Samenvatting Anatomie en Fysiologie van de mens, Ludo Grégoire, VERSIE 3, Hoofdstuk 7, 8, 11 en 12

Geneeskunde




1

,7. Spijsverteringsstelsel

Functies spijsverteringsstelsel:
 Opname van voedsel uit milieu exterieur  eten en drinken
 Mechanische verkleining en mening van het voedsel  kauwen en kneden
 Chemische bewerking door enzymen  vertering
 Vervoer van voedsel door spijsverteringskanaal  peristaltiek
 Overdracht voedingsstoffen aan het bloed  resorptie
 Uitscheiding van onverteerde / onverteerbare stoffen  ontlasting


Voedingsstoffen

Soorten voedingsstoffen: Koolhydraten, lipiden, eiwitten,
mineralen, vitaminen en water.

1. Koolhydraten:
 Suikers / sacharide / sacharose
 Grootste deel van ons voedsel
 Energieleveranciers
 Gebruikt voor aanmaak belangrijke biochemische verbindingen zoals DNA en RNA
 Bestaan uit ringvormige moleculen die een koolstofskelet van zes (C6) of vijf (C5)
koolstofatomen bevatten
 Soorten koolhydraten:
o Monosachariden
 Zijn klein moleculair  ze kunnen door celmembranen heen getransporteerd worden
 Bestaan uit één ringvorming molecuul
 Monosachariden met C6-ring: glucose, fructose en galactose
 Monosachariden met C5-ring: ribose
o Disachariden
 Bestaan uit twee monosachariden
 Worden bij spijsvertering gesplitst in de monosachariden waaruit ze bestaan
 Meest voorkomende disachariden: maltose (moutsuiker), lactose (melksuiker) en
sacharose (bietsuiker)
o Polysachariden
 Bestaan uit (heel) veel monosachariden
 Meest voorkomende polysachariden:
 Zetmeel (plantaardig), wordt bij spijsvertering omgezet in glucose
 Glycogeen (dierlijk), wordt bij spijsvertering omgezet in glucose
 Cellulose (plantaardig), zijn de “vezels” in ons voedsel, kan niet worden verteerd,
maar zijn belangrijk voor darmperistaltiek en darmsapafscheiding
 Afbraak van koolhydraten:
o Mechanische afbraak  kauwen en kneden
o Chemische afbraak  met behulp van enzymen, die door spijsverteringsklieren worden
afgegeven aan het darmkanaal:
 Amylase  knipt een zetmeelketen (die bestaat uit heel veel monosachariden) in
disachariden (twee monosachariden)  dan heet het maltose

2

,  Maltase  splitst maltosemoleculen in twee glucosemoleculen
 Lactase  splitst lactose in glucose en galactose
 Sacharase  splitst sacharose in glucose en fructose

2. Lipiden
 vetten & vetachtige stoffen
 Niet in water oplosbaar
 Gebruikt als: energiereserve (vetweefsel), bouwstof (in celmembranen), oplosmiddel (voor
bepaalde vitaminen) en als elektrische isolatie rondom zenuwceluitlopers.
 Soorten lipiden:
o Triglyceriden:
 Bestaan uit een glycerolmolecuul en 3 vetzuren
 Worden verdeeld in verzadigde vetzuren & onverzadigde vetzuren
 Enkelvoudig onverzadigd vetzuur = onverzadigd vetzuur die op één plaats een
dubbele moleculaire binding heeft
 Meervoudig onverzadigd vetzuur = onverzadigd vetzuur die op twee plaatsen een
dubbele moleculaire binding heeft
o Fosfolipiden:
 Bestaan uit niet alleen glycerol en vetzuren, maar ook uit fosforzuur en een
stikstofverbinding  bijvoorbeeld celmembranen
o Steroïden:
 Vetachtige stoffen met andere ringstructuur dan triglyceriden en fosfolipiden
 bijvoorbeeld cholesterol
 Afbraak van lipiden:
o Afgebroken tot glycerol en vetzuren
o Enzym: lipase  splitst de vetzuren van de glycerol.
o Kleine vetzuren worden via darmwand direct in bloedcapillairen opgenomen
o Grotere vetzuren worden via darmwand in lymfecapillairnetwerk opgenomen en komen via
lymfevatenstelsel in bloed terecht

3. Eiwitten
 essentieel bij alle celactiviteiten en levensverrichtingen
 Functie als:
o Bouwstof (structuureiwitten)
o Enzymen
o Transport (transporteiwitten)
o Signaalwerking (receptoreiwitten)
o Spierwerking (door het in elkaar schuiven van de eiwitten actine en myosine)
o Afweer (antistoffen)
o Hormonale werking
o Bloedstolling
o Werking van het zenuwstelsel (neurotransmitters en neuroreceptoren)
o Energiebron
 Eiwitten zijn via peptidebindingen aan elkaar gekoppelde aminozuren
 Indeling eiwitten:
o Dipeptiden  twee aan elkaar gekoppelde aminozuren
o Kleine polypeptiden  minder dan 1000 aminozuren
o Grote polypeptiden  1000 tot 10.000 aminozuren


3

,  Afbraak van eiwitten door enzymen  Proteïnasen (proteasen): Deze breken de peptide
verbindingen, zoals: Dipeptidase (splitst een dipeptide) & Pepsine en trypsine (splitsen
polypeptidenketens)
o Elk aminozuur bezit dezelfde hoofdketen met een variabele restgroep
o Niet-essentiële aminozuren  kunnen door het lichaam gemaakt worden
o Essentiële aminozuren  moeten in voedsel zitten

4. Mineralen
 onmisbare anorganische bestanddelen van voedsel
 Soorten:
o Elektrolyten (zouten):
 Regelen kristalloïd-osmotische waarde van bloed en weefselvocht
 Houden pH-waarde constant
o Spoorelementen:
 Zijn veelal chemisch en deel van hormonen, vitaminen en enzymen
 Meestal metalen, zoals koper, aluminium, zink, etc.

5. Vitaminen
 onmisbare organische verbindingen voor enzymsysteem in celstofwisseling
 Soorten:
o Water oplosbare vitaminen  B-complex en C
o Vet oplosbare vitaminen  A, D, E en K
 Lichaam kan alleen vitamine D en K aanmaken.

6. Water
 belangrijke bouwstof van het lichaam, met functies als:
o Bouwstof
o Oplosmiddel
o Transportmedium
o Warmtebuffer

Spijsverteringskanaal
Het spijsverteringskanaal bevat:
 Cavum oris (mondholte)
 Pharynx (keelholte)
 Oesophagus (slokdarm)
 Ventriculus / gaster (maag)
 Intestinum tenue (dunne darm)
 Colon (dikke darm)
 Rectum (endeldarm)

Ondersteuning
spijsverteringskanaal door:
 Speekselklieren
 Pancreas (alvleesklier)
 Hepar (lever)
 Vesica fellea (galblaas)

4