Samenvatting Anatomie module I: lichaamsvlakken, plaatsaanduidingen, skelet, spieren (origo/insertie), knie, elleboog, pols, hand, buikwand, lieskanaal en appendix

Anatomie samenvatting module 1:

Leerdoelen:
1. Alle dynamische richting aanduidingen aan te geven en het vlak te benoemen waarin elke
beweging plaatsvindt.
2. De ligging van verschillende organen en structuren in het lichaam aan te geven met
behulp van statische richting aanduidingen.
3. De algemene bouw en functie van beenweefsel duidelijk uit te leggen en ook de specifieke
bouw van de drie soorten botten waaruit het skelet bestaat.
4. Aan te geven hoe botten met elkaar verbonden zijn.
5. De relatie tussen de bouw van een gewricht en zijn bewegingsmogelijkheden aan te
geven.
6. Het verloop van de botontwikkeling aan te geven.
7. Drie typen spierweefsel te onderscheiden en van elk type de bouw en functie weer te
geven.
8. De bouw, functie en ligging van slijmbeurzen en peesscheden
weer te geven.

Lichaamsvlakken:
 Frontaal vlak
o Ventraal deel  buikzijde
o Dorsaal  rugzijde
 Saggitaal vlak
o Linker en rechter deel
 Mediaan vlak = medio-saggitale vlak
o Transversaal vlak
o Craniaal en caudaal deel

Plaatsaanduiding:
Plaatsaanduiding Gebruik Voorbeeld
Ventraal (aan de buikzijde) Bij grote structuren of De slokdarm ligt dorsaal van de
Dorsaal (aan de rugzijde) over grotere afstand luchtpijp en ventraal van de
wervelkolom
Anterior (aan de voorkant, voor) Bij kleinere structuren of De voorste hersenslagader
Posterior (aan de achterkant, achter) over kleinere afstand voorziet het voorste deel van de
grote her
Centraal (in het midden) Bij uitgestrekte stelsels als Het c.z. omvat hersenen en
Perifeer (aan de uiteinden) het zenuwstelsel of ruggenmerg en de zenuwen
circulatiestelsel behoren tot het perifere
zenuwstelsel
Craniaal (aan de kant van de schedel) Bij de wervelkolom of het De borstwervels liggen craniaal
Caudaal (aan de kant van de staart) c.z., meestal over grotere van de lendenwervels en
afstanden. Van schedel caudaal wordt het ruggenmerg
tot staartbotje!! steeds dunner
Superior (hoger, boven) Bij kleinere structuren of De bovenste holle ader voert
Inferior (lager, beneden) over kleinere afstand het bloed uit hoofd/armen naar
het hart

1

, Lateraal (aan de zijkant) Algemeen Bij gesloten benen worden de
Mediaal (naar het midden toe) mediale zijden van de benen
tegen elkaar aan gehouden
Proximaal (aan de kant van de romp) Bij (delen van) ledematen De elleboog ligt proximaal t.o.v.
Distaal (ver van de romp) de pols en distaal t.o.v. de
schouder
Sinister (links) Bij symmetrisch gelegen Linker ondersleutelbeenader en
Dexter (rechts) structuren. Let op: Wordt rechterondersleutelbeenader
altijd benoemd vanuit het
gezichtspunt van de
afgebeelde persoon!
Internus (Inwendig) Bij de ligging in de diepte, De inwendige halsslagader en
Externus (Uitwendig) vooral bij bloedvaten en uitwendige halsslagader
zenuwen
Profundus (dieper gelegen)
Superficialis (oppervlakkig)

Richtingaanduidingen:
-Flexie vs. -Extensie
-Anteflexie vs. -Retroflexie
-Lateroflexie
-Dorsaalflexie vs. -Plantaire flexie (voet) /
palmaire flexie (hand)
-Supinatie vs. -Pronatie
-Abductie vs. -Adductie
-Exorotatie vs. -Endorotatie
-Opponeren vs. -Reponeren (duim)
-Circumductie

Speciale bewegingen:
-Voet en enkel
-Dorsale flexie / plantaire flexie
-Inversie / eversie
-Hand
-Opponeren / reponeren
-Hoofd
-Protractie / retractie
-Depressie / elevatie (kaak)




2

,Functies van het skelet:
 Steun tegen zwaartekracht
 Opslag
o Calcium, fosfor
 Vet
 Bloedcelproductie
o In het rode beenmerg
 Bescherming van de zachte inwendige organen
 Hefboomwerking voor spierbewegingen

Botweefsel:
1= periost
2= osteocyt
3= kanaal van Havers
4= osteon
5= substantia compacta
6= substantia spongiosa
7= volkmannkanaal

Botcellen:
o Osteocyten
o Osteoblasten
o Osteoclasten 7

 Kalkzouten
 Collagene vezels
 Lamellaire bouw 
botweefsel is in laagjes (lamellen) gestructueerd
 Botweefsel heeft een intensieve stofwisseling en is goed doorbloed

Substantia compacta:
-Osteon (4)  Basale functionele eenheid van compact (hard) botweefsel (cilindervormig)
 Sterk in de lengteas van het bot
 Concentrische lagen matrix (lamellen) in een osteon
o Concentrische lagen osteocyten (botcellen) tussen de lamellen
 Centraal kanaal van Havers
o Tunnel in lengteas voor bloedvaten
 Verbindingskanalen (Volkmannkanaal)
 Tunnel in breedte voor bloedvaten




3

, Substantia spongiosa:
 Geen osteonen en haverskanalen
 Lamellen als botbalkjes (beenbalkjes) met kleine holtes daartussen
o Vertakkend netwerk van beenweefsel
 Sterk in verscheidene richtingen
 Deze holtes bevatten rood beenmerg  vormt bloedcellen
 Optimaal opvangen van drukkrachten door geordende beenbalkjes

Botstructuur:
 Gespecialiseerde cellen (2% van het botgewicht)
 Sterke buigzame matrix
1. Calciumfosfaatkristallen  drukbestendig
-2/3 van het botgewicht (van de matrix)
2. Collageenvezels  trekvast
-In dezelfde richting in elke lamel

Cellen in beenweefsel:
 Osteocyten
o Rijpe botcellen tussen de lamellen
 Osteoclasten
o Bron van zuur, enzymen voor osteolyse
o Calciumhomeostase
o Afbraak van botweefsel
 Osteoblasten
o Verantwoordelijk voor osteogenese (nieuw botweefsel)
o Opbouw van botweefsel
o Bron van collageen, calciumzouten
o Osteoblasten zetten tegen de wand van het gat lamellen af

Periost (beenvlies):
 Dunne laag, goed doorbloed straf bindweefsel met veel sensibele zenuwen
 Collagene vezels van het bindweefsel zijn stevig verankerd in de buitenste laag van het
botweefsel
 Aanhechtingsplaats voor pezen en gewrichtskapsels
 Voorziet het bot van bloed
o Buitenste laag bestaat uit vezels
o Binnenste laag bestaat uit cellen

Botvorming en groei:
1. Intramembraneuze verbening
 Verbening:
o Proces van omzetting van andere weefsels in botweefsel
 Vormt platte schedelbotten
o Onderkaak en sleutelbeen
 Stamcellen differentiëren in osteoblasten
 Produceert spongieus botweefsel, daarna dicht botweefsel

4