CELBIOLOGIE CYCLUS 1.1.3
Het is belangrijk om kennis te hebben van de celbiologie voor het ontstaan en ontwikkelen van elementen
(glazuur/dentine/cement/PDL). Vanuit hier werken we naar de aanleg van tanden en kiezen.
VOORBEELDEN
• Autofagie is van belang voor parodontitis
• Energiemetabolisme is van belang bij bacteriële secretie (Microbiologie) van zuren en cariës ontwikkeling
• Energiemetabolisme is van belang voor diabetes (cyclus 1.1.4) en diabetes is van belang voor mondgezondheid.
• Cellen praten met elkaar en daarbij is signaaltransductie van belang.
• Celdeling, celdood en signaaltransductie zijn belangrijk voor tandvleesafwijkingen
• Extracellulaire matrix is de hoofdzaak
ONDERWERPEN
• Cel vorm en functie
• Eiwitsynthese
• Energiemetabolisme
• Signaaltransductie
• Celdeling en celdood
• Extracellulaire matrix
• Aanleg tanden en kiezen
Vragen die gesteld kunnen worden:
• Wat is er aan de hand bij Amelogenese Imperfecta?
• Wat is er aan de hand bij blarenziekte?
• Hoe ontstaat gevoeligheid bij blootliggende tandhalzen
• Waarom is er bij het trekken van elementen zoveel kracht nodig?
• Op welke plaatsen vind je welke cellen in de mond?
• Hoe ontwikkelt een element zich?
• ECM, wat is dat? En waar vind je het?
• Waar haal je energie vandaan om te kauwen?
• Wat heeft energiemetabolisme te maken met cariës?
• Wat is de relatie tussen energiemetabolisme, Diabetes en mondgezondheid?
CEL VORM EN FUNCTIE
Contouren van de cel
Dit zijn rode en witte bloedcellen. Kernen van de WBC zien er zo misvormd uit zodat
ze kunnen vervormen en overal bij kunnen komen
DEFINITIES
Cytosol: gel waarin essentiële biochemische reacties plaatsvinden en is ruimtelijk
geordend
Cytoplasma: cytosol + organellen
Buiten de cel: lichaamsvloeistof, cellulaire secreties en ECM (extracellulaire matrix).
,KERNACTIVITEITEN VAN DE CEL
• Opname van voedingsstoffen
• Handhaving van het interne milieu (homeostase)
• Communicatie met andere cellen
• Opbouw en afbraak van macromoleculen
• Energiehuishouding
• Handhaving vorm maar ook beweging
• Vorming van nieuwe cellen
• Doodgaan/apoptose
OPNEMEN VAN VOEDINSSTOFFEN (ENDOCYTOSE)
Buiten voedingsstoffen, vindt er ook een cellulaire opname van virussen, bacteriën en toxines plaats. Deze maken misbruik van
de receptoren op de cel om toegang naar binnen te krijgen.
Proces van endocytose: voedingsstoffen worden getransporteerd van het membraan naar rond de kern van de cel. Hier
bevinden zich lysosomen (organellen die moleculen afbreken).
ENDOCYTOSE MECHANISMES:
• Fagocytose
• Caveola
• Clathrin coated pit
• Non clathrin coated pit
• Stem
,ELEKTRONENMICROSCOPI E (VAN FAGOCYTOSE)
Transmissies (TEM) VS scanning (SEM)
TEM: ontstaat door verstoring van het elektronen die door het weefsel heen gaan. Hierdoor kan je de inhoud zien. Flinterdun
plakje nodig.
SEM: scan van het oppervlak (terugkaatsen). Maakt niet uit hoe dik de structuur is.
Welke celstructuur is er links respectievelijk rechts te zien en waar leid je dat uit af?
Links: microvilli (door compacte structuur) en rechts: Cilia: door de microtubili buizen die centraal liggen.
, In deze dia wordt het proces van endocytose
uitgelegd. Je begint bij de binding van de
ligand LDL wat bij zich draagt. Dit bindt aan
de receptor in de coated pit. Door invaginatie
ontstaat er het coated vesicle. Dit wordt
vervolgens van de coat ontdaan. Daarna
fuseert het met een vroeg endosoom. Door
pH verlaging zal het ligand van de recptor
gescheiden worden. Het ligand bevindt zich
in de lumen en het ligand in het membraan.
De vesicle met de receptor wordt
afgesnoerd, zodat het gerycled wordt. En zo
komt de receptor weer terug aan het
oppervlak van de cel. Het ligand wordt
afgegeven aan de lysosomen waarna het LDL
kan worden afgebroken (m.b.v. hydrolytische
enzymen) tot diverse onderdelen zoals vrij
cholesterol. LDL is een partikel die vetten
transporteert. CHL kan gebruikt worden voor
membraan. Of steroïde hormoon synthese,
maar ook energiemetabolisme.
AFBRAAK VAN MOLECULEN EN STRUCTUREN VAN CELLEN
Proteasoom:
- structuur in cytosol van de cel
- heeft zelf geen membraan
- Houdt zich bezig met afbraak bij niet-functionerende eiwitten (bv als ze niet juist gevouwen zijn of versleten zijn)
- Slecht gevouwen eiwitten worden gelabeld met polypeptide ubiquitine (zodat ze herkenbaar worden voor de
proteasoom).
- Lijkt op een tunnel met dekseltje waar eiwitten in kunnen verdwijnen.
Peroxisomen:
- Veelzijdig, flexibel en onmisbaar voor de cel.
- Wordt gevormd door afsplitsing (deling van peroxisomen) of de novo uit ER (ER snoert een deel van het organel af
waardoor het een peroxisoom wordt).
In de peroxisomen zitten enzymen:
• Oxidases (oxidatie van toxische moleculen waarbij vrije radicalen ontstaan, waterstofperoxide)
• Catalases (kunnen 2H2O2 omzetten tot water en zuurstof)
Lysosomen:
- Breken elementen van buiten de cel en binnen de cel af
Buiten: late endosomen (die via endocyose naar binnen zijn gekomen)
Buiten: bacteriën→ fagosoom die via fagocytose naar binnen zijn gekomen
Binnen: autofagie → cel eigen organellen afbreken omdat het versleten is
- Zure hydrolyses in de lysomen verzorgden de afbraak, want deze hydrolases worden pas bij een lage pH actief.
Het is belangrijk om kennis te hebben van de celbiologie voor het ontstaan en ontwikkelen van elementen
(glazuur/dentine/cement/PDL). Vanuit hier werken we naar de aanleg van tanden en kiezen.
VOORBEELDEN
• Autofagie is van belang voor parodontitis
• Energiemetabolisme is van belang bij bacteriële secretie (Microbiologie) van zuren en cariës ontwikkeling
• Energiemetabolisme is van belang voor diabetes (cyclus 1.1.4) en diabetes is van belang voor mondgezondheid.
• Cellen praten met elkaar en daarbij is signaaltransductie van belang.
• Celdeling, celdood en signaaltransductie zijn belangrijk voor tandvleesafwijkingen
• Extracellulaire matrix is de hoofdzaak
ONDERWERPEN
• Cel vorm en functie
• Eiwitsynthese
• Energiemetabolisme
• Signaaltransductie
• Celdeling en celdood
• Extracellulaire matrix
• Aanleg tanden en kiezen
Vragen die gesteld kunnen worden:
• Wat is er aan de hand bij Amelogenese Imperfecta?
• Wat is er aan de hand bij blarenziekte?
• Hoe ontstaat gevoeligheid bij blootliggende tandhalzen
• Waarom is er bij het trekken van elementen zoveel kracht nodig?
• Op welke plaatsen vind je welke cellen in de mond?
• Hoe ontwikkelt een element zich?
• ECM, wat is dat? En waar vind je het?
• Waar haal je energie vandaan om te kauwen?
• Wat heeft energiemetabolisme te maken met cariës?
• Wat is de relatie tussen energiemetabolisme, Diabetes en mondgezondheid?
CEL VORM EN FUNCTIE
Contouren van de cel
Dit zijn rode en witte bloedcellen. Kernen van de WBC zien er zo misvormd uit zodat
ze kunnen vervormen en overal bij kunnen komen
DEFINITIES
Cytosol: gel waarin essentiële biochemische reacties plaatsvinden en is ruimtelijk
geordend
Cytoplasma: cytosol + organellen
Buiten de cel: lichaamsvloeistof, cellulaire secreties en ECM (extracellulaire matrix).
,KERNACTIVITEITEN VAN DE CEL
• Opname van voedingsstoffen
• Handhaving van het interne milieu (homeostase)
• Communicatie met andere cellen
• Opbouw en afbraak van macromoleculen
• Energiehuishouding
• Handhaving vorm maar ook beweging
• Vorming van nieuwe cellen
• Doodgaan/apoptose
OPNEMEN VAN VOEDINSSTOFFEN (ENDOCYTOSE)
Buiten voedingsstoffen, vindt er ook een cellulaire opname van virussen, bacteriën en toxines plaats. Deze maken misbruik van
de receptoren op de cel om toegang naar binnen te krijgen.
Proces van endocytose: voedingsstoffen worden getransporteerd van het membraan naar rond de kern van de cel. Hier
bevinden zich lysosomen (organellen die moleculen afbreken).
ENDOCYTOSE MECHANISMES:
• Fagocytose
• Caveola
• Clathrin coated pit
• Non clathrin coated pit
• Stem
,ELEKTRONENMICROSCOPI E (VAN FAGOCYTOSE)
Transmissies (TEM) VS scanning (SEM)
TEM: ontstaat door verstoring van het elektronen die door het weefsel heen gaan. Hierdoor kan je de inhoud zien. Flinterdun
plakje nodig.
SEM: scan van het oppervlak (terugkaatsen). Maakt niet uit hoe dik de structuur is.
Welke celstructuur is er links respectievelijk rechts te zien en waar leid je dat uit af?
Links: microvilli (door compacte structuur) en rechts: Cilia: door de microtubili buizen die centraal liggen.
, In deze dia wordt het proces van endocytose
uitgelegd. Je begint bij de binding van de
ligand LDL wat bij zich draagt. Dit bindt aan
de receptor in de coated pit. Door invaginatie
ontstaat er het coated vesicle. Dit wordt
vervolgens van de coat ontdaan. Daarna
fuseert het met een vroeg endosoom. Door
pH verlaging zal het ligand van de recptor
gescheiden worden. Het ligand bevindt zich
in de lumen en het ligand in het membraan.
De vesicle met de receptor wordt
afgesnoerd, zodat het gerycled wordt. En zo
komt de receptor weer terug aan het
oppervlak van de cel. Het ligand wordt
afgegeven aan de lysosomen waarna het LDL
kan worden afgebroken (m.b.v. hydrolytische
enzymen) tot diverse onderdelen zoals vrij
cholesterol. LDL is een partikel die vetten
transporteert. CHL kan gebruikt worden voor
membraan. Of steroïde hormoon synthese,
maar ook energiemetabolisme.
AFBRAAK VAN MOLECULEN EN STRUCTUREN VAN CELLEN
Proteasoom:
- structuur in cytosol van de cel
- heeft zelf geen membraan
- Houdt zich bezig met afbraak bij niet-functionerende eiwitten (bv als ze niet juist gevouwen zijn of versleten zijn)
- Slecht gevouwen eiwitten worden gelabeld met polypeptide ubiquitine (zodat ze herkenbaar worden voor de
proteasoom).
- Lijkt op een tunnel met dekseltje waar eiwitten in kunnen verdwijnen.
Peroxisomen:
- Veelzijdig, flexibel en onmisbaar voor de cel.
- Wordt gevormd door afsplitsing (deling van peroxisomen) of de novo uit ER (ER snoert een deel van het organel af
waardoor het een peroxisoom wordt).
In de peroxisomen zitten enzymen:
• Oxidases (oxidatie van toxische moleculen waarbij vrije radicalen ontstaan, waterstofperoxide)
• Catalases (kunnen 2H2O2 omzetten tot water en zuurstof)
Lysosomen:
- Breken elementen van buiten de cel en binnen de cel af
Buiten: late endosomen (die via endocyose naar binnen zijn gekomen)
Buiten: bacteriën→ fagosoom die via fagocytose naar binnen zijn gekomen
Binnen: autofagie → cel eigen organellen afbreken omdat het versleten is
- Zure hydrolyses in de lysomen verzorgden de afbraak, want deze hydrolases worden pas bij een lage pH actief.
