Samenvatting probleem 4 Inleiding privaatrecht

Probleem 4 IPR
Leerdoelen

1. Wanneer is iemand aansprakelijk voor schade wegens niet goed nakomen van een
overeenkomst?
Wanneer de crediteur recht heeft op schadevergoeding wordt geregeld in afdeling 6.1.9.
Hierin staan bepalingen omtrent de vestiging van de aansprakelijkheid.
De eisen voor een schadevergoeding (6:74):
1. Tekortkoming in de nakoming van de verbintenis; debiteur moet in verzuim zijn.
2. Toerekenbaarheid van de tekortkoming aan de debiteur (wanprestatie). Een niet-
toerekenbare tekortkoming is schending van een verbintenis die debiteur niet
toegerekend kan worden. Hij is dan ook niet aansprakelijk voor de gevolgen. Deze
situatie noemen we overmacht. Bewijslast voor het bestaan van tekortkoming rust
op crediteur. Debiteur is dan voor de gevolgen aansprakelijk. Het is aan de debiteur
om te bewijzen dat de tekortkoming hem niet toe te rekenen is.
De tekortkoming wordt de debiteur niet toegerekend als (6:75):
a. Zij niet te wijten is aan zijn schuld; en
b. Zij bovendien niet krachtens (a) wet, (b) rechtshandeling of (c) in het verkeer
geldende opvattingen voor zijn rekening komt.
Nakoming hoeft niet meer onmogelijk te zijn. Deze vraag zal in schuldvraag vaak wel
naar boven komen.
3. Schade
4. Causaal verband tussen tekortkoming en schade: zou de schade zijn uitgebleven als
er niet tekort was geschoten? = condicio sine qua non-verband.

Tekortkoming: Het niet voldoen aan wat een verbintenis vergt. Bestaat uit vier elementen:
1. De verbintenis is opeisbaar: de schuldenaar is al tot presteren verplicht, dus
schuldeiser heeft al recht op nakoming. Moment dat dit zo is volgt uit overeenkomst
of 6:38-40.
6:80: in deze gevallen kan de crediteur al voor opeisbaarheid ageren.
2. De prestatie blijft uit of geschiedt ondeugdelijk. Voor beoordeling inhoud van
verbintenis nauwkeurig vaststellen. Extremen:
a. Resultaatverbintenissen: al sprake van tekortkoming als een bepaald
resultaat niet wordt bereikt. Schuldeiser kan bij uitblijven resultaat volstaan
met het bewijzen van het bestaan van verbintenis en uitblijven resultaat.
b. Inspanningsverbintenissen: pas tekortkoming als de schuldenaar niet
voldoende zorg heeft betracht. Schuldeiser moet bewijzen dat schuldenaar
zich niet voldoende heeft ingespannen. Overmacht kan hier geen rol spelen.
Er bestaan veel verbintenissen met een combinatie.
3. Het uitblijven van de prestatie mag niet worden gerechtvaardigd door een
opschortingsbevoegdheid. Bevoegde opschorting is wel niet-nakoming, maar leidt
niet tot een tekortkoming.
4. In de gevallen waarin 6:74 lid 1 verzuim eist, is pas sprake van een tekortkoming
vanaf het moment dat verzuim is ingetreden.




1

, Verschillende opvattingen over tekortkoming:
- ‘Enge opvatting’: verzuimvereiste van lid 2 maakt deel uit van het
tekortkomingsbegrip = heersende opvatting, ook HR.
- ‘Ruime opvatting’: al tekortkoming zodra aan eisen van 1-3 is voldaan; verzuim vormt
zelfstandig vereiste voor schadevergoeding.
Wanneer niet aan de eisen wordt voldaan kan wel gesproken worden van niet-nakoming.
Niet-nakoming: alle situaties waarin een prestatie uitblijft of ondeugdelijk geschiedt. Dit is
dus ruimer dan tekortkoming. Alleen niet-nakoming komt met name voor:
- Als de opeisbaarheidsdatum nog niet is bereikt;
- Als de schuldenaar zijn prestatie bevoegd opschort;
- Als verzuim nodig is, maar nog niet is ingetreden.

Schuld van de debiteur
De tekortkoming is aan de schuld van de debiteur te wijten, indien hij niet voldoende zorg
heeft betracht om haar te voorkomen. Voorbeelden:
- Eigen nalatigheid bij de uitvoering van de verbintenis;
- Verwijtbare keuze van onbekwame hulppersonen of ongeschikte zaken.
Voor het ontbreken van schuld zal het nodig zijn dat de schuldenaar was verhinderd de
verbintenis na te komen. Bij uitzondering niet nodig; als schuldenaar door niet-toerekenbare
oorzaak het bestaan van de verbintenis niet kende.
T.a.v. hulppersonen en gebruikte zaken onderscheiden we schuld en risico.
Ook wanneer de debiteur geen foute keuze kan worden verweten (geen schuld aan de
tekortkoming), zal het inzetten van hulppersonen of het gebruiken van zaken voor zijn
rekening (risico) komen op grond van de wet (6:76-77).

Risico van de debiteur
De debiteur heeft ondanks het ontbreken van schuld geen beroep op overmacht, als de
tekortkoming voor zijn rekening (risico) komt. Criteria hiervoor:
1. Wet.
a. De wet brengt voor het risico van de debiteur voor hulppersonen en
gebruikte zaken.
2. Rechtshandeling: Partijen kunnen contractueel de kring van de toerekenbare
factoren uitbreiden of beperken.
a. Uitbreiding kan geschieden door het opnemen van bepaalde garanties;
b. Beperking komt neer op uitsluiting van aansprakelijkheid voor bepaalde feiten
(exoneratie). Komt veel voor in algemene voorwaarden. Staan wel op grijze
lijst (6:237).
3. Verkeersopvattingen: voornaamste omstandigheden die als regel krachtens
verkeersopvattingen voor rekening van de debiteur komen:
a. Omstandigheden die ten tijde van het aangaan van de verbintenis
voorzienbaar waren; anders had de debiteur maar een voorbehoud moeten
maken.
b. Omstandigheden die de debiteur persoonlijk treffen, zoals:
i. Financieel vermogen;
ii. Verhoogde vatbaarheid voor ziekten;
iii. Gebrek aan bekwaamheid.
In de rechtspraak en literatuur bestaan vuistregels voor bepaalde situaties.

2