TAAK 5: INTERPERSOONLIJKE THERAPIE EN KORTDURENDE PSYCHODYNAMISCHE THERAPIE IN DE
CONTEXT VAN EVIDENCE-BASED BEHANDELINGEN
PS: Hoe evidence-based is het evidence-based aanbod van therapieën eigenlijk?
LD:
1. Wat is evidence-based behandelen?
Evidence-based practice (EBP): een manier van werken of een attitude in de patiëntenzorg, een
deskundige clinicus die op de hoogte is van de recentste inzichten over diagnostiek en behandeling
van een bepaalde problematiek, en die bij de vakkundige toepassing daarvan rekening houdt met de
eigenschappen en wensen van de specifieke patiënt, met doel om de best mogelijke zorg te leveren.
De 3 componenten van EBP (patiënt, wetenschap en clinicus) beïnvloeden elkaar en worden ook nog
eens beïnvloed door de wijdere context; de maatschappelijke context.
Misvatting: iemand die ‘evidence-based werkt’ zou uitsluitend behandelingen mogen uitvoeren
waarvan de werkzaamheid door onderzoeksresultaten wordt ondersteund (= empirically supported
treatments; EST’s). Daarbij ligt vervolgens sterk de nadruk op het gebruik van behandelprotocollen,
waarin meer of minder dwingend wordt beschreven wat de inhoud en vorm van de behandeling
dienen te zijn.
- Wetenschappelijke literatuur staat er echter minder rooskleurig voor dan ons lief is: van
maar een klein deel van de interventies is onomstreden dat ze effectief zijn
o Zouden we alleen maar behandelingen uitvoeren op basis van degelijk bewijs, dan
zou het behandelarsenaal/collectie zwaar verzwakt worden
o RCT’s en meta-analyses staan bovenaan de hiërarchie van evidence
Niet-gecontroleerde onderzoeken staan lager in deze hiërarchie
- Sterk accent op empirisch ondersteunde protocollen die weliswaar het hun kunnen hebben,
maar niet naar de letter gevolgd moeten worden
o Er dient ook aandacht te zijn voor de eigenheden van de patiënt
o Het protocol is niet de behandeling, maar slechts een hulpmiddel om de behandeling
uit te voeren
Kan worden aangepast aan de individuele patiënt en diens omstandigheden
Protocollen zijn niet altijd volledig op hun effectiviteit onderzocht
De recente opkomst van personalized mental health beoogt tegenwicht te
bieden aan de one-size-fits-all benadering die uit misvattingen over EBP naar
voren komen
, Als het opgevat wordt als het geheel meevaren op het kompas van
de patiënt, is er ongetwijfeld sprake van therapist drift: een
behandelaanpak die niet is gebaseerd op empirische steun
Clinicus: brengt deskundigheid, vaardigheden en ervaring in, o.a. m.b.t. de diagnostiek en
behandeling van de problemen van de patiënt
- De spagaat van de clinicus: aan de ene kant wetenschappelijke kennis, en aan de andere kant
de individuele problemen en kenmerken van de patiënt
o De clinicus moet balanceren tussen contextualiseren (de patiënt in het oog houden)
en de-contextualiseren (algemene behandelprincipes in het oog houden)
Dit is een uiterst delicaat proces, waarbij nogal eens iets misgaat: een
effectieve behandeling aanbieden en uitvoeren, én tegelijkertijd de wensen
en waarden van de patiënt in het oog houden, is een kunde
Patiënt: staat centraal in de gezondheidszorg
- Dit lijkt een enorme open deur, maar de praktijk van alledag doet soms anders vermoeden.
Hoe vaak moeten patiënten zich niet schikken naar het behandelaanbod dat toevallig
voorhanden is, naar de bekwaamheden van de therapeut of naar de financiering van de
zorg?
- Patiëntgebonden factoren die van grote invloed zijn op de praktijk van de gezondheidszorg
zijn uiterst divers
o Bijvoorbeeld: specifieke kenmerken (geslacht, leeftijd, opleidingsniveau, cultuur),
aard van de problemen en voorkeuren
Doorgaans genegeerde factoren als culturele of religieuze waarden kunnen
wel degelijk in CGT worden geïncorporeerd
Dit leidt tot een grotere behandeleffectiviteit
- Zorg is altijd gepersonaliseerd: ook als de therapeut heel trouw een goed onderbouwd
protocol volgt, zal de uitvoering daarvan voor een groot deel in samenspraak met de patiënt
tot stand komen
- De wetenschap genereert ook kennis die voor patiënt van belang kan zijn
o Patiënten vragen ook steeds vaker om op de hoogte te worden gesteld van die
kennis
De kennis die de patiënt daardoor opdoet, kan een rol spelen bij zijn
voorkeur voor een bepaald soort behandeling
De therapeut dient de patiënt goed te informeren en bij te praten over de
zin en onzin van behandelingen voor zijn problemen
Onder meer daardoor krijgt het proces van shared decision making
gestalte
Een goed geïnformeerde patiënt die goed begrijpt wat de
behandeling behelst, heeft een betere prognose
EBP eist heel wat van de praktiserende clinicus, namelijk actuele kennis van de
behandelmogelijkheden, de achtergronden en de effectiviteit daarvan, en de vaardigheden en het
vermogen om die behandelingsmogelijkheden op de concrete patiënt af te stemmen
- De EBP-professional is dus een expert, die zich baseert op wetenschappelijke kennis, die weet
wanneer hij daarvan gebruik kan maken, maar ook weet wanneer hij ervan af moet wijken
o Daarbij maakt hij gebruik van zijn eigen klinisch expertise en van de inbreng van zijn
patiënten
2. Wat is Interpersoonlijke Psychotherapie (IPT)?
CONTEXT VAN EVIDENCE-BASED BEHANDELINGEN
PS: Hoe evidence-based is het evidence-based aanbod van therapieën eigenlijk?
LD:
1. Wat is evidence-based behandelen?
Evidence-based practice (EBP): een manier van werken of een attitude in de patiëntenzorg, een
deskundige clinicus die op de hoogte is van de recentste inzichten over diagnostiek en behandeling
van een bepaalde problematiek, en die bij de vakkundige toepassing daarvan rekening houdt met de
eigenschappen en wensen van de specifieke patiënt, met doel om de best mogelijke zorg te leveren.
De 3 componenten van EBP (patiënt, wetenschap en clinicus) beïnvloeden elkaar en worden ook nog
eens beïnvloed door de wijdere context; de maatschappelijke context.
Misvatting: iemand die ‘evidence-based werkt’ zou uitsluitend behandelingen mogen uitvoeren
waarvan de werkzaamheid door onderzoeksresultaten wordt ondersteund (= empirically supported
treatments; EST’s). Daarbij ligt vervolgens sterk de nadruk op het gebruik van behandelprotocollen,
waarin meer of minder dwingend wordt beschreven wat de inhoud en vorm van de behandeling
dienen te zijn.
- Wetenschappelijke literatuur staat er echter minder rooskleurig voor dan ons lief is: van
maar een klein deel van de interventies is onomstreden dat ze effectief zijn
o Zouden we alleen maar behandelingen uitvoeren op basis van degelijk bewijs, dan
zou het behandelarsenaal/collectie zwaar verzwakt worden
o RCT’s en meta-analyses staan bovenaan de hiërarchie van evidence
Niet-gecontroleerde onderzoeken staan lager in deze hiërarchie
- Sterk accent op empirisch ondersteunde protocollen die weliswaar het hun kunnen hebben,
maar niet naar de letter gevolgd moeten worden
o Er dient ook aandacht te zijn voor de eigenheden van de patiënt
o Het protocol is niet de behandeling, maar slechts een hulpmiddel om de behandeling
uit te voeren
Kan worden aangepast aan de individuele patiënt en diens omstandigheden
Protocollen zijn niet altijd volledig op hun effectiviteit onderzocht
De recente opkomst van personalized mental health beoogt tegenwicht te
bieden aan de one-size-fits-all benadering die uit misvattingen over EBP naar
voren komen
, Als het opgevat wordt als het geheel meevaren op het kompas van
de patiënt, is er ongetwijfeld sprake van therapist drift: een
behandelaanpak die niet is gebaseerd op empirische steun
Clinicus: brengt deskundigheid, vaardigheden en ervaring in, o.a. m.b.t. de diagnostiek en
behandeling van de problemen van de patiënt
- De spagaat van de clinicus: aan de ene kant wetenschappelijke kennis, en aan de andere kant
de individuele problemen en kenmerken van de patiënt
o De clinicus moet balanceren tussen contextualiseren (de patiënt in het oog houden)
en de-contextualiseren (algemene behandelprincipes in het oog houden)
Dit is een uiterst delicaat proces, waarbij nogal eens iets misgaat: een
effectieve behandeling aanbieden en uitvoeren, én tegelijkertijd de wensen
en waarden van de patiënt in het oog houden, is een kunde
Patiënt: staat centraal in de gezondheidszorg
- Dit lijkt een enorme open deur, maar de praktijk van alledag doet soms anders vermoeden.
Hoe vaak moeten patiënten zich niet schikken naar het behandelaanbod dat toevallig
voorhanden is, naar de bekwaamheden van de therapeut of naar de financiering van de
zorg?
- Patiëntgebonden factoren die van grote invloed zijn op de praktijk van de gezondheidszorg
zijn uiterst divers
o Bijvoorbeeld: specifieke kenmerken (geslacht, leeftijd, opleidingsniveau, cultuur),
aard van de problemen en voorkeuren
Doorgaans genegeerde factoren als culturele of religieuze waarden kunnen
wel degelijk in CGT worden geïncorporeerd
Dit leidt tot een grotere behandeleffectiviteit
- Zorg is altijd gepersonaliseerd: ook als de therapeut heel trouw een goed onderbouwd
protocol volgt, zal de uitvoering daarvan voor een groot deel in samenspraak met de patiënt
tot stand komen
- De wetenschap genereert ook kennis die voor patiënt van belang kan zijn
o Patiënten vragen ook steeds vaker om op de hoogte te worden gesteld van die
kennis
De kennis die de patiënt daardoor opdoet, kan een rol spelen bij zijn
voorkeur voor een bepaald soort behandeling
De therapeut dient de patiënt goed te informeren en bij te praten over de
zin en onzin van behandelingen voor zijn problemen
Onder meer daardoor krijgt het proces van shared decision making
gestalte
Een goed geïnformeerde patiënt die goed begrijpt wat de
behandeling behelst, heeft een betere prognose
EBP eist heel wat van de praktiserende clinicus, namelijk actuele kennis van de
behandelmogelijkheden, de achtergronden en de effectiviteit daarvan, en de vaardigheden en het
vermogen om die behandelingsmogelijkheden op de concrete patiënt af te stemmen
- De EBP-professional is dus een expert, die zich baseert op wetenschappelijke kennis, die weet
wanneer hij daarvan gebruik kan maken, maar ook weet wanneer hij ervan af moet wijken
o Daarbij maakt hij gebruik van zijn eigen klinisch expertise en van de inbreng van zijn
patiënten
2. Wat is Interpersoonlijke Psychotherapie (IPT)?
