Samenvatting Medicatie in de praktijk. Pijnstillers

1.1 Wat zijn geneesmiddelen?

Geneesmiddelen zijn stoffen die worden gebruikt voor een medisch doel. Voor diagnose,
behandeling en preventie van ziekten en klachten. Ook vaccins, contrastmiddelen, vitaminen en
homeopathische geneesmiddelen vallen hieronder volgens de geneesmiddelen wet.

1.2.1 Vormen
Natuurlijk zijn alle geneesmiddelen (chemische) stoffen, maar die stoffen zijn in verschillende
‘vormen’ beschikbaar. Als tablet, capsule, dragee (met een suikerlaag), inhalatiemiddel (spray of
poeder), pleister, drankje, vloeistof voor injectie of infuus. Soms maakt de fabrikant een tablet of
capsule met vertraagde afgifte. Dan werkt het langer

1.2.2 Wanneer welke vorm?




1.2.3 Toedieningswijzen (toedieningswegen)
Een geneesmiddel werkt pas als het terechtkomt op de plaats waar het zijn werking moet
uitoefenen. Soms wordt het middel meteen op die plek gebracht. Dit heet ‘lokale toediening’. Dat
kan op de huid via een crème, in de luchtwegen door inhalatie, of in het oog of de neus via oog- of
neusdruppels.
De meeste middelen worden op een andere manier toegediend en gaan via het bloed naar de plaats
waar ze moeten gaan werken. Dit noem je ‘systemische toediening’.
Deze toedieningswijze kent twee hoofdroutes:
- Enteraal: via het maag-darmstelsel;
- Parenteraal: via een andere route dan het maag-darmstelsel.

, 1.3 Samenstelling en namen van een geneesmiddel
De stof waar het om gaat in een geneesmiddel heet de werkzame stof. De volledige naam van die
chemische stof is meestal erg lang. Daarom wordt gewerkt met een verkorting van de naam. Dat is
de stofnaam. De stofnaam wordt met een kleine letter geschreven. Om van de stof een tablet,
vloeistof of capsule te maken, worden bind-, smaak-, vul- en kleurstoffen toegevoegd. In principe
hebben die toevoegingen geen invloed op de werking. Fabrikanten die een nieuw middel hebben
ontwikkeld, geven daar een eigen naam aan: een merknaam. De merknaam wordt met een
hoofdletter geschreven en erachter staat een®. Zo is de pijnstillende stof ibuprofen ook als
merkmiddel beschikbaar: Advil®, Nurofen®, Brufen®. De meeste medische beroepsgroepen hebben
richtlijnen of standaarden opgesteld voor het voorschrijven van geneesmiddelen: een generiek
middel (op stofnaam) als het kan, en alleen op merknaam als het nodig is. Merkmiddelen zijn
namelijk veel duurder. Vooral huisartsen schrijven zo veel mogelijk generieke middelen voor.

1.4 Begrippen
Enkele belangrijke begrippen die te maken hebben met de redenen om een geneesmiddel te
gebruiken, met de effecten van een geneesmiddel en met geneesmiddelgebruik bij specifieke
groepen, worden hier uitgelegd.
Achtereenvolgens komen aan bod:
- indicatie/contra-indicatie;
- werking en doel;
- placebo;
- bijwerkingen;
- interactie/antagonisme;
- gewenning, verslaving;
- zwangerschap, lactatie, kinderen

1.4.1 Indicatie
De reden om een geneesmiddel voor te schrijven heet indicatie. Zo is hypertensie een indicatie voor
bloeddrukverlagers.

1.4.2 Contra-indicatie
Een contra-indicatie is een reden om een bepaald geneesmiddel dat in principe nodig is, toch maar
niet voor te schrijven. Bijvoorbeeld omdat dat middel het risico op bloedingen vergroot en de patiënt
al maagklachten of een maagzweer heeft. De maagklachten of de maagzweer zijn dan een contra-