Hoofdstuk 2: Persoonlijksassessment, meting en onderzoeksdesign
Er zijn verschillende bronnen die worden gebruikt voor de assessment van persoonlijkheid. Dit zijn
zelfrapportage, observatierapportage, testdata en life history data. De meest voor de hand liggende
bron voor informatie over een persoon is doormiddel van zelfrapportage. Echter kan informatie
incorrect zijn en voor een bias resultaat zorgen. Dit kan ook bij de andere methodes.
S-data (zelfrapportage data): Data verkregen door vragenlijsten en interviews met het individu zelf.
Zelfrapportage kan afgenomen worden als:
- Ongestructureerd (open vragen)
o Voorbeelden hiervan zijn de TST en de TAT.
- Gestructureerd (meerkeuzevragen, waar/ niet waar, ACL)
o vaak worden hiervoor vragenlijst gebruikt gebaseerd op stellingen.
o Om tot een score te komen worden de scores van verschillende eigenschappen die
bij een bepaalde persoonlijkheidschaal horen vaak bij elkaar opgeteld.
O-data (observatorrapportage data): data verkregen door de observaties van een observator. Dit
kan een bekende of onbekende voor het individu zijn en het kan één of meerdere observator zijn.
Wanneer er meerdere observatoren zijn is er sprake van een hogere
interbeoordelaarsbetrouwbaarheid als ze de observaties overeenkomen. Er zijn twee verschillende
observaties:
- Natuurlijke: normale levensgebeurtenissen
o Realistische context, de gebeurtenissen worden niet gecontroleerd.
- Kunstmatige: het uitvoeren van een taak
o Geen realistische context, de gebeurtenissen worden gecontroleerd.
T-data (test data): gestandaardiseerde testen zijn hier de bron van informatie. Nadelen van testdata
zijn dat mensen graag bepaalde indruk willen maken en hun gedrag hieraan aanpassen. Een ander
nadeel is dat er ruimte is voor interpretatiefouten. Ook kan de onderzoeker de resultaten
beïnvloeden.
- Mechanise opnameapparatuur wordt steeds vaker gebuikt bij onderzoek. Een voorbeeld is
de actometer waarmee energie gemeten wordt.
- Fysiologische data: fysiologische metingen (doormiddel van sensoren) kunnen veel
informatie geven over hoe iemand reageert op bepaalde stimuli, hoe snel iemand informatie
opneemt, etc.
o Voorbeeld hiervan is fMRI
o Projectieve technieken zijn technieken waarbij een persoon een standaardstimulus
krijgt en moet aangeven wat hij/ zij ziet, zoals de inktvlektest van Rorschach.
L-data (life-outcome data): informatie die kan worden gewonnen uit de gebeurtenissen in iemands
leven en die publieke kennis zijn. Vaak worden S-data en O-data gebruikt om L-data te voorspellen.
O-data op jonge leeftijd verkregen komt vaak overeen met L-data.
- Zorgverzekeringen maken gebruik van L-data.
Feilbaarheid van persoonlijkheidsmetingen: elk wetenschappelijk meetinstrument kan door een
fout in het meetinstrument verkeerde observaties geven. Tranugaltie is een techniek die probeert
twee of meer verschillende manieren observaties te verzamelen en zo een bevinding te bevestigen.
Er zijn verschillende bronnen die worden gebruikt voor de assessment van persoonlijkheid. Dit zijn
zelfrapportage, observatierapportage, testdata en life history data. De meest voor de hand liggende
bron voor informatie over een persoon is doormiddel van zelfrapportage. Echter kan informatie
incorrect zijn en voor een bias resultaat zorgen. Dit kan ook bij de andere methodes.
S-data (zelfrapportage data): Data verkregen door vragenlijsten en interviews met het individu zelf.
Zelfrapportage kan afgenomen worden als:
- Ongestructureerd (open vragen)
o Voorbeelden hiervan zijn de TST en de TAT.
- Gestructureerd (meerkeuzevragen, waar/ niet waar, ACL)
o vaak worden hiervoor vragenlijst gebruikt gebaseerd op stellingen.
o Om tot een score te komen worden de scores van verschillende eigenschappen die
bij een bepaalde persoonlijkheidschaal horen vaak bij elkaar opgeteld.
O-data (observatorrapportage data): data verkregen door de observaties van een observator. Dit
kan een bekende of onbekende voor het individu zijn en het kan één of meerdere observator zijn.
Wanneer er meerdere observatoren zijn is er sprake van een hogere
interbeoordelaarsbetrouwbaarheid als ze de observaties overeenkomen. Er zijn twee verschillende
observaties:
- Natuurlijke: normale levensgebeurtenissen
o Realistische context, de gebeurtenissen worden niet gecontroleerd.
- Kunstmatige: het uitvoeren van een taak
o Geen realistische context, de gebeurtenissen worden gecontroleerd.
T-data (test data): gestandaardiseerde testen zijn hier de bron van informatie. Nadelen van testdata
zijn dat mensen graag bepaalde indruk willen maken en hun gedrag hieraan aanpassen. Een ander
nadeel is dat er ruimte is voor interpretatiefouten. Ook kan de onderzoeker de resultaten
beïnvloeden.
- Mechanise opnameapparatuur wordt steeds vaker gebuikt bij onderzoek. Een voorbeeld is
de actometer waarmee energie gemeten wordt.
- Fysiologische data: fysiologische metingen (doormiddel van sensoren) kunnen veel
informatie geven over hoe iemand reageert op bepaalde stimuli, hoe snel iemand informatie
opneemt, etc.
o Voorbeeld hiervan is fMRI
o Projectieve technieken zijn technieken waarbij een persoon een standaardstimulus
krijgt en moet aangeven wat hij/ zij ziet, zoals de inktvlektest van Rorschach.
L-data (life-outcome data): informatie die kan worden gewonnen uit de gebeurtenissen in iemands
leven en die publieke kennis zijn. Vaak worden S-data en O-data gebruikt om L-data te voorspellen.
O-data op jonge leeftijd verkregen komt vaak overeen met L-data.
- Zorgverzekeringen maken gebruik van L-data.
Feilbaarheid van persoonlijkheidsmetingen: elk wetenschappelijk meetinstrument kan door een
fout in het meetinstrument verkeerde observaties geven. Tranugaltie is een techniek die probeert
twee of meer verschillende manieren observaties te verzamelen en zo een bevinding te bevestigen.
