Samenvatting Hoofdstuk 3: Het kader van het werkveld

Hoofdstuk 3.1 Forensisch sociale professionals doen hun werk in opdracht van justitiële
instanties/de gemeente. Behalve de opdrachtgevers zijn er gedurende het justitiële traject
verschillende organisaties/professionals bij de delinquent betrokken.
Wanneer iemand een strafbaar feit pleegt en met de politie in aanraking komt zijn er diverse
fasen te onderscheiden in de rechtsgang:

- Aanhouding: wanneer iemand wordt verdacht van een strafbaar feit mag de politie
hem aanhouden en verhoren op het politiebureau. De politie mag hem max 6 uur
vasthouden, waarbij de tijd tussen 0:00 en 09:00 niet meetelt. Forensisch sociale
professionals hebben in deze fase meestal geen rol. Wel kan de reclassering
geïnformeerd worden wanneer de aangehouden persoon onder toezicht staat.

- ZSM-kamer: zorgvuldig, snel en op maat. Deze werkwijze wordt gebruikt bij
veelvoorkomende criminaliteit (VVC): winkeldiefstal, vernieling, huiselijk geweld en
andere vormen van agressie. In een ZSM-kantoor zitten vertegenwoordigers van de
politie, het Openbaar Ministerie, reclassering, Slachtofferhulp Nederland en de Raad
voor de Kinderbescherming bij elkaar. Wanneer de verdachte is aangehouden
spreken deze professionals over de zaak, wisselen zij informatie uit en beslissen ze
zo snel mogelijk over de aanpak. Er wordt gezocht naar een betekenisvolle en
contextgerichte interventie (niet alleen passend voor de daad en de dader, maar doet
tevens ook recht aan de positie van het slachtoffer en als de omgeving merkt dat
daders snel gecorrigeerd worden).

- Inverzekeringstelling: wanneer er voldoende aanleiding is om de verdachte langer
vast te houden, wordt hij voorgeleid aan een officier van justitie die kan besluiten om
hem in verzekering te stellen. Deze fase duurt max. 3 dagen en kan bij dringende
noodzakelijkheid eenmaal voor max 3 dagen worden verlengd. In deze fase heeft de
verdachte recht op een advocaat. De reclassering wordt geïnformeerd over de
inverzekeringstelling en kan besluiten tot een vroeghulpbezoek aan de verdachte. Op
grond van dit bezoek kan een advies worden uitgebracht aan de officier van justitie
en de rechter-commissaris.

- Inbewaringstelling: indien de officier van justitie van mening is dat de verdachte nog
langer moet worden vastgehouden, vordert hij voorgeleiding en een bevel tot
bewaring bij de rechter-commissaris. De bewaring duurt max 14 dagen. De rechter-
commissaris kan ook beslissen om de voorlopige hechtenis te schorsen en daar
eventueel voorwaarden aan te koppelen waar de verdachte zich aan moet houden.

- Gevangenhouding: op vordering van de officier van justitie beslist de rechter in
raadkamer over de gevangenhouding voor max 90 dagen. De verdachte kan in hoger
beroep gaan. Deze bevoegdheden van politie en justitie bij een stafrechtelijk
onderzoek worden dwangmiddelen genoemd. De verdachte wordt dan geplaatst in
een huis van bewaring. De rechter kan in deze fase ook besluiten dat de
omstandigheden zodanig zijn dat het niet nodig is om de verdachte gevangen te
houden. Hij blijft dan wel verdachte.

- Onderzoek door de rechter-commissaris: de officier van justitie kan de rechter-
commissaris vragen om een onderzoek te starten. De rechter-commissaris beschikt
over meer bevoegdheden dan de officier van justitie. De officier heeft de leiding over
de opsporing en is verantwoordelijk voor de vervolging. De rechter krijgt de taak om
toezicht te houden op het verloop van het onderzoek. Daarnaast kan hij op verzoek
van de officier of de verdachte aanvullende onderzoekshandelingen verrichten.
In deze fase kan de officier of rechter de reclassering vragen om een advies uit te
brengen om de rechtszitting te ondersteunen. Een adviseur van de reclassering