Samenvatting Grieken en Romeinen
1.
Filhelleen: liefhebber van alles wat Grieks was.
De klassieke oudheid als bakermat voor onze westerse cultuur: vrijwel alles wat kenmerkend is voor
onze beschaving zou direct of indirect afgeleid zijn aan de klassieke cultuur
De Griekse Polis:
- Begin 8e eeuw v.c Griekenland lappendeken van stadstaten.
- - Polis: stadstaat een territorium met dorpen en stedelijk centrum bij een acropollis een
burcht.
- Stadstaten op vasteland maar ook op eilanden. Sparta macht op peloponnesos en Athene op
landstreek Attika.
- Kenmerken polis: gevoel van samenhorigheid onder bevolking dat tot uit ing kwam in het
streven naar Autonomie.
- Stadstaten in Hellas deelde zelfde taal, geloof en cultuur daarom culturele manifestaties
alleen voor Grieken zoals Olympische spelen ter eren van Zeus opper god van de Grieken.
De aristocratie:
- Alle mannelijke burgers waren gelijk en moest stad verdedigen en naar
volksvertegenwoordiging .
- In 8e eeuw Dienst uitgemaakt door vooraanstaande families.
- Door meer land hadden ze meer inkomen en konden ze intensiever met bestuur bezig
houden en stad verdedigen zij noemde zich aristoi de beste.
Kolonisatie
- 7e eeuw door overbevolking ontstonden er griekse kolonies
- Grote stimulans voor handel en specialisatie athene stapte groten deels over van graan naar
olijventeelt, wijnbouw en versierd aardwerk.
- Nieuwe bevolkingsgroep: kooplieden, ondernemers en ambachtslieden.
- Falanx, nieuwe militaire techniek doordat burgerij nu ook een wapenuitrusting kon
veroorloven. Hoplieten waren soldaten met een hoplon: groot schild
- Omdat nieuwe burgers nu ook leven riskeerde wilde ze ook macht in politiek
- Ook onrust in boerenstand steeds meer landgroot grond bezitters ten kosten van kleinen
boeren.
- 6e eeuw machtstrijd tussen verschillende sociale groepen eind 6e was er weer rust doordat in
meeste stadstaten Oligarchie ontstond: regering van weinigen met archistocratie en rijke
ondernemers
,Sparta
- 2 koningen en magistraten: college van 5 belangrijke ambtsdragers hadden de macht
- geadviseerd door Gerousia: raad van oudsten. 28 mannen boven 60 die voor het leven
benoemt waren.
- Volksvergadering kwam accidencieel bijeen om te stemmen over om in te stemmen wat
magistraten en Gerousia hadden voor besproken. Alleen Spartanen boven de 30
- Perioiken: 2e rangsburgers die vrijwaren maar geen politieke rechten hadden.
- Heloten: Oorspronkelijke bewoners die colectief slaven waren geworden en land moesten
bewerken en volkomen rechteloos waren.
- Baby getest met urine en wijn en door raad van oudsten 7e weg bij moeder voor spartaanse
training. 12e opgenomen in mannenwereld ontfermd door oude man
- Krupteia: 16e volwassenheid test om in onherbergzame natuur te overleven en moest heloot
vermoorden.
- Op 30 pas egt volwaardige spartaaan in de gemeenschap op genomen en mee doen aan
volksvergadering die bijzaak was want krijgsbedrijf was hetg belangrijks vooral in barak
Athene
- Vanaf 7e eeuw bestuurd door Archonten: college van 10 gezag dragers uit de aristocratie
- Areopaag: advies college waarin de belangerijkste families zitting hadden.
- In 7e eeuw namen spanningen toe 594 aristocraat Solon kreeg de op dracht om athene te
hervormen.
594: Solon
- 4 vermogensklassen en ook lage klassen invloed in politiek. Aleen vrije burgers invloed
- Afschaffingen schuldknechtschap geen slaaf worden door schulden.
- Wetboek en juryrechtbank (Heliaia)
- Geen rust er onstond een tirannie van Peisistratos en diens zonen in de 6e eeuw.
546: Peisistratos
- Verdere uitholling macht aristocraten (verbanning niet adelijke rechters)
, 507: KLeisthenes
- Maakte een einde aan tirannie door open boodgenootschap met burgers en voor steun gaf
hij:
- Hij ontnam Areopaag bepaalde bevoegd heden en verhiep de volksvergadering waar met
handopsteking alle belangrijke beslissingen werden genomen die 4x per maand bij eenkwam.
- Onstaan Boulé: Dagelijksbestuur van volksvergadering van 500 die per jaar vervangen werd.
- Ostracisme: Voorkomen van tirannie door: eenmaal per jaar konden burgers stemmen op de
meest gehate of gevreesde ambstdrager en voor 10 jaar verbannen uit de polis.
- Directe democratie iedere athener zat er voor zichzelf en had aan niemand verandwoording
nodig voor zijn stem gedrag
- Prestige geld: om burgers naar Athene te lokken kregen burgers geld voor hun gemiste
inkomsten.
- Alleen mannen met burger recht konden volksvergadering bijwonen.
- Wanneer er besluit was genomen door volksvergadering moesten 10 archonten
(verantwoordelijk openbaar bestuur)en 10 strategen(leiding leger) het besluit uitvoeren.
- Strategen elk jaar gekozen en moesten steeds verkiesbaar zijn er was loting om te
voorkomen dat de elite steeds dit ambt zou krijgen.
De Perzische oorlogen
- In de 5 e eeuw Athene bedreigt door de Perzen.
- Tweemaal vielen de Perzen Griekenland binnen beide verslagen bij de slag van Marathon in
490 en bij de slag van Salamis en Platea in 480-479
Peloponnesische Oorlog 431-404 v.c
- Sparta en Athene samen tegen de Perzen aar na overwinning verweidering tussen beide
- Sparta keek wantrouwend naar Atheense ‘’zeebond’’
- 431 gewapende vrede verbroken en in 404 v.c Veroverd Sparta Athene die athene nooit
meer te boven kwam en zeebond werd ontbonden.
Debat
- Perikles voorstander democratie
- Plato tegenstander, rustteloze en reddeloze massa en kleine elite van filosofen.
- Filosoven moesten met 2e groep de massa in bedwang houden en in politiea uitgewerkt.
1.
Filhelleen: liefhebber van alles wat Grieks was.
De klassieke oudheid als bakermat voor onze westerse cultuur: vrijwel alles wat kenmerkend is voor
onze beschaving zou direct of indirect afgeleid zijn aan de klassieke cultuur
De Griekse Polis:
- Begin 8e eeuw v.c Griekenland lappendeken van stadstaten.
- - Polis: stadstaat een territorium met dorpen en stedelijk centrum bij een acropollis een
burcht.
- Stadstaten op vasteland maar ook op eilanden. Sparta macht op peloponnesos en Athene op
landstreek Attika.
- Kenmerken polis: gevoel van samenhorigheid onder bevolking dat tot uit ing kwam in het
streven naar Autonomie.
- Stadstaten in Hellas deelde zelfde taal, geloof en cultuur daarom culturele manifestaties
alleen voor Grieken zoals Olympische spelen ter eren van Zeus opper god van de Grieken.
De aristocratie:
- Alle mannelijke burgers waren gelijk en moest stad verdedigen en naar
volksvertegenwoordiging .
- In 8e eeuw Dienst uitgemaakt door vooraanstaande families.
- Door meer land hadden ze meer inkomen en konden ze intensiever met bestuur bezig
houden en stad verdedigen zij noemde zich aristoi de beste.
Kolonisatie
- 7e eeuw door overbevolking ontstonden er griekse kolonies
- Grote stimulans voor handel en specialisatie athene stapte groten deels over van graan naar
olijventeelt, wijnbouw en versierd aardwerk.
- Nieuwe bevolkingsgroep: kooplieden, ondernemers en ambachtslieden.
- Falanx, nieuwe militaire techniek doordat burgerij nu ook een wapenuitrusting kon
veroorloven. Hoplieten waren soldaten met een hoplon: groot schild
- Omdat nieuwe burgers nu ook leven riskeerde wilde ze ook macht in politiek
- Ook onrust in boerenstand steeds meer landgroot grond bezitters ten kosten van kleinen
boeren.
- 6e eeuw machtstrijd tussen verschillende sociale groepen eind 6e was er weer rust doordat in
meeste stadstaten Oligarchie ontstond: regering van weinigen met archistocratie en rijke
ondernemers
,Sparta
- 2 koningen en magistraten: college van 5 belangrijke ambtsdragers hadden de macht
- geadviseerd door Gerousia: raad van oudsten. 28 mannen boven 60 die voor het leven
benoemt waren.
- Volksvergadering kwam accidencieel bijeen om te stemmen over om in te stemmen wat
magistraten en Gerousia hadden voor besproken. Alleen Spartanen boven de 30
- Perioiken: 2e rangsburgers die vrijwaren maar geen politieke rechten hadden.
- Heloten: Oorspronkelijke bewoners die colectief slaven waren geworden en land moesten
bewerken en volkomen rechteloos waren.
- Baby getest met urine en wijn en door raad van oudsten 7e weg bij moeder voor spartaanse
training. 12e opgenomen in mannenwereld ontfermd door oude man
- Krupteia: 16e volwassenheid test om in onherbergzame natuur te overleven en moest heloot
vermoorden.
- Op 30 pas egt volwaardige spartaaan in de gemeenschap op genomen en mee doen aan
volksvergadering die bijzaak was want krijgsbedrijf was hetg belangrijks vooral in barak
Athene
- Vanaf 7e eeuw bestuurd door Archonten: college van 10 gezag dragers uit de aristocratie
- Areopaag: advies college waarin de belangerijkste families zitting hadden.
- In 7e eeuw namen spanningen toe 594 aristocraat Solon kreeg de op dracht om athene te
hervormen.
594: Solon
- 4 vermogensklassen en ook lage klassen invloed in politiek. Aleen vrije burgers invloed
- Afschaffingen schuldknechtschap geen slaaf worden door schulden.
- Wetboek en juryrechtbank (Heliaia)
- Geen rust er onstond een tirannie van Peisistratos en diens zonen in de 6e eeuw.
546: Peisistratos
- Verdere uitholling macht aristocraten (verbanning niet adelijke rechters)
, 507: KLeisthenes
- Maakte een einde aan tirannie door open boodgenootschap met burgers en voor steun gaf
hij:
- Hij ontnam Areopaag bepaalde bevoegd heden en verhiep de volksvergadering waar met
handopsteking alle belangrijke beslissingen werden genomen die 4x per maand bij eenkwam.
- Onstaan Boulé: Dagelijksbestuur van volksvergadering van 500 die per jaar vervangen werd.
- Ostracisme: Voorkomen van tirannie door: eenmaal per jaar konden burgers stemmen op de
meest gehate of gevreesde ambstdrager en voor 10 jaar verbannen uit de polis.
- Directe democratie iedere athener zat er voor zichzelf en had aan niemand verandwoording
nodig voor zijn stem gedrag
- Prestige geld: om burgers naar Athene te lokken kregen burgers geld voor hun gemiste
inkomsten.
- Alleen mannen met burger recht konden volksvergadering bijwonen.
- Wanneer er besluit was genomen door volksvergadering moesten 10 archonten
(verantwoordelijk openbaar bestuur)en 10 strategen(leiding leger) het besluit uitvoeren.
- Strategen elk jaar gekozen en moesten steeds verkiesbaar zijn er was loting om te
voorkomen dat de elite steeds dit ambt zou krijgen.
De Perzische oorlogen
- In de 5 e eeuw Athene bedreigt door de Perzen.
- Tweemaal vielen de Perzen Griekenland binnen beide verslagen bij de slag van Marathon in
490 en bij de slag van Salamis en Platea in 480-479
Peloponnesische Oorlog 431-404 v.c
- Sparta en Athene samen tegen de Perzen aar na overwinning verweidering tussen beide
- Sparta keek wantrouwend naar Atheense ‘’zeebond’’
- 431 gewapende vrede verbroken en in 404 v.c Veroverd Sparta Athene die athene nooit
meer te boven kwam en zeebond werd ontbonden.
Debat
- Perikles voorstander democratie
- Plato tegenstander, rustteloze en reddeloze massa en kleine elite van filosofen.
- Filosoven moesten met 2e groep de massa in bedwang houden en in politiea uitgewerkt.
