Ontwikkelen en herinrichten van
de organisatie
Erasmus College Zoetermeer
Bart Smeets
student 451484
Master Educational Leadership
Leerlijn
Ontwikkelen en herinrichten van de organisatie
Docent
Gerry Oldegbers
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1
Deel 1; Huidige en gewenste organisatiecultuur en huidige organisatiestructuur. 2
Inleiding 2
Organisatiecultuur Erasmus College 3
Methode 3
Resultaten OCAI docenten 3
Resultaten OCAI schoolleiding 4
Organisatiestructuur Erasmus College 5
Mintzberg’s Structure Configuration 6
Social System Model for Schools 7
De Input voor het systeem. 7
Het transformatieproces. 8
Output van het systeem 9
Discrepanties tussen de modellen van Mintzberg en Hoy & Miskel 9
Discrepanties tussen de huidige en gewenste organisatiecultuur en de organisatiecultuur
en de organisatiestructuur 10
Discrepanties tussen de huidige en gewenste organisatiecultuur 10
De Erasmus Cultuur vergeleken met het gemiddelde cultuurprofiel. 10
Discrepanties tussen de organisatiecultuur en de organisatiestructuur 11
Deel 2; Herontwerp of herinrichting van de organisatie. 12
Bevindingen van de leerlijnen Onderwijs & Mensen 12
Herontwerp van de organisatie 12
Van familiecultuur naar adhocratiecultuur 12
Strategische top versmallen, middenmanagement verstevigen 13
Verantwoordelijkheid en professioneel handelen 14
Marktonderzoek, onderwijsleerproces en mindfulness 14
Deel 3; Gewenst Leiderschap 15
Mijn rol als schoolleider in het herontwerp 15
Deel 4; Reflectie 17
Fase 1; De norm 17
Fase 2; Mijn eigen ervaring 17
Fase 3; Consequenties van de reflectie 18
Literatuurlijst 19
Bijlagen 20
1
, Deel 1; Huidige en gewenste organisatiecultuur en
huidige organisatiestructuur.
Inleiding
Het Erasmus College is fijne school om te werken. Docenten krijgen veel autonomie en er is
sprake van een cultuur waarin vertrouwen, verantwoordelijkheid en zelfstandigheid een
belangrijke rol spelen. Niet voor niets in 18% van de lesgevende docenten, zelf leerling
geweest op het Erasmus College. Collega’s en leerlingen gaan een band aan met de school
die vele jaren in stand blijft. Ik vertel wel eens op feestjes; “Ik werk op een plek waar veel
collega’s in de loop der jaren vrienden zijn geworden”. Het verloop onder docenten is laag.
Als je eenmaal op het Erasmus College werkt, wil je eigenlijk niet meer weg. Deze prettige
werksfeer heeft een positief effect op het onderwijsleerproces.
Het Erasmus College is sinds de stichting in 1970 een eigenzinnige school, die in meerdere
opzichten afwijkt van de meeste andere scholen in Nederland. Zo is het Erasmus College de
eerste samenwerkingsschool (open voor alle geloofsovertuigingen) en de vierde
daltonschool voor voortgezet onderwijs in Nederland. Een school waar leerlingen met alle
geloofsovertuigingen welkom zijn. Een school die vanaf de aanvang sterk heeft ingezet op
talentontwikkeling met een breed aanbod aan extra curriculair activiteiten naast het wettelijk
verplichte aanbod van vakken. Het Erasmus College is een scholengemeenschap die
gebaseerd is op de humanistische insteek van Desiderius Erasmus. Een insteek die
naadloos aansluit bij de visie van het daltononderwijs. De daltonwerkwijze is afkomstig van
Helen Parkhurst die haar visie op onderwijs omschreef in ‘The education on the Daltonplan”
(Parkhurst, 1922). Daltononderwijs behoort tot het gedachtengoed van het sociaal
constructivisme. Deze stroming komt voort uit het constructivisme en is ontstaan rond 1980.
Het sociaal constructivisme ziet het leerproces als een actief proces van kennisverwerving,
waarbij de kennis wordt opgebouwd (geconstructiveerd) en gedeeld met anderen (Duffy &
Cunningham, 1996; Berends, 2003).
De organisatie en de cultuur van het Erasmus College in Zoetermeer zijn momenteel een
belangrijk onderwerp van gesprek. In 2020 bereikt de rector en twee van de vijf
sectordirecteuren de pensioengerechtigde leeftijd. Vooruitlopend op deze overgang heeft de
directie in november 2017 de plannen gepresenteerd voor een organisatorische
reorganisatie. De teamleiders (waar ik ook toe behoor) waren in eerste instantie sceptisch
over de reorganisatie maar na meerdere gesprekken met de directie en het oplossen van
enkele organisatorische en formele knelpunten zagen we ook wel de voordelen van de
voorgestelde reorganisatie. Recentelijk heeft de directie medegedeeld dat de Raad van
Toezicht geen toestemming geeft om de reorganisatie in de voorgestelde richting uit te
werken. De plannen zijn een halt toegeroepen en het komende schooljaar wil de directie de
plannen herzien. Dit beroepsproduct krijgt dan ook een andere status. Na goedkeuring zal ik
het aanbieden bij de directie als onderbouwing voor hun reorganisatieplannen.
2
de organisatie
Erasmus College Zoetermeer
Bart Smeets
student 451484
Master Educational Leadership
Leerlijn
Ontwikkelen en herinrichten van de organisatie
Docent
Gerry Oldegbers
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1
Deel 1; Huidige en gewenste organisatiecultuur en huidige organisatiestructuur. 2
Inleiding 2
Organisatiecultuur Erasmus College 3
Methode 3
Resultaten OCAI docenten 3
Resultaten OCAI schoolleiding 4
Organisatiestructuur Erasmus College 5
Mintzberg’s Structure Configuration 6
Social System Model for Schools 7
De Input voor het systeem. 7
Het transformatieproces. 8
Output van het systeem 9
Discrepanties tussen de modellen van Mintzberg en Hoy & Miskel 9
Discrepanties tussen de huidige en gewenste organisatiecultuur en de organisatiecultuur
en de organisatiestructuur 10
Discrepanties tussen de huidige en gewenste organisatiecultuur 10
De Erasmus Cultuur vergeleken met het gemiddelde cultuurprofiel. 10
Discrepanties tussen de organisatiecultuur en de organisatiestructuur 11
Deel 2; Herontwerp of herinrichting van de organisatie. 12
Bevindingen van de leerlijnen Onderwijs & Mensen 12
Herontwerp van de organisatie 12
Van familiecultuur naar adhocratiecultuur 12
Strategische top versmallen, middenmanagement verstevigen 13
Verantwoordelijkheid en professioneel handelen 14
Marktonderzoek, onderwijsleerproces en mindfulness 14
Deel 3; Gewenst Leiderschap 15
Mijn rol als schoolleider in het herontwerp 15
Deel 4; Reflectie 17
Fase 1; De norm 17
Fase 2; Mijn eigen ervaring 17
Fase 3; Consequenties van de reflectie 18
Literatuurlijst 19
Bijlagen 20
1
, Deel 1; Huidige en gewenste organisatiecultuur en
huidige organisatiestructuur.
Inleiding
Het Erasmus College is fijne school om te werken. Docenten krijgen veel autonomie en er is
sprake van een cultuur waarin vertrouwen, verantwoordelijkheid en zelfstandigheid een
belangrijke rol spelen. Niet voor niets in 18% van de lesgevende docenten, zelf leerling
geweest op het Erasmus College. Collega’s en leerlingen gaan een band aan met de school
die vele jaren in stand blijft. Ik vertel wel eens op feestjes; “Ik werk op een plek waar veel
collega’s in de loop der jaren vrienden zijn geworden”. Het verloop onder docenten is laag.
Als je eenmaal op het Erasmus College werkt, wil je eigenlijk niet meer weg. Deze prettige
werksfeer heeft een positief effect op het onderwijsleerproces.
Het Erasmus College is sinds de stichting in 1970 een eigenzinnige school, die in meerdere
opzichten afwijkt van de meeste andere scholen in Nederland. Zo is het Erasmus College de
eerste samenwerkingsschool (open voor alle geloofsovertuigingen) en de vierde
daltonschool voor voortgezet onderwijs in Nederland. Een school waar leerlingen met alle
geloofsovertuigingen welkom zijn. Een school die vanaf de aanvang sterk heeft ingezet op
talentontwikkeling met een breed aanbod aan extra curriculair activiteiten naast het wettelijk
verplichte aanbod van vakken. Het Erasmus College is een scholengemeenschap die
gebaseerd is op de humanistische insteek van Desiderius Erasmus. Een insteek die
naadloos aansluit bij de visie van het daltononderwijs. De daltonwerkwijze is afkomstig van
Helen Parkhurst die haar visie op onderwijs omschreef in ‘The education on the Daltonplan”
(Parkhurst, 1922). Daltononderwijs behoort tot het gedachtengoed van het sociaal
constructivisme. Deze stroming komt voort uit het constructivisme en is ontstaan rond 1980.
Het sociaal constructivisme ziet het leerproces als een actief proces van kennisverwerving,
waarbij de kennis wordt opgebouwd (geconstructiveerd) en gedeeld met anderen (Duffy &
Cunningham, 1996; Berends, 2003).
De organisatie en de cultuur van het Erasmus College in Zoetermeer zijn momenteel een
belangrijk onderwerp van gesprek. In 2020 bereikt de rector en twee van de vijf
sectordirecteuren de pensioengerechtigde leeftijd. Vooruitlopend op deze overgang heeft de
directie in november 2017 de plannen gepresenteerd voor een organisatorische
reorganisatie. De teamleiders (waar ik ook toe behoor) waren in eerste instantie sceptisch
over de reorganisatie maar na meerdere gesprekken met de directie en het oplossen van
enkele organisatorische en formele knelpunten zagen we ook wel de voordelen van de
voorgestelde reorganisatie. Recentelijk heeft de directie medegedeeld dat de Raad van
Toezicht geen toestemming geeft om de reorganisatie in de voorgestelde richting uit te
werken. De plannen zijn een halt toegeroepen en het komende schooljaar wil de directie de
plannen herzien. Dit beroepsproduct krijgt dan ook een andere status. Na goedkeuring zal ik
het aanbieden bij de directie als onderbouwing voor hun reorganisatieplannen.
2
