Lecture 4: Cognitieve gedragstherapie – Geloof niet alles wat je denkt! Een introductie in
Cognitieve Gedragstherapie bij Depressie
Gedragstherapie, cognitieve therapie en terugvalpreventie wordt in lecture apart besproken, maar in
praktijk loopt dit naast- en door elkaar.
CGT:
- Combineert cognitieve therapie en gedragstherapie
o Cognitieve therapie: de dingen die je denkt
o Gedragstherapie: de dingen die je doet
o Focust op doelen en huidige situatie
o De manier waarop je denkt heeft invloed op je je gedraagt => over tijd heen kunnen
dit gewoontes worden en kunnen gedragingen verergeren
Therapeut probeert de verduidelijken welke gedachtes en gedragingen
kunnen bijdragen aan huidige klachtenpresentatie => probeert deze
gewoontes te veranderen
- Relatief korttermijn/kortdurende behandeling, klachtgericht
o 16-20 sessies, meestal over een half jaar verspreid
o Gestructureerde behandeling gericht op het hier en nu
- Niet voor iedereen toepasbaar: niet alle cliënten praten even makkelijk over zichzelf
- Een van de meest onderzochte interventies voor depressieve stoornissen => meeste evidentie
o Meest gebruikte behandeling voor MDD in NL
Leer-theoretisch model:
- Lewinsohn: depressie = gedrag
o Onvoldoende positieve bekrachtiging en/of inadequate bekrachtiging => depressief
gedrag => afname activiteitenniveau => onvoldoende positieve bekrachtiging
o Sociale bekrachtiging => depressief gedrag
Mensen gaan voor je zorgen: vragen hoe het met je gaat, verschillende zaken
uit handen nemen bij mensen met depressieve klachten
Valt naarmate van tijd weg, aangezien mensen dit niet lang
volhouden
Cognitieve model:
- Beck: depressie = denken
o Hele keten aan gebeurtenissen => depressie
Vroege gebeurtenissen => vorming van beperkende leefregels => kritische
gebeurtenissen => beperkende leefregels worden geactiveerd => negatieve
automatische gedachtes => symptomen van depressie:
Gedragsmatig
Motivationeel
Affectief
Cognitief
Somatisch
Deze twee modellen vormen samen het integratieve model achter CGT.
Verandering goed mogelijk:
- Verandering fysiologie: medicatie
- Verandering gedrag: probeer iets nieuws
- Onderzoek gedachtes: check it out!
, Onderdelen in CGT:
- Psycho-educatie depressie en rationele CGT
o Rationale: hoe denk jij dat de therapie werkt> => uitleggen en overeenstemming
tussen clinicus en cliënt => bevordert therapie
- Training self-monitoring (gedrag en gedachtes)
- Doelen stellen (gedragsmatig en veranderbaar)
- Strategieën voor gedragsactivatie (Behavioral Activation)
- Identificeren van gedachtes en overtuigingen
- Evalueren en veranderen van gedachtes
- Kernovertuigingen en onderliggende assumpties
- Terugvalpreventie
- Afsluiting
Structuur van de sessie:
- Update en bepalen stemming: “Hoe gaat het?” en “Hoe voel je je?”
- Brug naar vorige sessie (aantekeningen)
- Agenda bepalen
- Huiswerk bekijken
o Grootste deel van behandeling vindt in principe buiten de sessies plaats
- Bespreken van agendapunten
- Nieuw huiswerk (starten in de sessie vergroot succeskans)
- Samenvatting en feedback
o Wat neem je nou mee? Wat vind je belangrijk?
o Wat kan ik volgende keer anders doen?
Belang van registratie:
- Binnen CGT belangrijke rol voor registratie:
o Info wordt beter opgeslagen in geheugen
o Inzicht in patronen van denken en doen
Concreter dan louter terugblikken tijdens sessie
o Automatiseren van geleerde technieken
o Info helder voor therapeut om te bespreken
o Naslagwerk dat cliënten later nog eens kunnen inkijken
Handig voor preventieplan
- Middels dagboeken, gedachtenformulieren, telefoonnotities, coping cards
Cognitieve Gedragstherapie bij Depressie
Gedragstherapie, cognitieve therapie en terugvalpreventie wordt in lecture apart besproken, maar in
praktijk loopt dit naast- en door elkaar.
CGT:
- Combineert cognitieve therapie en gedragstherapie
o Cognitieve therapie: de dingen die je denkt
o Gedragstherapie: de dingen die je doet
o Focust op doelen en huidige situatie
o De manier waarop je denkt heeft invloed op je je gedraagt => over tijd heen kunnen
dit gewoontes worden en kunnen gedragingen verergeren
Therapeut probeert de verduidelijken welke gedachtes en gedragingen
kunnen bijdragen aan huidige klachtenpresentatie => probeert deze
gewoontes te veranderen
- Relatief korttermijn/kortdurende behandeling, klachtgericht
o 16-20 sessies, meestal over een half jaar verspreid
o Gestructureerde behandeling gericht op het hier en nu
- Niet voor iedereen toepasbaar: niet alle cliënten praten even makkelijk over zichzelf
- Een van de meest onderzochte interventies voor depressieve stoornissen => meeste evidentie
o Meest gebruikte behandeling voor MDD in NL
Leer-theoretisch model:
- Lewinsohn: depressie = gedrag
o Onvoldoende positieve bekrachtiging en/of inadequate bekrachtiging => depressief
gedrag => afname activiteitenniveau => onvoldoende positieve bekrachtiging
o Sociale bekrachtiging => depressief gedrag
Mensen gaan voor je zorgen: vragen hoe het met je gaat, verschillende zaken
uit handen nemen bij mensen met depressieve klachten
Valt naarmate van tijd weg, aangezien mensen dit niet lang
volhouden
Cognitieve model:
- Beck: depressie = denken
o Hele keten aan gebeurtenissen => depressie
Vroege gebeurtenissen => vorming van beperkende leefregels => kritische
gebeurtenissen => beperkende leefregels worden geactiveerd => negatieve
automatische gedachtes => symptomen van depressie:
Gedragsmatig
Motivationeel
Affectief
Cognitief
Somatisch
Deze twee modellen vormen samen het integratieve model achter CGT.
Verandering goed mogelijk:
- Verandering fysiologie: medicatie
- Verandering gedrag: probeer iets nieuws
- Onderzoek gedachtes: check it out!
, Onderdelen in CGT:
- Psycho-educatie depressie en rationele CGT
o Rationale: hoe denk jij dat de therapie werkt> => uitleggen en overeenstemming
tussen clinicus en cliënt => bevordert therapie
- Training self-monitoring (gedrag en gedachtes)
- Doelen stellen (gedragsmatig en veranderbaar)
- Strategieën voor gedragsactivatie (Behavioral Activation)
- Identificeren van gedachtes en overtuigingen
- Evalueren en veranderen van gedachtes
- Kernovertuigingen en onderliggende assumpties
- Terugvalpreventie
- Afsluiting
Structuur van de sessie:
- Update en bepalen stemming: “Hoe gaat het?” en “Hoe voel je je?”
- Brug naar vorige sessie (aantekeningen)
- Agenda bepalen
- Huiswerk bekijken
o Grootste deel van behandeling vindt in principe buiten de sessies plaats
- Bespreken van agendapunten
- Nieuw huiswerk (starten in de sessie vergroot succeskans)
- Samenvatting en feedback
o Wat neem je nou mee? Wat vind je belangrijk?
o Wat kan ik volgende keer anders doen?
Belang van registratie:
- Binnen CGT belangrijke rol voor registratie:
o Info wordt beter opgeslagen in geheugen
o Inzicht in patronen van denken en doen
Concreter dan louter terugblikken tijdens sessie
o Automatiseren van geleerde technieken
o Info helder voor therapeut om te bespreken
o Naslagwerk dat cliënten later nog eens kunnen inkijken
Handig voor preventieplan
- Middels dagboeken, gedachtenformulieren, telefoonnotities, coping cards
