Cariologie onderdeel D: Pathologie en Etiologie.
Pathologie van het cariësproces
Harde tandweefsels:
• Slijtvast;
• Mechanisch sterk;
• Zuurgevoelig;
Hydroxyapatiet lost op in de mond
bij pH lager dan ongeveer 5.5
• Etsen vs. Cariës.
Mechanisch zijn ze heel sterk, maar hebben een zwak punt, ze zijn namelijk gemaakt van
calciumfosfaat mineraal, en dat is zuurgevoelig. Al die calciumzouten zijn in principe oplosbaar (wel
heel weinig oplosbaar mineraal, maar niet helemaal niet oplosbaar).
Dat betekent hydroxylapatiet, de bouwsteen van harde tandweefsels, dat gaat oplossen in de mond.
Niet onder normale speekselomstandigheden (is iets oververzadigd). Als wij gewoon water in onze
mond hadden, dan zou er wel iets in oplossing gaan van dat tandweefsel. Als de pH gaat dalen
(speeksel is dat ongeveer bij 5,5) dan zal het hydroxyapatiet in oplossing gaan.
Er zijn twee manier van het in oplossing gaan van tandweefsel:
• Etsen;
• Cariës.
Definitie cariës:
Een ziekte die veroorzaakt wordt door de disbalans van plaque, maar hij is herkenbaar als laesies in
de harde tandweefsels.
Uitleg bij afbeelding:
De drijvende kracht van het cariësproces zit in de plaque (biofilm).
Predilectieplaatsen cariëslaesies:
1. Occlusaal: pitten en fissuren (moeilijk om plaque te verwijderen);
2. Approximaal: net onder het contactpunt;
3. Cervicaal: langs de marginale gingiva (wortel).
Ecologische plaquehypothese:
, De cariogene biofilm vertegenwoordigt de natuurlijke biofilm van de gastheer, die onder ecologische
druk (bijvoorbeeld frequente suikerconsumptie) is ontspoord.
Als de commensale plaque (dus de plaque die wij nodig hebben), maar als deze op een bepaalde
manier beïnvloed worden door wat wij eten, en kan die plaque ontsporen en cariogeen worden.
Wij maken de plaque dus zelf ziek. Het is niet de plaque opzich die de oorzaak is, maar onze
levensstijl die die plaque doet ontsporen, tot een niet gezonde plaque.
Uitleg bij afbeelding:
Dit is een plaatje van een doorsnede van het oppervlak van tand bij de gingiva. De voeding die wij
nuttigen (met suiker erin) daaruit lost suiker op, en het suiker is in de vloeistoffase van de mond
aanwezig. En die opgeloste suiker kan de plaque in diffunderen. Diffusie is een grote factor in het
hele cariësproces. Het suiker die de plaque in komt, wordt beschikbaar voor bacteriën. Die bacteriën
kunnen dat gaan fermenteren en een van hun bijproducten is zuur -> melkzuur. Het melkzuur is in de
plaque aanwezig, waardoor de pH daalt. Dat zuur kan het glazuur in diffunderen, aangezien het
glazuur poriën (waterige vloeistof, daarin kan diffusie optreden) bevat. Het zuur kan dan het glazuur
in diffunderen, dat bereikt de hydroxyapatietkristallen van het glazuur, en daarmee zou een
oplossing plaatsvinden. In die oplossing komen de bouwstenen van het hydroxyapaptiet vrij (Ca, PO4,
en water). Krijgt een overmaat van die ionen in het glazuur en zullen naar buiten diffunderen.
De drijvende kracht van diffusie zijn de concentratie verschillen. Als de concentratie van zuur hoog is
in de plaque, en laag in het glazuur, is er een diffusiekracht richting het glazuur. Als in het glazuur de
concentratie van Ca en PO hoger is, is er een diffusie naar buiten toe. Komen in de plaque terecht en
worden uiteindelijk afgevoerd.
De gebeurtenis van glazuur tijdens een zuuraanval:
Vooral tussen de glazuur prisma’s is er materiaal verdwenen, en ook een beetje op de prismakop is
er glazuur verdwenen.
Waarom gaat het zuur tussen die prisma’s in zitten, en loopt het niet vlak?
Dat komt omdat het zo ongelijk in oplossing gaat. De kern van de prisma (de prismabody) wordt
netter afgezet. Tussen de prisma’s is de ordening minder goed, en is minder dicht. Hierdoor is de
porositeit groter op de prismaschedes, waardoor het zuur makkelijk naar binnen gaat.
Pathologie van het cariësproces
Harde tandweefsels:
• Slijtvast;
• Mechanisch sterk;
• Zuurgevoelig;
Hydroxyapatiet lost op in de mond
bij pH lager dan ongeveer 5.5
• Etsen vs. Cariës.
Mechanisch zijn ze heel sterk, maar hebben een zwak punt, ze zijn namelijk gemaakt van
calciumfosfaat mineraal, en dat is zuurgevoelig. Al die calciumzouten zijn in principe oplosbaar (wel
heel weinig oplosbaar mineraal, maar niet helemaal niet oplosbaar).
Dat betekent hydroxylapatiet, de bouwsteen van harde tandweefsels, dat gaat oplossen in de mond.
Niet onder normale speekselomstandigheden (is iets oververzadigd). Als wij gewoon water in onze
mond hadden, dan zou er wel iets in oplossing gaan van dat tandweefsel. Als de pH gaat dalen
(speeksel is dat ongeveer bij 5,5) dan zal het hydroxyapatiet in oplossing gaan.
Er zijn twee manier van het in oplossing gaan van tandweefsel:
• Etsen;
• Cariës.
Definitie cariës:
Een ziekte die veroorzaakt wordt door de disbalans van plaque, maar hij is herkenbaar als laesies in
de harde tandweefsels.
Uitleg bij afbeelding:
De drijvende kracht van het cariësproces zit in de plaque (biofilm).
Predilectieplaatsen cariëslaesies:
1. Occlusaal: pitten en fissuren (moeilijk om plaque te verwijderen);
2. Approximaal: net onder het contactpunt;
3. Cervicaal: langs de marginale gingiva (wortel).
Ecologische plaquehypothese:
, De cariogene biofilm vertegenwoordigt de natuurlijke biofilm van de gastheer, die onder ecologische
druk (bijvoorbeeld frequente suikerconsumptie) is ontspoord.
Als de commensale plaque (dus de plaque die wij nodig hebben), maar als deze op een bepaalde
manier beïnvloed worden door wat wij eten, en kan die plaque ontsporen en cariogeen worden.
Wij maken de plaque dus zelf ziek. Het is niet de plaque opzich die de oorzaak is, maar onze
levensstijl die die plaque doet ontsporen, tot een niet gezonde plaque.
Uitleg bij afbeelding:
Dit is een plaatje van een doorsnede van het oppervlak van tand bij de gingiva. De voeding die wij
nuttigen (met suiker erin) daaruit lost suiker op, en het suiker is in de vloeistoffase van de mond
aanwezig. En die opgeloste suiker kan de plaque in diffunderen. Diffusie is een grote factor in het
hele cariësproces. Het suiker die de plaque in komt, wordt beschikbaar voor bacteriën. Die bacteriën
kunnen dat gaan fermenteren en een van hun bijproducten is zuur -> melkzuur. Het melkzuur is in de
plaque aanwezig, waardoor de pH daalt. Dat zuur kan het glazuur in diffunderen, aangezien het
glazuur poriën (waterige vloeistof, daarin kan diffusie optreden) bevat. Het zuur kan dan het glazuur
in diffunderen, dat bereikt de hydroxyapatietkristallen van het glazuur, en daarmee zou een
oplossing plaatsvinden. In die oplossing komen de bouwstenen van het hydroxyapaptiet vrij (Ca, PO4,
en water). Krijgt een overmaat van die ionen in het glazuur en zullen naar buiten diffunderen.
De drijvende kracht van diffusie zijn de concentratie verschillen. Als de concentratie van zuur hoog is
in de plaque, en laag in het glazuur, is er een diffusiekracht richting het glazuur. Als in het glazuur de
concentratie van Ca en PO hoger is, is er een diffusie naar buiten toe. Komen in de plaque terecht en
worden uiteindelijk afgevoerd.
De gebeurtenis van glazuur tijdens een zuuraanval:
Vooral tussen de glazuur prisma’s is er materiaal verdwenen, en ook een beetje op de prismakop is
er glazuur verdwenen.
Waarom gaat het zuur tussen die prisma’s in zitten, en loopt het niet vlak?
Dat komt omdat het zo ongelijk in oplossing gaat. De kern van de prisma (de prismabody) wordt
netter afgezet. Tussen de prisma’s is de ordening minder goed, en is minder dicht. Hierdoor is de
porositeit groter op de prismaschedes, waardoor het zuur makkelijk naar binnen gaat.
