PIW Hoorcollege 2A Onrechtmatige daad
Als eerst: wettelijk stelsel van aansprakelijkheid
- Het vestigen van aansprakelijkheid:
Eerst vaststellen wie op welke grond aansprakelijk is: op basis van contract artikel 6:74 BW,
op basis van onrechtmatige daad artikel 6:162 BW of kwalitatieve aansprakelijkheid artikel
6:168 e.v.BW.
- De omvang van aansprakelijkheid:
Voor welke schade en tot welke omvang moet worden vergoed? Artikel 6:95 BW (vrijdag)
- Schadebegrip: artikel 6:95, 96, 106 BW
- Begroting: artikel 6:97, 103, 104
- Causaliteit: 6:98, 99, 100, 101, 102
- Bijzondere bepalingen letsel en overlijden: 107, 107a 108
- Beperkingen: artikel 109, 110
- Maar er zijn ook andere vorderingen dan schadevergoeding (3:296 BW), bijv. de
remedies van colleges 1.
Dit college: Onrechtmatige daad artikel 6:162 BW
Drie soorten onrechtmatige daden:
- Inbreuk op een recht
- Handelen in strijd met een wettelijke plicht
- Handelen in strijd met ongeschreven recht (hetgeen in het maatschappelijk verkeer
wordt betaamd)
Welke hem kan worden toegerekend (lid 3)
De drie typen onrechtmatigheid:
1. Rechtsinbreuk:
Dit is de aantasting van een subjectief recht. De uitoefening is in strijd met exclusieve
bevoegdheid van de rechthebbende of belemmering van de rechthebbende in genot, gebruik
of beschikking. Niet enkel het veroorzaken van letsel of zaakschade! Het gaat dus niet persé
om het gevolg, maar vooral om de activiteit die het recht aantast.
Inbreuk op een recht: het beeldmerk van Nike gebruiken voor jou eigen zaak. Dit is een
exclusief recht van Nike, waar ik nu gebruik van maak.
Ik ben aan het verbouwen bij mij thuis, en ik zet de container in de tuin van de buren. Dit is
een inbreuk op het eigendomsrecht van de buurman. Hij is namelijk exclusief bevoegd tot
zijn tuin.
Dit is een lastige categorie! Heel weinig gevallen voldoen aan deze categorie. Het gaat dus
om andermans rechten uitoefenen: ICT-recht misschien meer voorkomend.
2. Wetschending:
, NL, EU en EVRM (Rb. Urgenda), materiële wetgeving (zoals ook vergunningsvoorwaarden).
De vraag bij wetscheding is: heeft die wet ook de bedoeling om iemand privaatrechtelijk te
beschermen?
3. Schending ongeschreven zorgvuldigheidsnorm
‘Onrechtmatig volgens hetgeen in het maatschappelijk verkeer wordt betaamd’ Dit is een
open norm! De rechtspraak is hierbij heel belangrijk. Deze bepaling is de meest gebruikte
bepaling, een ‘allesreiniger’.
Als je eenmaal hebt gezegd dat bepaald handelen onzorgvuldig is, dan is ook al vastgesteld
dat dit aan de schuld van de dader is de wijten (toerekenbaarheid) en dan heb je ook de
relativiteitsvraag beantwoord.
Voorbeelden van de toepassing van ongeschreven zorgvuldigheidsnormen:
- Gevaarzetting
- Profteren van andermans wanprestatie
- Hinder
- Milieuaansprakelijkheid
- Bestuurdersaansprakelijkheid
- Staking
- Oneerlijke mededinging
- Perspublicaties
- Zorgplicht banken
Hier komt dus al het aansprakelijkheidsrecht samen. Ook voor gevallen waarvan de
wetgever het moeilijk vindt om deze te beschrijven/normeren, kun je met deze bepaling naar
de civieler echter. (2 en 3 zijn de meest gebruikten vormen bij artikel 6:162 BW).
Rechterlijke techniek:
Artikel Smeehuijzen:
- Het oordeel van de rechter is een feitelijk oordeel. In iedere casus moet de rechter
aan de hand van alle omstandigheden van het geval zijn oordeel vellen.
- Rechters willen een oordeel geven die geobjectiveerd is: hij zoekt naar een bron
buiten zichzelf, dus naar externe bronnen. Daarna pas komt hij toe aan zijn eigen
invulling.
- Allereerst kijkt hij naar de rechtspraak van de Hoge Raad, daarna kijkt hij naar
wetgeving in de zin van ‘samenwerken’ of ‘reflexwerken’ en hij kijkt naar
maatschappelijke normen!
- De Hoge Raad: geeft gezichtspunten, dit zijn toetsstenen/perspectieven om houvast
te bieden op hoog ‘abstract’ niveau.
- Wet: ‘samenwerking’ & ‘reflexwerking’. Samenwerken: dat het handelen of de
handeling in strijd is met de wet kan invloed hebben op de maatschappelijke
betamelijkheid. Reflexwerking: de rechter put inspiratie uit niet van toepassing zijn de
wetten, maar acht deze ook van belang voor de mate van ‘maatschappelijke
betamelijkheid’.
- Maatschappelijke normvorming: protocollen, CROW etc. Bijvoorbeeld artsen en
ziekenhuizen die protocollen hebben ontworpen over hoe je moet handelen. Als je
Als eerst: wettelijk stelsel van aansprakelijkheid
- Het vestigen van aansprakelijkheid:
Eerst vaststellen wie op welke grond aansprakelijk is: op basis van contract artikel 6:74 BW,
op basis van onrechtmatige daad artikel 6:162 BW of kwalitatieve aansprakelijkheid artikel
6:168 e.v.BW.
- De omvang van aansprakelijkheid:
Voor welke schade en tot welke omvang moet worden vergoed? Artikel 6:95 BW (vrijdag)
- Schadebegrip: artikel 6:95, 96, 106 BW
- Begroting: artikel 6:97, 103, 104
- Causaliteit: 6:98, 99, 100, 101, 102
- Bijzondere bepalingen letsel en overlijden: 107, 107a 108
- Beperkingen: artikel 109, 110
- Maar er zijn ook andere vorderingen dan schadevergoeding (3:296 BW), bijv. de
remedies van colleges 1.
Dit college: Onrechtmatige daad artikel 6:162 BW
Drie soorten onrechtmatige daden:
- Inbreuk op een recht
- Handelen in strijd met een wettelijke plicht
- Handelen in strijd met ongeschreven recht (hetgeen in het maatschappelijk verkeer
wordt betaamd)
Welke hem kan worden toegerekend (lid 3)
De drie typen onrechtmatigheid:
1. Rechtsinbreuk:
Dit is de aantasting van een subjectief recht. De uitoefening is in strijd met exclusieve
bevoegdheid van de rechthebbende of belemmering van de rechthebbende in genot, gebruik
of beschikking. Niet enkel het veroorzaken van letsel of zaakschade! Het gaat dus niet persé
om het gevolg, maar vooral om de activiteit die het recht aantast.
Inbreuk op een recht: het beeldmerk van Nike gebruiken voor jou eigen zaak. Dit is een
exclusief recht van Nike, waar ik nu gebruik van maak.
Ik ben aan het verbouwen bij mij thuis, en ik zet de container in de tuin van de buren. Dit is
een inbreuk op het eigendomsrecht van de buurman. Hij is namelijk exclusief bevoegd tot
zijn tuin.
Dit is een lastige categorie! Heel weinig gevallen voldoen aan deze categorie. Het gaat dus
om andermans rechten uitoefenen: ICT-recht misschien meer voorkomend.
2. Wetschending:
, NL, EU en EVRM (Rb. Urgenda), materiële wetgeving (zoals ook vergunningsvoorwaarden).
De vraag bij wetscheding is: heeft die wet ook de bedoeling om iemand privaatrechtelijk te
beschermen?
3. Schending ongeschreven zorgvuldigheidsnorm
‘Onrechtmatig volgens hetgeen in het maatschappelijk verkeer wordt betaamd’ Dit is een
open norm! De rechtspraak is hierbij heel belangrijk. Deze bepaling is de meest gebruikte
bepaling, een ‘allesreiniger’.
Als je eenmaal hebt gezegd dat bepaald handelen onzorgvuldig is, dan is ook al vastgesteld
dat dit aan de schuld van de dader is de wijten (toerekenbaarheid) en dan heb je ook de
relativiteitsvraag beantwoord.
Voorbeelden van de toepassing van ongeschreven zorgvuldigheidsnormen:
- Gevaarzetting
- Profteren van andermans wanprestatie
- Hinder
- Milieuaansprakelijkheid
- Bestuurdersaansprakelijkheid
- Staking
- Oneerlijke mededinging
- Perspublicaties
- Zorgplicht banken
Hier komt dus al het aansprakelijkheidsrecht samen. Ook voor gevallen waarvan de
wetgever het moeilijk vindt om deze te beschrijven/normeren, kun je met deze bepaling naar
de civieler echter. (2 en 3 zijn de meest gebruikten vormen bij artikel 6:162 BW).
Rechterlijke techniek:
Artikel Smeehuijzen:
- Het oordeel van de rechter is een feitelijk oordeel. In iedere casus moet de rechter
aan de hand van alle omstandigheden van het geval zijn oordeel vellen.
- Rechters willen een oordeel geven die geobjectiveerd is: hij zoekt naar een bron
buiten zichzelf, dus naar externe bronnen. Daarna pas komt hij toe aan zijn eigen
invulling.
- Allereerst kijkt hij naar de rechtspraak van de Hoge Raad, daarna kijkt hij naar
wetgeving in de zin van ‘samenwerken’ of ‘reflexwerken’ en hij kijkt naar
maatschappelijke normen!
- De Hoge Raad: geeft gezichtspunten, dit zijn toetsstenen/perspectieven om houvast
te bieden op hoog ‘abstract’ niveau.
- Wet: ‘samenwerking’ & ‘reflexwerking’. Samenwerken: dat het handelen of de
handeling in strijd is met de wet kan invloed hebben op de maatschappelijke
betamelijkheid. Reflexwerking: de rechter put inspiratie uit niet van toepassing zijn de
wetten, maar acht deze ook van belang voor de mate van ‘maatschappelijke
betamelijkheid’.
- Maatschappelijke normvorming: protocollen, CROW etc. Bijvoorbeeld artsen en
ziekenhuizen die protocollen hebben ontworpen over hoe je moet handelen. Als je
