Grondslagen van auditing en assurance
Hoofdstuk 3 Regelgeving voor accountants
3.1 Regelgeving voor de individuele accountant en de accountantspraktijk
3.1.1 Regelgeving voor de individuele accountant
Accountantspraktijk Individuele accountant
Wet Wet toezicht accountantsorganisaties Wet op het accountantsberoep
Wet tuchtrechtspraak accountants
Besluit Besluit toezicht accountantsorganisaties
Verordeningen Verordening accountantsorganisaties Verordening gedrags- en beroepsregels accountants
Verordening op de kwaliteitsbeoordelingen Verordening inzake onafhankelijkheid accountants bij
assuranceopdrachten
Verordening op de kwaliteitsbeoordelingen
Verordening op de klachtenbehandeling
Verordening Raad voor geschillen
Verordening op de ledengroepen
Nadere Nadere voorschriften accountantskantoren inzake Permanente educatie
voorschriften - assuranceopdrachten Nadere voorschriften controle- en overige standaarden
- aan assurance verwante opdrachten
Verordening is overheidsbesluit van algemene strekking met verbindende werking. In nadere voorschriften
worden onderwerpen uit verordeningen verder uitgewerkt. Nadere voorschriften en verordeningen bindend
voor leden. Verschil met verordening betreft procedure totstandkoming.
3.1.2 Regelgeving voor de accountantspraktijk
Onderscheid tussen accountantsorganisaties (AFM-vergunning wettelijke controles) en accountantskantoren
(geen AFM-vergunning) t.b.v. WTA.
Accountantsorganisatie Accountantskantoor
Wet toezicht accountantsorganisaties Nadere voorschriften accountantskantoren ter zake van
Besluit toezicht accountantsorganisaties - assuranceopdrachten
Verordening accountantsorganisaties - aan assurance verwante opdrachten
3.2 Verordening op de Kwaliteitsbeoordelingen
NBA op grond van WAB verantwoordelijk voor bevordering beroepsuitoefening. Vaststelling Verordening en
kwaliteitsbeoordelingen en daaruit voortvloeiende kwaliteitsonderzoeken is invulling hiervan.
3.2.1 Doel van het kwaliteitsonderzoek
Primaire doel kwaliteitsonderzoek is bevordering kwaliteit beroepsuitoefening. Handhaving naleving regels
vormt niet belangrijkste motief. O.b.v. verordening wordt eens in zes jaar kwaliteitsonderzoek uitgevoerd
gericht op opzet en werking stelsel kwaliteitsbeheersing, gericht op assurance- en aan assurance verwante
opdrachten (m.u.v. wettelijke controles)
3.2.2 Rol van de AFM en de beroepsorganisatie
Wettelijke controleopdrachten (Wta) vallen niet onder Verordening Kwaliteitsonderzoek omdat deze onder
toezicht AFM vallen. Object onderzoek is individuele accountant, bij Wta accountantsorganisatie.
Beroepsorganisatie NBA toetst in kader Verordening op kwaliteitsbeoordelingen interne stelsel
kwaliteitsbeheersing dat betrekking heeft op vrijwillige controleopdrachten, beoordelingsopdrachten,
samenstellingsopdrachten en specifiek overeengekomen werkzaamheden.
3.2.3 Soorten kwaliteitsonderzoek
- Toetsingscommissie komt bij ieder accountantskantoor één keer in zes jaar langs voor onderzoek. Als
dat voor individuele accountant uitmondt in aanbeveling om verbeteringsmaatregelen te treffen, kan
NBA-bestuur besluiten vervolgonderzoek in te stellen.
- NBA-bestuur kan thematisch onderzoek in laten stellen naar aspect beroepsuitoefening, als er nieuwe
regelgeving is of als vertrouwen in werkzaamheden accountant aanleiding geeft.
- NBA-bestuur kan toetsingscommissie opdragen incidentenonderzoek uit te voeren gericht op
uitgevoerde assurance- of aan assurance verwante opdracht.
, 3.3 Wet op het accountantsberoep
1. Definities
2. De Nederlandse beroepsorganisaties van accountants (NBA)
NBA heeft de volgende taken:
- bevorderen goede beroepsuitoefening
- behartigen gemeenschappelijke belangen
- zorgdragen voor eer stand accountants
- zorgdragen praktijkstage en examinering kandidaat-accountants
3. Verordeningen en overige besluiten
4. De financiën van de beroepsorganisatie
5. Bestuurlijk toezicht op de beroepsorganisatie
6. Het accountantsberoep
7. De opleiding tot accountant
8. Overige bepalingen
3.4 Wet tuchtrechtspraak accountants
3.4.1 Doel van het tuchtrecht
Tuchtrecht is klachtrecht en heeft doel oordeel te verkrijgen over kwaliteit beroepsbeoefening toetsen en
houden op niveau. Tuchtrecht niet gericht op schadevergoeding klager, maar oordelen of handelen
beroepsgroep voldoet aan eisen gebruiker. Tuchtrecht ook middel om beroepsfouten en beroepsgebreken te
voorkomen (preventieve werking). Bij tuchtrecht voor accountants worden gedragingen individuele
beroepsbeoefenaar afgewogen tegen normen die gelden. Er hoeft geen schuld of opzet bewezen te worden.
Klachtencommissie NBA kan alleen aangeven of zij klacht gegrond of ongegrond vinden. Accountantskamer kan
sancties opleggen.
3.4.2 Inhoud van het tuchtrecht
Onder tuchtrecht vallen alle werkzaamheden waarbij wetgever algemeen belang aanwezig acht.
Tuchtrechtspraak is vorm klachtrecht, tuchtrechter gaat er niet op uit om accountant op te sporen. Tuchtrecht
kent geen drempels, wel basisrechten zoals recht van wraking, recht op openbare zitting, recht om gehoord te
worden, recht op toezending gemotiveerde beslissing, recht van beroep en recht bijstand door raadsman.
Tuchtrechtspraak speelt zich af buiten beroepsorganisatie, maar is in handen onafhankelijke colleges:
Accountantskamer en in hoger beroep College van Beroep voor Bedrijfsleven. College van Beroep verklaart
beroep niet-ontvankelijk, verwerpt het of verklaart het gegrond.
Wanneer is vastgesteld dat accountant onzorgvuldig heeft gehandeld, kunnen tuchtmaatregelen worden
opgelegd: geldboete, schriftelijke waarschuwing, schriftelijke berisping, schorsing register voor maximaal een
jaar of doorhaling in register (na maximaal tien jaar weer verzoek tot inschrijving).
3.5 Betekenis van de (wettelijke) regelgeving voor jaarverslaggeving voor accountantscontrole
3.5.1 Boek 2 BW en de International Financial Reporting Standards
In Titel 4 van BW 2 bepalingen opgenomen over vaststellen jaarrekening voor N.V. en in Titel 5 voor B.V. In Titel
9 bepalingen opgenomen over normen opstellen jaarrekening en jaarverslag. Beursgenoteerde rechtspersonen
op grond IAS verplicht om geconsolideerde cijfers volgens IFRS op te stellen. Voor niet-beursgenoteerde
bedrijven is dit optie. Daarnaast beide mogelijkheid om enkelvoudige jaarrekening op te stellen volgens IFRS.
Door aanpassing wettelijke bepaling mogelijk dat geconsolideerde jaarrekening verslaggevingsstelsel (IFRS)
afwijkt van enkelvoudige jaarrekening (BW 2 Titel 9).
3.5.2 Grondslagen voor financiële verslaggeving
Richtlijnen jaarrekening worden gepubliceerd door Raad van Jaarverslaggeving (RJ). Deze toetst grondslagen en
toepassing in praktijk die rechtspersoon hanteert. Dit resulteert in oordeel of deze voldoen dan wel nader
inhoud geven aan normen voor geven getrouw beeld, die maatschappelijk verkeerd als aanvaardbaar
beschouwd. Toetsing kan leiden tot oordeel waarin voorkeur wordt uitgedrukt (aanbevelingen) of oordeel over
al dan niet aanvaardbaar zijn dan wel over het dienen te volgen van bepaalde grondslag (stellige uitspraken).
Deze hebben geen wettelijke verbindende kracht.
Hoofdstuk 3 Regelgeving voor accountants
3.1 Regelgeving voor de individuele accountant en de accountantspraktijk
3.1.1 Regelgeving voor de individuele accountant
Accountantspraktijk Individuele accountant
Wet Wet toezicht accountantsorganisaties Wet op het accountantsberoep
Wet tuchtrechtspraak accountants
Besluit Besluit toezicht accountantsorganisaties
Verordeningen Verordening accountantsorganisaties Verordening gedrags- en beroepsregels accountants
Verordening op de kwaliteitsbeoordelingen Verordening inzake onafhankelijkheid accountants bij
assuranceopdrachten
Verordening op de kwaliteitsbeoordelingen
Verordening op de klachtenbehandeling
Verordening Raad voor geschillen
Verordening op de ledengroepen
Nadere Nadere voorschriften accountantskantoren inzake Permanente educatie
voorschriften - assuranceopdrachten Nadere voorschriften controle- en overige standaarden
- aan assurance verwante opdrachten
Verordening is overheidsbesluit van algemene strekking met verbindende werking. In nadere voorschriften
worden onderwerpen uit verordeningen verder uitgewerkt. Nadere voorschriften en verordeningen bindend
voor leden. Verschil met verordening betreft procedure totstandkoming.
3.1.2 Regelgeving voor de accountantspraktijk
Onderscheid tussen accountantsorganisaties (AFM-vergunning wettelijke controles) en accountantskantoren
(geen AFM-vergunning) t.b.v. WTA.
Accountantsorganisatie Accountantskantoor
Wet toezicht accountantsorganisaties Nadere voorschriften accountantskantoren ter zake van
Besluit toezicht accountantsorganisaties - assuranceopdrachten
Verordening accountantsorganisaties - aan assurance verwante opdrachten
3.2 Verordening op de Kwaliteitsbeoordelingen
NBA op grond van WAB verantwoordelijk voor bevordering beroepsuitoefening. Vaststelling Verordening en
kwaliteitsbeoordelingen en daaruit voortvloeiende kwaliteitsonderzoeken is invulling hiervan.
3.2.1 Doel van het kwaliteitsonderzoek
Primaire doel kwaliteitsonderzoek is bevordering kwaliteit beroepsuitoefening. Handhaving naleving regels
vormt niet belangrijkste motief. O.b.v. verordening wordt eens in zes jaar kwaliteitsonderzoek uitgevoerd
gericht op opzet en werking stelsel kwaliteitsbeheersing, gericht op assurance- en aan assurance verwante
opdrachten (m.u.v. wettelijke controles)
3.2.2 Rol van de AFM en de beroepsorganisatie
Wettelijke controleopdrachten (Wta) vallen niet onder Verordening Kwaliteitsonderzoek omdat deze onder
toezicht AFM vallen. Object onderzoek is individuele accountant, bij Wta accountantsorganisatie.
Beroepsorganisatie NBA toetst in kader Verordening op kwaliteitsbeoordelingen interne stelsel
kwaliteitsbeheersing dat betrekking heeft op vrijwillige controleopdrachten, beoordelingsopdrachten,
samenstellingsopdrachten en specifiek overeengekomen werkzaamheden.
3.2.3 Soorten kwaliteitsonderzoek
- Toetsingscommissie komt bij ieder accountantskantoor één keer in zes jaar langs voor onderzoek. Als
dat voor individuele accountant uitmondt in aanbeveling om verbeteringsmaatregelen te treffen, kan
NBA-bestuur besluiten vervolgonderzoek in te stellen.
- NBA-bestuur kan thematisch onderzoek in laten stellen naar aspect beroepsuitoefening, als er nieuwe
regelgeving is of als vertrouwen in werkzaamheden accountant aanleiding geeft.
- NBA-bestuur kan toetsingscommissie opdragen incidentenonderzoek uit te voeren gericht op
uitgevoerde assurance- of aan assurance verwante opdracht.
, 3.3 Wet op het accountantsberoep
1. Definities
2. De Nederlandse beroepsorganisaties van accountants (NBA)
NBA heeft de volgende taken:
- bevorderen goede beroepsuitoefening
- behartigen gemeenschappelijke belangen
- zorgdragen voor eer stand accountants
- zorgdragen praktijkstage en examinering kandidaat-accountants
3. Verordeningen en overige besluiten
4. De financiën van de beroepsorganisatie
5. Bestuurlijk toezicht op de beroepsorganisatie
6. Het accountantsberoep
7. De opleiding tot accountant
8. Overige bepalingen
3.4 Wet tuchtrechtspraak accountants
3.4.1 Doel van het tuchtrecht
Tuchtrecht is klachtrecht en heeft doel oordeel te verkrijgen over kwaliteit beroepsbeoefening toetsen en
houden op niveau. Tuchtrecht niet gericht op schadevergoeding klager, maar oordelen of handelen
beroepsgroep voldoet aan eisen gebruiker. Tuchtrecht ook middel om beroepsfouten en beroepsgebreken te
voorkomen (preventieve werking). Bij tuchtrecht voor accountants worden gedragingen individuele
beroepsbeoefenaar afgewogen tegen normen die gelden. Er hoeft geen schuld of opzet bewezen te worden.
Klachtencommissie NBA kan alleen aangeven of zij klacht gegrond of ongegrond vinden. Accountantskamer kan
sancties opleggen.
3.4.2 Inhoud van het tuchtrecht
Onder tuchtrecht vallen alle werkzaamheden waarbij wetgever algemeen belang aanwezig acht.
Tuchtrechtspraak is vorm klachtrecht, tuchtrechter gaat er niet op uit om accountant op te sporen. Tuchtrecht
kent geen drempels, wel basisrechten zoals recht van wraking, recht op openbare zitting, recht om gehoord te
worden, recht op toezending gemotiveerde beslissing, recht van beroep en recht bijstand door raadsman.
Tuchtrechtspraak speelt zich af buiten beroepsorganisatie, maar is in handen onafhankelijke colleges:
Accountantskamer en in hoger beroep College van Beroep voor Bedrijfsleven. College van Beroep verklaart
beroep niet-ontvankelijk, verwerpt het of verklaart het gegrond.
Wanneer is vastgesteld dat accountant onzorgvuldig heeft gehandeld, kunnen tuchtmaatregelen worden
opgelegd: geldboete, schriftelijke waarschuwing, schriftelijke berisping, schorsing register voor maximaal een
jaar of doorhaling in register (na maximaal tien jaar weer verzoek tot inschrijving).
3.5 Betekenis van de (wettelijke) regelgeving voor jaarverslaggeving voor accountantscontrole
3.5.1 Boek 2 BW en de International Financial Reporting Standards
In Titel 4 van BW 2 bepalingen opgenomen over vaststellen jaarrekening voor N.V. en in Titel 5 voor B.V. In Titel
9 bepalingen opgenomen over normen opstellen jaarrekening en jaarverslag. Beursgenoteerde rechtspersonen
op grond IAS verplicht om geconsolideerde cijfers volgens IFRS op te stellen. Voor niet-beursgenoteerde
bedrijven is dit optie. Daarnaast beide mogelijkheid om enkelvoudige jaarrekening op te stellen volgens IFRS.
Door aanpassing wettelijke bepaling mogelijk dat geconsolideerde jaarrekening verslaggevingsstelsel (IFRS)
afwijkt van enkelvoudige jaarrekening (BW 2 Titel 9).
3.5.2 Grondslagen voor financiële verslaggeving
Richtlijnen jaarrekening worden gepubliceerd door Raad van Jaarverslaggeving (RJ). Deze toetst grondslagen en
toepassing in praktijk die rechtspersoon hanteert. Dit resulteert in oordeel of deze voldoen dan wel nader
inhoud geven aan normen voor geven getrouw beeld, die maatschappelijk verkeerd als aanvaardbaar
beschouwd. Toetsing kan leiden tot oordeel waarin voorkeur wordt uitgedrukt (aanbevelingen) of oordeel over
al dan niet aanvaardbaar zijn dan wel over het dienen te volgen van bepaalde grondslag (stellige uitspraken).
Deze hebben geen wettelijke verbindende kracht.
