Samenvatting SPRAAK anatomie
Spraak = het veranderen van de luchtstroom door afsluitingen, vernauwingen of
veranderingen van de vorm van de mond- of neusholte.
○ Continu proces
○ Aaneenschakeling van bewegingen
○ Coarticulatie = de ene beweging beïnvloedt de andere beweging (daardoor wordt
het vloeiende spraak)
○ Adaptief proces
Spraakbewegingen:
Labialen → Met de lippen. B,P
Fricatieven → Vernauwing met de lippen of de tong. F,V,S,Z
Plosieven → Drukopbouw met je lippen en/of P,B,T,D,K
achterkant.
Ronding → Met de lippen.
Oraal-nasaal → Afsluiting mond- en neusholte. NG
Drukopbouw: sluiten van de lippen.
Klankverandering: vervormen van de lippen.
Invloed verstaanbaarheid: beweging met de lippen.
Functie > je kijkt naar:
○ Spraakorganen: aanwezigheid
○ Spieren: spanning en controle
○ Hersenen: motorische sturing en coördinatie
■ Kennisclip: de lippen
Lippen: je kijkt naar zowel de spraakorganen, spieren en de hersenen. De lippen zijn het
laatste deel van het aanzetstuk.
Aanzetstuk:
○ Nasopharynx: neus
○ oropharynx: mond
○ Laryngopharynx: stemplooien
Functie: afsluiten van de mondholte.
,Articulatoren:
○ Lippen
○ Tong
○ Boven- en onderkaak
○ Neus
○ Verhemelte hard en zacht
Mondholte: cavum oris
1. Hard verhemelte (palatum durum)
2. Tandboog
3. Alveolaire rand (= als je een goede
tongpositie in rust hebt, ligt je tong op de alveolaire rand)
4. Zacht verhemelte (palatum molle, velum)
5. Huig (uvula)
6. Voorste farynxboog (arcus palatoglossus)
7. Achterste farynxboog (arcus palatopharyngeus)
8. Keelamandelen (ligt tussen de voorste en achterste farynxboog) (tonsillen)
Functies lippen:
○ Afsluiten van de mondholte (cavum oris)
○ Praten; kussen; adem inhouden
○ Voorkomen dat je kwijlt
○ Verstaanbaarheid en praten
○ Kinderen: fles en borstvoeding.
Lippen bestaan uit:
Spieren → niet zichtbaar
Huid → (buitenkant): maakt de lippen rood en is heel dun.
○ Het hele tijd likken aan de lippen zorgt er juist voor dat ze geïrriteerd raken.
Slijmvlies → (binnenkant): dun vlies en vochtig.
Klierweefsel → speekselklieren en talgkliertjes
1. Orbicularis oris
Kringspier, sterke spier die rondom je lippen
gaat.
Functie: lippen gesloten houden of van
vorm veranderen.
2. M. buccinator
Zit aan de zijkant; hele sterke spier.
Functie: mond kunnen bewegen.
, 3. M. mentalis
Loopt over de kin. Bij aanspanning van de m.
mentalis zie je een putjeskin. Tijdens het spreken/
rust is de spier ontspannen. Bij een putjeskin
weet je dat de spier actief is en iemand probeert
de mond te sluiten.
Functie: sluiten van de mond.
4. M. quadratus labii superioris heffen
Functie: (heffen) optrekken van de bovenkant van
de lippen.
5. M. quadratus labii inferioris dalen
Functie: naar beneden bewegen van de lippen; onderlip naar beneden.
6. M. caninus
Functie: optrekken van de mondhoeken.
7. M. zygomaticus
Grote lange spier.
Functie: spreiden van de mond.
8. M. risorius
Kleine spier, deze zit vast aan je mondhoek.
Functie: deze spier gebruik je bij het glimlachen.
9. M. triangularis
Afkeurend kijken.
Functie: mondhoek naar beneden trekken.
10. M. platysma
Lange spier, dat zie je → de spieren zitten vast aan de spieren in je nek en de hals, langs het
strottenhoofd.
Functie: belangrijke voor de spanning in de lippen en keel- en halsgebied.
Aansturing lippen en aangezichtsspieren vanuit de hersenzenuwen:
N. Vll Facialis (7e hersenzenuw)
○ Sensorisch: gevoel in de tong en zachte verhemelte.
○ Motorisch: aangezichtsspieren
N. V Trigeminus (5e hersenzenuw)
○ Sensorisch: gevoel in het gelaat/gezicht/lippen.
○ Motorisch: kauwspieren en de bewegingen van de tong.
Spraak = het veranderen van de luchtstroom door afsluitingen, vernauwingen of
veranderingen van de vorm van de mond- of neusholte.
○ Continu proces
○ Aaneenschakeling van bewegingen
○ Coarticulatie = de ene beweging beïnvloedt de andere beweging (daardoor wordt
het vloeiende spraak)
○ Adaptief proces
Spraakbewegingen:
Labialen → Met de lippen. B,P
Fricatieven → Vernauwing met de lippen of de tong. F,V,S,Z
Plosieven → Drukopbouw met je lippen en/of P,B,T,D,K
achterkant.
Ronding → Met de lippen.
Oraal-nasaal → Afsluiting mond- en neusholte. NG
Drukopbouw: sluiten van de lippen.
Klankverandering: vervormen van de lippen.
Invloed verstaanbaarheid: beweging met de lippen.
Functie > je kijkt naar:
○ Spraakorganen: aanwezigheid
○ Spieren: spanning en controle
○ Hersenen: motorische sturing en coördinatie
■ Kennisclip: de lippen
Lippen: je kijkt naar zowel de spraakorganen, spieren en de hersenen. De lippen zijn het
laatste deel van het aanzetstuk.
Aanzetstuk:
○ Nasopharynx: neus
○ oropharynx: mond
○ Laryngopharynx: stemplooien
Functie: afsluiten van de mondholte.
,Articulatoren:
○ Lippen
○ Tong
○ Boven- en onderkaak
○ Neus
○ Verhemelte hard en zacht
Mondholte: cavum oris
1. Hard verhemelte (palatum durum)
2. Tandboog
3. Alveolaire rand (= als je een goede
tongpositie in rust hebt, ligt je tong op de alveolaire rand)
4. Zacht verhemelte (palatum molle, velum)
5. Huig (uvula)
6. Voorste farynxboog (arcus palatoglossus)
7. Achterste farynxboog (arcus palatopharyngeus)
8. Keelamandelen (ligt tussen de voorste en achterste farynxboog) (tonsillen)
Functies lippen:
○ Afsluiten van de mondholte (cavum oris)
○ Praten; kussen; adem inhouden
○ Voorkomen dat je kwijlt
○ Verstaanbaarheid en praten
○ Kinderen: fles en borstvoeding.
Lippen bestaan uit:
Spieren → niet zichtbaar
Huid → (buitenkant): maakt de lippen rood en is heel dun.
○ Het hele tijd likken aan de lippen zorgt er juist voor dat ze geïrriteerd raken.
Slijmvlies → (binnenkant): dun vlies en vochtig.
Klierweefsel → speekselklieren en talgkliertjes
1. Orbicularis oris
Kringspier, sterke spier die rondom je lippen
gaat.
Functie: lippen gesloten houden of van
vorm veranderen.
2. M. buccinator
Zit aan de zijkant; hele sterke spier.
Functie: mond kunnen bewegen.
, 3. M. mentalis
Loopt over de kin. Bij aanspanning van de m.
mentalis zie je een putjeskin. Tijdens het spreken/
rust is de spier ontspannen. Bij een putjeskin
weet je dat de spier actief is en iemand probeert
de mond te sluiten.
Functie: sluiten van de mond.
4. M. quadratus labii superioris heffen
Functie: (heffen) optrekken van de bovenkant van
de lippen.
5. M. quadratus labii inferioris dalen
Functie: naar beneden bewegen van de lippen; onderlip naar beneden.
6. M. caninus
Functie: optrekken van de mondhoeken.
7. M. zygomaticus
Grote lange spier.
Functie: spreiden van de mond.
8. M. risorius
Kleine spier, deze zit vast aan je mondhoek.
Functie: deze spier gebruik je bij het glimlachen.
9. M. triangularis
Afkeurend kijken.
Functie: mondhoek naar beneden trekken.
10. M. platysma
Lange spier, dat zie je → de spieren zitten vast aan de spieren in je nek en de hals, langs het
strottenhoofd.
Functie: belangrijke voor de spanning in de lippen en keel- en halsgebied.
Aansturing lippen en aangezichtsspieren vanuit de hersenzenuwen:
N. Vll Facialis (7e hersenzenuw)
○ Sensorisch: gevoel in de tong en zachte verhemelte.
○ Motorisch: aangezichtsspieren
N. V Trigeminus (5e hersenzenuw)
○ Sensorisch: gevoel in het gelaat/gezicht/lippen.
○ Motorisch: kauwspieren en de bewegingen van de tong.
