Samenvatting Onderzoek doen! (HELE BOEK)

Samenvatting – Onderzoek doen!

Hoofdstuk 1 – Onderzoek doen
Onderzoek: alle systematische activiteiten gericht op het verzamelen van gegevens die informatie
over een van tevoren afgebakend onderwerp met als doel een of meerdere vragen aangaande dit
onderwerp te beantwoorden.

2 soorten onderzoek:
- Praktijkonderzoek: toegepast onderzoek  experts passen hun kennis toe door 1 geval te
onderzoeken met als doel te diagnosticeren, keen oplossing te genereren en/of te evalueren.
o Diagnostisch onderzoek  wat is de situatie en wat zijn de oorzaken ervan?
o Ontwerpgericht onderzoek  wat is een geschikte oplossing?
o Evaluatieonderzoek  heeft de oplossing het gewenste effect gehad?
- Wetenschappelijk onderzoek: onderzoek waarbij bij het doel is om theorie te toetsen of te
ontwikkelen  nieuwe algemene kennis verwerven.
o Empirische cyclus/empirie = waarneembare werkelijkheid, de kennis komt hieruit
voort en wordt hieraan getoetst. 4 fasen:
 Waarneming (observatie).
 Verklaring vinden, theorievorming.
 Afleiden voorspelling uit theorie.
 Toetsen voorspellingen uit werkelijkheid.

Onderzoek (volgens het MOA): verzamelen van (nieuwe) informatie
om de kennis te vergroten, teneinde daarmee de probleemhebber
een advies te kunnen geven hoe zijn probleem is op te lossen.

Serendipity: toevalstreffers. Onderzoek waarover van tevoren
zorgvuldig is nagedacht, kan nog steeds onverwachte resultaten hebben. Vervolgonderzoek moet
dan aantonen of het bij toeval gevonden resultaat inderdaad geldig is.

Motieven praktijkonderzoek:
- Verzamelen van informatie om beleid te wijzigen.
- Verzamelen van informatie om betere beslissingen te kunnen nemen over operationele
zaken.
- Verzamelen van informatie om beter op de externe omgeving in te kunnen spelen.
- Verzamelen van informatie om geconstateerde verschillen of verschuivingen te verklaren.
- Verzamelen van gegevens ten behoeve van externe certificering.
- Uitstellen van een beslissing  om tijd te winnen (oneigenlijk motief).
- Proberen het eigen gelijk bevestigd te krijgen (oneigenlijk motief).
- Onderzoek als zoethoudertje  als een organisatie niet van plan is iets aan een probleem te
doen, kan het instellen van een onderzoek de indruk wekken dat men wel iets aan het
probleem wil doen (oneigenlijk motief).

Oneigenlijk motief: de onderzoeker loopt het risico door iemand, een afdeling of organisatie voor het
karretje gespannen te worden, terwijl men niet de bedoeling heeft objectief onderzoek te laten
uitvoeren.

Obstakel: opdrachtgever wil een commercieel doel koppelen aan een onderzoek  we noemen dit
ook wel ‘verkoop onder het mom van onderzoek doen’.

Gedragscode: set van regels waaraan de professional zich moet houden.

1

, ‘Gedragscode voor onderzoek en statistiek’: alle toezeggingen die je aan respondenten doet,
inhoudelijk juist dienen te zijn en ook moeten worden nagekomen.

Ethiek van onderzoek doen: de correctheid van je gedrag ten opzichte van degenen die het
onderwerp zijn van je onderzoek, of de effecten daarvan zullen ondervinden.

5 invalshoeken betreffende ‘correctheid’:
1. Esomar/MOA-r3egels.
2. Wetgeving AVG.
3. Regels voor ‘goed’ onderzoek (betrouwbaar, valide).
4. Eigen opvattingen over wat wel/niet kan.
5. Opvattingen/belangen van de opdrachtgever.

Er zijn verschillende methoden van onderzoek:
1. Onderscheid naar het doel van het onderzoek:
o Beschrijvend onderzoek: situatie in kaart brengen (meestal weinig voorkennis).
VB. een bedrijf dat wil weten hoe zijn klantenkring er eigenlijk uitziet en hoe die
klanten het bedrijf beoordelen op bijv. aspecten van klanttevredenheid.
o Exploratief onderzoek: op zoek naar verbanden of verklaringen (voorkennis is veelal
groter, maar je weet nog niet waarom zaken zijn zoals geconstateerd).
VB. een organisatie die wil weten waarom het ziekteverzuim op de afdeling
administratie zoveel hoger is dan op de afdeling verkoop.
o Toetsend onderzoek: theorie of verwachting (hypothese) toetsen. In het geval van
praktijkonderzoek valt hier ook onder evaluatieonderzoek. Hierbij wordt onderzocht
of een ingestelde maatregel het gewenste effect heeft gehad.
VB. een elektronicaconcern dat wil onderzoeken of na het bijleveren van simpele en
beknopte gebruiksaanwijzingen de klanten deze eerder lezen en minder fouten
maken in de bediening van de apparatuur.
2. Onderscheid naar desk- en fieldresearch:
o Deskresearch: gebruik maken van bestaande gegevens in de vorm van bijv. algemene
literatuur, eerdere onderzoeken of databases.
o Fieldresearch: zelf gegevens verzamelen door eigen onderzoek op te zetten en uit te
voeren.
3. Onderscheid naar kwalitatief en kwantitatief onderzoek:
o Kwalitatief: verzamelen van veel en diepgaande informatie over weinig
onderzoekseenheden.
o Kwantitatief: verzamelen van cijfermatige informatie over veel onderzoekseenheden,
die kan worden gegeneraliseerd naar de populatie.

Zowel kwalitatief als kwantitatief onderzoek dienen te voldoen aan de eisen die we stellen aan
verantwoord onderzoek:
- Objectief en onafhankelijk  geen vooropgezette meningen of standpunten.
- Controleerbaar en toetsbaar  uitspraken moeten kunnen worden bevestigd of weerlegd in
een soortgelijk onderzoek.
- Herhaalbaar  alle fasen en stappen zijn helder beschreven.
- Nauwkeurig  wat je bij wie wilt onderzoeken.
- Generaliseerbaar naar het domein waarover je een uitspraak wilt doen.

Fasen binnen onderzoek (tabel 1.7, blz. 30 +31):
1. Aanleiding
2. Inkadering

2