,Cariës, wat is het?
Cariës, ook wel tandbederf genoemd, is een tandziekte die ontstaat door het aantasten van
tandglazuur door zuren die worden geproduceerd door bacteriën in de mond. Deze bacteriën zetten
suikers en koolhydraten uit voedsel om in zuren, die het tandglazuur geleidelijk afbreken. Als dit
proces niet wordt gestopt, kan het leiden tot gaatjes in de tanden, en in ernstigere gevallen tot
aantasting van het onderliggende tandbeen (dentine) en uiteindelijk de tandwortel.
Belangrijke factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van cariës zijn:
1. Voeding: Voedsel met veel suikers en koolhydraten bevordert de zuuraanmaak door
bacteriën wat aantasting veroorzaakt aan het glazuur.
2. Tijdsduur: Hoe langer de tanden worden blootgesteld aan deze zuren, hoe groter het risico
op cariës (tandbederf).
3. Mondhygiëne: Onvoldoende poetsen en mondhygiëne maken het makkelijker voor bacteriën
om tandplaque te vormen.
Cariës kan worden voorkomen door goede mondverzorging, een gezond dieet en regelmatige
tandartsbezoeken.
Definitie caries: lokaal ziekteproces als gevolg van een bacteriële omzetting van fermenteerbare
substraat (suiker) in zuren die tandweefsel kunnen aantasten
Cariësleasie: gevolg van ziekte cariës en het is het symptoom van ziekte cariës (DUS niet de ziektezelf)
Actieve leasie: op dit moment is ziekte cariës WEL aanwezig
Opbouw van een kies
Tanden zijn erg sterk, je zou het misschien niet denken maar glazuur is het sterkste materiaal in
het menselijk lichaam.
Een tand wordt in de tandheelkunde een element genoemd, een element bestaat uit
verschillende structuren. Te beginnen bij het glazuur (1), hoe dikker de glazuurkap hoe beter het
bestand is tegen cariës aanvallen. Onder het glazuur zit het dentine (2), dentine is minder sterk
als glazuur in hoofdstuk glazuur en dentine gaan we hier dieper op in.
We kennen melktanden en blijvende tanden (volwassen tanden) tussen deze twee tanden zit een
groot verschil. In de tandheelkunde noemen we dit melkelementen en blijvende elementen.
Melk elementen (1): hebben een dunnere glazuurkap en het glazuur heeft nog geen goede
samenstelling waardoor het minder goed bestendig is tegen cariës. Daarnaast staan de wortels
van een melkelement veel meer uit elkaar. (zie afbeelding voor verduidelijking)
Blijvende elementen (2): hebben een dikke glazuurkap en het glazuur heeft een goede
samenstelling en is daardoor beter bestendig tegen cariës. Daarnaast staan de wortels van het
blijvend element dichter bij elkaar.
1
, Voordat we verder gaan is het handig om te weten hoe een kies is opgebouwd en waar het allemaal uit
bestaat. Bestuur de afbeelding goed, hierdoor wordt het leren makkelijker en zul je sneller bepaalde
dingen snappen. In de tandheelkunde maken we gebruik van latijn. Hieronder heb ik twee Nederlandse
woorden vertaald naar het latijn, de Latijnse benamingen zijn handig om te kennen omdat het in de
leerstof veel gebruikt wordt en ook op de toets!!
• Zenuw= pulpa
• Tandholte= pulpakamer
• Cementgrens= glazuur-dentine-grens
• Tandvlees= gingiva
• Tandbeen= dentine
Glazuur en dentine
Glazuur + dentine: zorgen er samen voor dat alle kauwkrachten opgevangen worden
Cellen die glazuur vormen: ameloblasten → gaan dood als glazuur gevormd is
Cellen die dentine vormen: odontoblasten → blijven leven als dentine gevormd is
LET OP: dentine en pulpa vormen eigenlijk één geheel, want dit is levend materiaal. Glazuur is
dood materiaal nadat het volledig gevormd is.
Glazuur is opgebouwd uit verschillende soorten mineralen:
• 95% van het gewicht bestaat uit mineraal (hydroxyapatiet), dus anorganisch materiaal
• 89% van het volume bestaat uit mineraal (hydroxyapatiet), dus anorganisch materiaal
• overige gewicht/volume bestaat uit organisch materiaal (vetten & eiwitten) en water
De matrix van glazuur bestaat uit: organisch materiaal, dus vetten, eiwitten & water. De matrix is een
structuur waarop de kristallen worden afgezet.
Waarom zijn tanden geel: dentine schemert door glazuur heen (dentine
is een stuk geler dan glazuur). Hoe meer dentine door het glazuur
doorschemert, hoe geler je tanden eruit zien. Dus hoe dunner
glazuurlaag, hoe geler je tanden eruit zien. Dentine is buigzaam
(grotere treksterkte & grotere buigsterkte)
2
Cariës, ook wel tandbederf genoemd, is een tandziekte die ontstaat door het aantasten van
tandglazuur door zuren die worden geproduceerd door bacteriën in de mond. Deze bacteriën zetten
suikers en koolhydraten uit voedsel om in zuren, die het tandglazuur geleidelijk afbreken. Als dit
proces niet wordt gestopt, kan het leiden tot gaatjes in de tanden, en in ernstigere gevallen tot
aantasting van het onderliggende tandbeen (dentine) en uiteindelijk de tandwortel.
Belangrijke factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van cariës zijn:
1. Voeding: Voedsel met veel suikers en koolhydraten bevordert de zuuraanmaak door
bacteriën wat aantasting veroorzaakt aan het glazuur.
2. Tijdsduur: Hoe langer de tanden worden blootgesteld aan deze zuren, hoe groter het risico
op cariës (tandbederf).
3. Mondhygiëne: Onvoldoende poetsen en mondhygiëne maken het makkelijker voor bacteriën
om tandplaque te vormen.
Cariës kan worden voorkomen door goede mondverzorging, een gezond dieet en regelmatige
tandartsbezoeken.
Definitie caries: lokaal ziekteproces als gevolg van een bacteriële omzetting van fermenteerbare
substraat (suiker) in zuren die tandweefsel kunnen aantasten
Cariësleasie: gevolg van ziekte cariës en het is het symptoom van ziekte cariës (DUS niet de ziektezelf)
Actieve leasie: op dit moment is ziekte cariës WEL aanwezig
Opbouw van een kies
Tanden zijn erg sterk, je zou het misschien niet denken maar glazuur is het sterkste materiaal in
het menselijk lichaam.
Een tand wordt in de tandheelkunde een element genoemd, een element bestaat uit
verschillende structuren. Te beginnen bij het glazuur (1), hoe dikker de glazuurkap hoe beter het
bestand is tegen cariës aanvallen. Onder het glazuur zit het dentine (2), dentine is minder sterk
als glazuur in hoofdstuk glazuur en dentine gaan we hier dieper op in.
We kennen melktanden en blijvende tanden (volwassen tanden) tussen deze twee tanden zit een
groot verschil. In de tandheelkunde noemen we dit melkelementen en blijvende elementen.
Melk elementen (1): hebben een dunnere glazuurkap en het glazuur heeft nog geen goede
samenstelling waardoor het minder goed bestendig is tegen cariës. Daarnaast staan de wortels
van een melkelement veel meer uit elkaar. (zie afbeelding voor verduidelijking)
Blijvende elementen (2): hebben een dikke glazuurkap en het glazuur heeft een goede
samenstelling en is daardoor beter bestendig tegen cariës. Daarnaast staan de wortels van het
blijvend element dichter bij elkaar.
1
, Voordat we verder gaan is het handig om te weten hoe een kies is opgebouwd en waar het allemaal uit
bestaat. Bestuur de afbeelding goed, hierdoor wordt het leren makkelijker en zul je sneller bepaalde
dingen snappen. In de tandheelkunde maken we gebruik van latijn. Hieronder heb ik twee Nederlandse
woorden vertaald naar het latijn, de Latijnse benamingen zijn handig om te kennen omdat het in de
leerstof veel gebruikt wordt en ook op de toets!!
• Zenuw= pulpa
• Tandholte= pulpakamer
• Cementgrens= glazuur-dentine-grens
• Tandvlees= gingiva
• Tandbeen= dentine
Glazuur en dentine
Glazuur + dentine: zorgen er samen voor dat alle kauwkrachten opgevangen worden
Cellen die glazuur vormen: ameloblasten → gaan dood als glazuur gevormd is
Cellen die dentine vormen: odontoblasten → blijven leven als dentine gevormd is
LET OP: dentine en pulpa vormen eigenlijk één geheel, want dit is levend materiaal. Glazuur is
dood materiaal nadat het volledig gevormd is.
Glazuur is opgebouwd uit verschillende soorten mineralen:
• 95% van het gewicht bestaat uit mineraal (hydroxyapatiet), dus anorganisch materiaal
• 89% van het volume bestaat uit mineraal (hydroxyapatiet), dus anorganisch materiaal
• overige gewicht/volume bestaat uit organisch materiaal (vetten & eiwitten) en water
De matrix van glazuur bestaat uit: organisch materiaal, dus vetten, eiwitten & water. De matrix is een
structuur waarop de kristallen worden afgezet.
Waarom zijn tanden geel: dentine schemert door glazuur heen (dentine
is een stuk geler dan glazuur). Hoe meer dentine door het glazuur
doorschemert, hoe geler je tanden eruit zien. Dus hoe dunner
glazuurlaag, hoe geler je tanden eruit zien. Dentine is buigzaam
(grotere treksterkte & grotere buigsterkte)
2
