatst wordt, is de informatie in de vorm van een neurale impuls passend
bij de stimulus.
o Omdat we de wereld niet direct zien, horen, ruiken, proeven etc. is wat we
waarnemen een elektrochemische weergave van de wereld die door de
zintuigen en de hersenen is gecreëerd.
