,Publiekrecht: tussen burger en overheid
➢ Bestuursrecht
➢ Strafrecht
➢ Staatsrecht
Privaatrecht: tussen burgers onderling
Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden regelt de rechtsorde in het
Koninkrijk, alsmede in de landsdelen Nederlandse Antillen en Aruba, en in
Nederland.
De landsdelen behartigen zelfstandig hun eigen belangen en verzorgen op voet
van gelijkwaardigheid de gemeenschappelijke belangen. Ook verlenen zij
elkaar wederkerig bijstand. Het Statuut regelt verder onder meer de instelling,
inrichting, taken en bevoegdheden van de rijksorganen, de vertegenwoordiging
van de Nederlandse Antillen en Aruba in de rijksregering en de wijze van tot
stand brengen van rijkswetten.
Het Koninkrijk omvat de landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten.
Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten verlenen elkander hulp en bijstand.
LEERDOELEN WEEK 1:
1. Wat is een Grondwet?
In de grondwet staan de grondrechten van de burgers. Hierin zijn
klassieke en sociale grondrechten in verwerkt. Bij klassieke grondrechten
mag de overheid zich niet bemoeien en bij sociale grondrechten moet de
overheid juist actief ingrijpen. De grondwet bepaalt wie de macht in de
praktijk uitoefent in een staat en hoe dat gebeurt. De Nederlandse
Grondwet regelt wat de rol is van de koning(in) en van de ministers. De
grondwet bepaald hoe wetten gemaakt moeten worden, wat de rechters
doen en wat het werk is van gemeenten en provincies.
2. Wat zijn de kenmerken van een staat?
1- Grondgebied
2- Bevolking/gemeenschap
3- Gezag
3. Bronnen van een staatrecht:
1
, 1. Internationale verdragen
2. Statuut van het koninkrijk Der Nederlanden
3. Grondwet + andere wetten
4. AMVB
5. Ministeriële regelingen
6. Provinciale verordeningen
7. Gemeentelijke verordeningen
8. Gewoonterecht
9. Jurisprudentie
10.Organieke regeling
1 t/m 7 staan het hoogst in de hiërarchie.
4. Begrippen statenbond, bondsstaat en
gedecentraliseerde eenheidsstaat:
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Ooit was Nederland
een statenbond. Statenbond komt niet meer voor in de EU.
Bondsstaat:
- Deelstaten
- Zelfstandig (niet volledig, macht ligt bij het hoogste gezag)
- Eigen grondwet (regels verschillen per staat)
- Federale regeling (hoogste gezag)
Eenheidsstaat:
- Gedecentraliseerde eenheidsstaat (Nederland)
- Gecentraliseerde eenheidsstaat (Frankrijk)
Gedecentraliseerde eenheidsstaat:
➢ Macht verdeeld over verschillende overheidsverbanden (provincies,
gemeentes etc. Eigen gezag. Hoeveelheid wordt bepaald en
bewaakt door het Rijksoverheid.)
➢ Eenheid wordt op centraal niveau bewaakt
Gecentraliseerde eenheidsstaat:
➢ Macht wordt geregeld vanuit 1 centraal punt
Statenbond:
➢ Bond van soevereine (zelfstandige) staten
2
, ➢ Onafhankelijke staten die aan elkaar verbonden zijn op basis van
een verdrag
5. Historische ontwikkeling die Nederland heeft doorgemaakt
van statenbond tot de huidige staatsvorm:
Het gebied wat nu Nederland en België omvat, bestond vroeger uit zeven
soevereine (zelfstandige) provinciën, verbonden tot de Republiek der Zeven
Vereenigde Nederlanden. Deze bestonden uit zelfstandige staten die
verbonden met elkaar waren door middel van een verdrag. Nederland was dus
een statenbond. Iedere provincie had zijn eigen bestuur, et aan het hoofd een
stadhouder en eigen wetgeving. Het leger en vloot waren gemeenschappelijk
en men werkte samen op het gebied van defensie en buitenlands gebied. Er
was geen centraal gezag, wel een algemene vergadering van de Staten-
Generaal. In Frankrijk had de koning destijds de absolute macht. Hierdoor
ontstond er verzet. Ook in de Republiek der Zeven Nederlanden ontstond er
verzet. Willen IV was stadhouder van alle provincies en maakte dit een erfelijke
functie. Voorstanders van gelijke rechten voor alle burgers en van gekozen
bestuur verzetten zich tegen het stadhouderlijk bewind. De
protestdemonstraties en relletjes brachten hier geen verandering in. In 1975
veroverden de Fransen de Republiek der Nederlanden. De laatste stadhouder,
Willem V, vluchtte naar Engeland. Hierdoor ontstond er een eind aan de
soevereiniteit van de provincies. Nederland werd in 1798vastgelegd als een
(gedecentraliseerde) eenheidsstaat met onzelfstandige provincies. Mannen
die ouder waren dan 20 jaar, een vast salaris en een vaste woonplaats hadden
en onder ede verklaarden dat zij tegen het stadhouderschap waren, mochten
stemmen op volksvertegenwoordigers. In 1813 werd Nederland bevrijd van de
Fransen en in 1814 is het Koninkrijk der Nederlanden inclusief de gebieden
overzees vastgelegd in de Grondwet. België scheidde zich in 1831 zich af van
het Koninkrijk.
6. Hoe is het Koninkrijk der Nederlanden georganiseerd op basis van
het Statuut voor het Konikrijk der Nederlanden en de Grondwet:
Het koninkrijk der Nederlanden bestaat uit Nederland, Curaçao, Aruba
en Sint-Maarten.
7. De vier pijlers van de rechtsstaat (MLOG):
1. Scheiding der machten (parlement, regering en rechters)
3
➢ Bestuursrecht
➢ Strafrecht
➢ Staatsrecht
Privaatrecht: tussen burgers onderling
Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden regelt de rechtsorde in het
Koninkrijk, alsmede in de landsdelen Nederlandse Antillen en Aruba, en in
Nederland.
De landsdelen behartigen zelfstandig hun eigen belangen en verzorgen op voet
van gelijkwaardigheid de gemeenschappelijke belangen. Ook verlenen zij
elkaar wederkerig bijstand. Het Statuut regelt verder onder meer de instelling,
inrichting, taken en bevoegdheden van de rijksorganen, de vertegenwoordiging
van de Nederlandse Antillen en Aruba in de rijksregering en de wijze van tot
stand brengen van rijkswetten.
Het Koninkrijk omvat de landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten.
Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten verlenen elkander hulp en bijstand.
LEERDOELEN WEEK 1:
1. Wat is een Grondwet?
In de grondwet staan de grondrechten van de burgers. Hierin zijn
klassieke en sociale grondrechten in verwerkt. Bij klassieke grondrechten
mag de overheid zich niet bemoeien en bij sociale grondrechten moet de
overheid juist actief ingrijpen. De grondwet bepaalt wie de macht in de
praktijk uitoefent in een staat en hoe dat gebeurt. De Nederlandse
Grondwet regelt wat de rol is van de koning(in) en van de ministers. De
grondwet bepaald hoe wetten gemaakt moeten worden, wat de rechters
doen en wat het werk is van gemeenten en provincies.
2. Wat zijn de kenmerken van een staat?
1- Grondgebied
2- Bevolking/gemeenschap
3- Gezag
3. Bronnen van een staatrecht:
1
, 1. Internationale verdragen
2. Statuut van het koninkrijk Der Nederlanden
3. Grondwet + andere wetten
4. AMVB
5. Ministeriële regelingen
6. Provinciale verordeningen
7. Gemeentelijke verordeningen
8. Gewoonterecht
9. Jurisprudentie
10.Organieke regeling
1 t/m 7 staan het hoogst in de hiërarchie.
4. Begrippen statenbond, bondsstaat en
gedecentraliseerde eenheidsstaat:
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Ooit was Nederland
een statenbond. Statenbond komt niet meer voor in de EU.
Bondsstaat:
- Deelstaten
- Zelfstandig (niet volledig, macht ligt bij het hoogste gezag)
- Eigen grondwet (regels verschillen per staat)
- Federale regeling (hoogste gezag)
Eenheidsstaat:
- Gedecentraliseerde eenheidsstaat (Nederland)
- Gecentraliseerde eenheidsstaat (Frankrijk)
Gedecentraliseerde eenheidsstaat:
➢ Macht verdeeld over verschillende overheidsverbanden (provincies,
gemeentes etc. Eigen gezag. Hoeveelheid wordt bepaald en
bewaakt door het Rijksoverheid.)
➢ Eenheid wordt op centraal niveau bewaakt
Gecentraliseerde eenheidsstaat:
➢ Macht wordt geregeld vanuit 1 centraal punt
Statenbond:
➢ Bond van soevereine (zelfstandige) staten
2
, ➢ Onafhankelijke staten die aan elkaar verbonden zijn op basis van
een verdrag
5. Historische ontwikkeling die Nederland heeft doorgemaakt
van statenbond tot de huidige staatsvorm:
Het gebied wat nu Nederland en België omvat, bestond vroeger uit zeven
soevereine (zelfstandige) provinciën, verbonden tot de Republiek der Zeven
Vereenigde Nederlanden. Deze bestonden uit zelfstandige staten die
verbonden met elkaar waren door middel van een verdrag. Nederland was dus
een statenbond. Iedere provincie had zijn eigen bestuur, et aan het hoofd een
stadhouder en eigen wetgeving. Het leger en vloot waren gemeenschappelijk
en men werkte samen op het gebied van defensie en buitenlands gebied. Er
was geen centraal gezag, wel een algemene vergadering van de Staten-
Generaal. In Frankrijk had de koning destijds de absolute macht. Hierdoor
ontstond er verzet. Ook in de Republiek der Zeven Nederlanden ontstond er
verzet. Willen IV was stadhouder van alle provincies en maakte dit een erfelijke
functie. Voorstanders van gelijke rechten voor alle burgers en van gekozen
bestuur verzetten zich tegen het stadhouderlijk bewind. De
protestdemonstraties en relletjes brachten hier geen verandering in. In 1975
veroverden de Fransen de Republiek der Nederlanden. De laatste stadhouder,
Willem V, vluchtte naar Engeland. Hierdoor ontstond er een eind aan de
soevereiniteit van de provincies. Nederland werd in 1798vastgelegd als een
(gedecentraliseerde) eenheidsstaat met onzelfstandige provincies. Mannen
die ouder waren dan 20 jaar, een vast salaris en een vaste woonplaats hadden
en onder ede verklaarden dat zij tegen het stadhouderschap waren, mochten
stemmen op volksvertegenwoordigers. In 1813 werd Nederland bevrijd van de
Fransen en in 1814 is het Koninkrijk der Nederlanden inclusief de gebieden
overzees vastgelegd in de Grondwet. België scheidde zich in 1831 zich af van
het Koninkrijk.
6. Hoe is het Koninkrijk der Nederlanden georganiseerd op basis van
het Statuut voor het Konikrijk der Nederlanden en de Grondwet:
Het koninkrijk der Nederlanden bestaat uit Nederland, Curaçao, Aruba
en Sint-Maarten.
7. De vier pijlers van de rechtsstaat (MLOG):
1. Scheiding der machten (parlement, regering en rechters)
3
