PIW Hoorcollege – 4C
Seminar Privaatrecht in werking, de mobiele telefoon
Onderwerpen vandaag:
1. Privaatrecht: HR Lindorff/Statie en Lindorff/Nazier
2. In werking: wat zien we in de praktijk gebeuren? (en wat vinden we daarvan?)
De arresten:
HR Lindorff/Statia (2014) Mobiele telefoon I
Centraal: de kwalificatie van de overeenkomsten waarbij je kosteloos een toestel ontvangt
Inhoud: Statia gaat 2 telefoonabonnementen aan bij KPN en ontvangt twee ‘gratis’ toetellen.
In verband met onbetaalde facturen start Lindorff (na cessie) een incassoprocedure en
vorder meer dan €2000 euro voor abonnementsgelden en kosten.
Omdat kwesties zoals deze vaker voorkwamen stelt de rechter in eerste aanleg een
prejudiciële vraag aan de Hoge Raad:
Wordt de overeenkomst beheerst door wettelijke regels inzake koop of afbetaling (oud),
krediettransacties (oud) en/of consumentenkredietovereenkomsten (huidig)?
De Hoge Raad beslist:
- De strekking van de overeenkomst is belangrijker dan de constructie van de
overeenkomst (dus belangrijker dan de vorm waarin je het giet of de bewoordingen
die je het geeft, bijv. door te zeggen dat de telefoon gratis is).
- Er moet een generieke uitleg zijn voor deze overeenkomsten. Dat is dat tot
uitgangspunt moet worden genomen dat de abonnementsgelden mede strekken tot
afbetaling van de koopprijs van het toestel
- Want: dit is het meest in overeenkomst met de financiële en bedrijfseconomische
werkelijkheid, de verwachtingen die partijen mogen hebben en de
consumentenbeschermende strekking van de regels.
Beslissing HR:
De overeenkomst kwalificeert als koop of afbetaling, als krediettransactie en als
consumentenkredietovereenkomst, tenzij de aanbieder aannemelijk maakt dat het toestel
daadwerkelijk gratis was.
Daarnaast anticipeert de Hoge Raad op de rechtsgevolgen hiervan. De HR zegt:
- De overeenkomst kan vernietigbaar zijn, wanneer in strijd is gehandeld met de
relevante regels (bijv. de regels die voor de kredietovereenkomst gelden)
- Daarnaast suggereert de Hoge Raad partiële vernietiging: je vernietigt alleen het
toestelcomponent, en niet het belcomponent van de overeenkomst.
Tot slot stelt de Hoge Raad dat een generieke uitzondering maken voor de
telecomaanbieders zijn rechtsvormende taak te buiten gaat, en een taak is voor de wetgever.
Het verweer had namelijk aangevoerd dat duizenden mensen dit al deden, dit algemeen
aanvaard was, en de rechtsgevolgen groot zouden zijn.
, HR Lindorff/Nazier (2016) Mobiele telefoon II
Centraal: de rechtsgevolgen van de kwalificatie van deze overeenkomst.
Inhoud: Nazier gaat een telefoonabonnement aan bij KPN waarbij hij twee toestellen
ontvangt. De facturen blijven onbetaald. KPN cedeert de vordering aan incassobureau
Lindorff, die eist betaling van meer dan €2000,-. Nazier verschijnt niet en er wordt verstek
tegen hem verleend.
De vraag is hier of de rechter ambtshalve moet constateren dat in de overeenkomst geen
toestelprijs vermeldt.
De kantonrechter vraagt aan de HR per prejudicïele vraag:
- Volstaat de vermelding van de ‘all-in prijs’?
- Moet je rechter ambtshalve constateren dat de overeenkomst geen afzonderlijke
toestelprijs vermeldt?
- Welke rechtsgevolgen moeten hieraan worden verbonden?
HR beslist:
- De ‘all-in prijs’ voltstaat niet. De toestelprijs moet afzonderlijk worden gespecificeerd
- Daarnaast moet de rechter ambtshalve toetsen aan de wettelijke vereisten, dus ook
of de toestelprijs afzonderlijk is vermeld
- Als de toestelprijs niet blijkt te zijn vermeld, dan kan de kantonrechter ambtshalve de
overeenkomst (gedeeltelijk) vernietigen als tegen de consument verstek is verleend
Dit is in lijn met de opmars van de ambtshalve toetsing van Europees consumentenrecht!
Welke rechtsgevolgen zijn mogelijk?
- Zoals in Lindorff/Statia al was aangehaald, is partiële vernietiging mogelijk. De
partiële vernietiging ziet toe op het ‘toestelcomponent’.
De gevolgen hiervan is dat er restitutieverplichtingen ontstaan. Dit betekent:
- De consument moet het toestel teruggeven aan de aanbieder
- De aanbieder moet teruggeven wat voor het toestel is betaald door de consument
Complicaties die zich hierbij voordoen:
1. Kan de consument het toestel wel teruggeven in de oorspronkelijke staat?
Door het gebruik van het toestel is de waarde van het toestel namelijk verminderd, maar het
toestel kan ook beschadigd zijn of zelfs zijn kwijtgeraakt.
De teruggave in de nieuwstaat zal niet mogelijk zijn. De consument zal hierbij altijd
tekortschieten. Maar, volgens de Hoge Raad kan dit de consument niet worden toegerekend,
oor zover het gaat om de waardevermindering over de periode waarin hij geen rekening
hoefde te houden met teruggave (en dat was niet reeds het geval ten tijde van het ontvangen
van het toestel).
De HR beslist daarom dat mag worden volstaan met teruggave in de huidige staat.
Pas vanaf het moment dat de consument met teruggave rekening moet houden, moet hij als
een ‘zorgvuldig schuldenaar’ met het toestel omgaan.
Seminar Privaatrecht in werking, de mobiele telefoon
Onderwerpen vandaag:
1. Privaatrecht: HR Lindorff/Statie en Lindorff/Nazier
2. In werking: wat zien we in de praktijk gebeuren? (en wat vinden we daarvan?)
De arresten:
HR Lindorff/Statia (2014) Mobiele telefoon I
Centraal: de kwalificatie van de overeenkomsten waarbij je kosteloos een toestel ontvangt
Inhoud: Statia gaat 2 telefoonabonnementen aan bij KPN en ontvangt twee ‘gratis’ toetellen.
In verband met onbetaalde facturen start Lindorff (na cessie) een incassoprocedure en
vorder meer dan €2000 euro voor abonnementsgelden en kosten.
Omdat kwesties zoals deze vaker voorkwamen stelt de rechter in eerste aanleg een
prejudiciële vraag aan de Hoge Raad:
Wordt de overeenkomst beheerst door wettelijke regels inzake koop of afbetaling (oud),
krediettransacties (oud) en/of consumentenkredietovereenkomsten (huidig)?
De Hoge Raad beslist:
- De strekking van de overeenkomst is belangrijker dan de constructie van de
overeenkomst (dus belangrijker dan de vorm waarin je het giet of de bewoordingen
die je het geeft, bijv. door te zeggen dat de telefoon gratis is).
- Er moet een generieke uitleg zijn voor deze overeenkomsten. Dat is dat tot
uitgangspunt moet worden genomen dat de abonnementsgelden mede strekken tot
afbetaling van de koopprijs van het toestel
- Want: dit is het meest in overeenkomst met de financiële en bedrijfseconomische
werkelijkheid, de verwachtingen die partijen mogen hebben en de
consumentenbeschermende strekking van de regels.
Beslissing HR:
De overeenkomst kwalificeert als koop of afbetaling, als krediettransactie en als
consumentenkredietovereenkomst, tenzij de aanbieder aannemelijk maakt dat het toestel
daadwerkelijk gratis was.
Daarnaast anticipeert de Hoge Raad op de rechtsgevolgen hiervan. De HR zegt:
- De overeenkomst kan vernietigbaar zijn, wanneer in strijd is gehandeld met de
relevante regels (bijv. de regels die voor de kredietovereenkomst gelden)
- Daarnaast suggereert de Hoge Raad partiële vernietiging: je vernietigt alleen het
toestelcomponent, en niet het belcomponent van de overeenkomst.
Tot slot stelt de Hoge Raad dat een generieke uitzondering maken voor de
telecomaanbieders zijn rechtsvormende taak te buiten gaat, en een taak is voor de wetgever.
Het verweer had namelijk aangevoerd dat duizenden mensen dit al deden, dit algemeen
aanvaard was, en de rechtsgevolgen groot zouden zijn.
, HR Lindorff/Nazier (2016) Mobiele telefoon II
Centraal: de rechtsgevolgen van de kwalificatie van deze overeenkomst.
Inhoud: Nazier gaat een telefoonabonnement aan bij KPN waarbij hij twee toestellen
ontvangt. De facturen blijven onbetaald. KPN cedeert de vordering aan incassobureau
Lindorff, die eist betaling van meer dan €2000,-. Nazier verschijnt niet en er wordt verstek
tegen hem verleend.
De vraag is hier of de rechter ambtshalve moet constateren dat in de overeenkomst geen
toestelprijs vermeldt.
De kantonrechter vraagt aan de HR per prejudicïele vraag:
- Volstaat de vermelding van de ‘all-in prijs’?
- Moet je rechter ambtshalve constateren dat de overeenkomst geen afzonderlijke
toestelprijs vermeldt?
- Welke rechtsgevolgen moeten hieraan worden verbonden?
HR beslist:
- De ‘all-in prijs’ voltstaat niet. De toestelprijs moet afzonderlijk worden gespecificeerd
- Daarnaast moet de rechter ambtshalve toetsen aan de wettelijke vereisten, dus ook
of de toestelprijs afzonderlijk is vermeld
- Als de toestelprijs niet blijkt te zijn vermeld, dan kan de kantonrechter ambtshalve de
overeenkomst (gedeeltelijk) vernietigen als tegen de consument verstek is verleend
Dit is in lijn met de opmars van de ambtshalve toetsing van Europees consumentenrecht!
Welke rechtsgevolgen zijn mogelijk?
- Zoals in Lindorff/Statia al was aangehaald, is partiële vernietiging mogelijk. De
partiële vernietiging ziet toe op het ‘toestelcomponent’.
De gevolgen hiervan is dat er restitutieverplichtingen ontstaan. Dit betekent:
- De consument moet het toestel teruggeven aan de aanbieder
- De aanbieder moet teruggeven wat voor het toestel is betaald door de consument
Complicaties die zich hierbij voordoen:
1. Kan de consument het toestel wel teruggeven in de oorspronkelijke staat?
Door het gebruik van het toestel is de waarde van het toestel namelijk verminderd, maar het
toestel kan ook beschadigd zijn of zelfs zijn kwijtgeraakt.
De teruggave in de nieuwstaat zal niet mogelijk zijn. De consument zal hierbij altijd
tekortschieten. Maar, volgens de Hoge Raad kan dit de consument niet worden toegerekend,
oor zover het gaat om de waardevermindering over de periode waarin hij geen rekening
hoefde te houden met teruggave (en dat was niet reeds het geval ten tijde van het ontvangen
van het toestel).
De HR beslist daarom dat mag worden volstaan met teruggave in de huidige staat.
Pas vanaf het moment dat de consument met teruggave rekening moet houden, moet hij als
een ‘zorgvuldig schuldenaar’ met het toestel omgaan.
