Samenvatting Schematisch overzicht van alle aandoeningen voor VSW kennistoets

Schematisch overzicht van de aandoeningen voor VSW:

Hoofdstuk 1 Biopsychosociaal model
Hierin staan geen aandoeningen (Wel samenvatting hiervan in mijn uitgebreide samenvatting)
Hoofdstuk 2 Autismespectrumstoornis ASS

Aandoening Algemeen Kenmerken/Symptomen Training/Begeleiding/Behandeling &
Bejegening vanuit de sociaal werker
ASS  Is aangeboren Sociale communicatie/interactie:  Levensloopbegeleiding is nodig (gedurende leven
Autisme  DSM-IV nog onderverdeling in DSM-5 niet  Alleen contact om eigen behoeften kenbaar wisselende ondersteuningsbehoefte ook kijken naar
Spectrum meer maken komende transities
Stoornis  Diagnostiek: Signaleren → Toetsen →  Geen wederkerigheid in contact  Integrale benadering; kijken op alle levensgebieden
Ontwikkelingsanamnese → DSM-5  Moeite interpreteren gedrag van anderen en omgeving er ook in betrekken
classificatie → Aanvullend onderzoek voor  Moeite verbaal uiten  Zelfredzaamheid en zelfstandigheid vergroten
handelingsgerichte diagnostiek  Eigenaardig taal/woord gebruik  Rol in integratie in de samenleving
 Ontwikkeling vanTheorie of Mind ToM is  Onvoldoende begrip humor en abstracte taal  Gezinsbegeleiding = psycho-educatie, vergroten
vertraagd (Sally&Ann test)  Moeite interpreteren non verbale competenties en herstellen evenwicht
 ToM is vermogen je te verplaatsen in de communicatie  Psycho-educatie → meer kennis/inzicht
gedachten/gevoelens intenties van ander  Indirecte boodschappen merken ze niet op  Sociale vaardigheidstraining → herkennen/omgaan
 Hebben zwakke CC (Centrale Coherentie) Herhalende stereotype patronen emoties + assertiviteit
Ze zien niet geheel/context maar stukjes  Vastklampen aan gewoonten, volgorde Behandeling:
 Ook stoornis in executieve functies m.n. handelingen, vaste routines, en denkpatronen  ondersteunende medicatie (antipsychotica/Ritalin) +
cognitieve flexibiliteit Informatieverwerkings- en integratie CGT (bij normaal/hoog IQ (leren hoe men
Problemen onderwijs/werk: problemen: stemming/gedrag beïnvloeden)) + Psychotherapie
 Omgang anderen  Overgevoelig voor prikkels (versterken zelfbeeld/zelfvertrouwen en
 Door zwakke CC moeilijk hoofd- en  Trage informatieverwerking ontwikkelen probleemoplossend vermogen +
bijzaken kunnen scheiden  Moeite verwerken non-verbale informatie vaktherapieën (gericht op geblokkeerde expressie,
 Prioriteren is lastig  Moeite met schakelen van de ene naar de beleving, communicatie, contact) + mindfulness
 Plannen en organiseren is lastig andere situatie (helpen met vol hoofd)
 Aangeleerde vaardigheden worden niet Overig: Aandachtspunten begeleiding:
automatisch meegenomen naar nieuwe  Afwijkende/onhandige/houterige motoriek  Kennis ASS
situatie  Extreme en schijnbaar onlogische angsten  Aanpassen communicatie
 Plotselinge veranderingen zijn moeilijk  Gedragsproblemen (eten/slapen/driftbuien)  Bieden van structuur

,  Weinig inzicht in eigen functioneren  Automutilatie en agressie  Aansluiten in wijze van contact maken (welke
Problemen met wonen:  Angstig en faalangstig gedrag zintuigen, verbaal/visueel, welk emotioneel
 Leren woonvaardigheden lastig  Depressiviteit (secundair door inzicht in ontwikkelingsniveau
 Sociale contacten lastig gevolgen ASS) Competenties hulpverlener:
 Zelf initiëren van opruimen/contact etc. is  Persoonlijkheidsproblematiek (door niet  Eigen gezichtspunt los en vanuit de ander kijken
lastig kunnen voldoen aan ontwikkelingstaken  Kijken naar mogelijkheden en kwetsbaarheden
Problemen relaties  Wel betrokken maar bewust dat wederkerigheid
 Aangaan/onderhouden contact vaak niet mogelijk is (mate van distantie)
 Wederkerigheid/Inlevingsvermogen  Helpen bij structureren
 Initiatief nemen  Ethisch bewustzijn, ongelijke machtsverhouding in
 Moeite met inschatten wat passend is in behandelrelatie, waar begrens je?
relatie (grensoverschrijdend)  Handel vanuit empowerment (zoveel mogelijk zelf
 Weten niet hoe ze plezier aan eigen regie)
lichaam kunnen beleven
 Vaak ongelijke relaties door gebrek
weerbaarheid

Subtypen van ASS volgens de DSM-IV

Klassiek autisme Syndroom van Asperger PDD-NOS

 Vaak lager IQ of VB  Normaal/hoog IQ  Is een restcategorie
 Op jonge leeftijd al geen/weinig reactie op contact met  Moeite met aangaan en vooral onderhouden relaties  Past niet in de andere 2
moeder/anderen  Moeite met plannen  In DSM-5 vaak geen ASS
 Praten niet of nauwelijks  Geen achterstand in taal  Sociaal onhandige kinderen
 Dwangmatige dagelijkse routine  Minstens 2 kenmerken in sociale interactie en 1 in Iets klopt niet maar je kan er de vinger niet op leggen
 Dwangmatige fascinaties stereotiep gedrag

Subtypen ASS volgens Lorna Wing

Afzijdige groep Passieve groep Actieve maar bizarre groep
(aloof) (passive) (active but odd)

 Lijkt op klassiek autisme  Lijkt op atypisch autisme of Asperger  Gemiddeld tot hoog IQ
 Vaak VB  IQ is hoger vaak 1e jaren in regulier onderwijs  Neemt actief initiatief tot contact maar wel naïef/vreemd
 Lijken onverschillig tegenover andere mensen  Gaan zelden spontaan een interactie met een ander aan onaangepast en eenzijdig
 Vaak aanvaarden ze wel lichamelijke toenadering van bekende/  Accepteren op passieve wijze wel de toenadering van  Begrijpen interacties moeilijk
vertrouwde mensen een ander  Praten snel
 Praten niet of nauwelijks  Zelfde problemen als de afzijdige groep met  Kunnen geen wederzijdse conversatie aangaan

, Echolalie communicatie en verbeelding maar minder opvallend  Stellen vaak dezelfde vragen of blijven over zelfde
 Gebaren alleen meetrekken van iemand om iets te krijgen Voetbal vb: Staat erbij en reageert alleen als hem een bal onderwerp praten
 Motorische stereotypieën (bv. fladderen/wiegen) wordt toegespeeld  Delen spel niet op mentaal niveau
 Fascinatie zintuigelijke ervaringen (geluid/licht)  Stereotiepe fascinaties
 Dwangmatige dagelijkse routine  Gedragsproblemen vaak gerelateerd aan weerstand tegen
 Voetbal vb: onttrekt zich aan spel iets anders doen dan stereotiep gedrag
 Vaak gemist in diagnose en bestempeld als koppig,
gedragsgestoord, asociaal.
 Voetbal vb: stort zich in het spel zonder af te stemmen op
teamspel

, Hoofdstuk 3 Persoonlijkheidsstoornissen

CLUSTER A CLUSTER B CLUSTER C
Excentriek Dramatisch Angstig

Paranoïde Stoornis Borderline Persoonlijkheidsstoornis Vermijdende Persoonlijkheidsstoornis
Kern = diepgaand wantrouwen t.o.v. anderen Kern = Instabiliteit in interpersoonlijke relaties, Kern = patroon sociale geremdheid, gevoel minder
zelfbeeld en affecten waardigheid en overgevoeligheid kritiek anderen

Schizoïde Persoonlijkheidsstoornis Narcistische persoonlijkheidsstoornis Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis
Kern = Zich terugtrekken uit sociale relaties en beperkt Kern = grandiositeit, behoefte aan bewondering en Kern = enorme angst voor verlating en eenzaamheid
vermogen tot emotioneel uiten gebrek aan empathie waardoor cliënten vastklampend en onderworpen
gedrag vertonen

Schizotypische persoonlijkheidsstoornis Histrionische (theatrale)persoonlijkheidsstoornis Dwangmatige persoonlijkheidsstoornis
Kern = Ongemak/onvermogen in sociale relaties, Kern = enorme behoefte aan aandacht en een Kern = Overmatige aandacht voor orde, perfectie en
vertekeningen in cognities/waarnemen en excentriek overdreven emotionaliteit controle
gedrag

Antisociale Persoonlijkheidsstoornis
Kern = een veronachtzaming en schending van de
rechten van anderen


Aandoening Algemeen Kenmerken/Symptomen Training/Begeleiding/Behandeling &
Bejegening vanuit de sociaal werker
Persoonlijkheids  Ontstaat in jeugd of jonge Afwijkingen in:  Pas als iemand voldoet aan criteria voor
Stoornissen volwassenheid  Cognities: anders waarnemen van omgeving, persoonlijkheidsstoornis kijken naar welke
Algemeen  Zou volgens DSM-5 niet samen gebeurtenissen anderen en zichzelf  Langdurige behandeling nodig
kunnen voorkomen met depressie/  Affecten: variëteit, intensiteit, labiliteit,  Behandelrelatie lastig door basisgebrek vertrouwen
verslaving/reuma in praktijk is dit adequaatheid emotionele reacties  Kennis over overdracht en tegenoverdracht!
anders  Interpersoonlijk functioneren’  Blijf uit de dramadriehoek!
 Hoe ouder hoe minder (suïcide,  Impulsbeheersing  Belangrijk: Echtheid, acceptatie en empathie
behandeling, rijping persoon)  Gebrekkig vermogen tot mentaliseren (jouw  Aandacht voor het systeem!
 Meest voorkomend 10-15% gedachten kunnen afwijken van een ander)
 Veel comorbiditeit  Disfunctionele assumpties (zwart/wit denken,