Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 7 – AUTOMATISERING ..................................................................................................................................................... 2
HOOFDSTUK 13 – MASSAPRODUCTIE .................................................................................................................................................. 5
HOOFDSTUK 14 – STUKPRODUCTIE ..................................................................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 15 – DOORSTROMING EIGEN GOEDEREN ................................................................................................................. 12
HOOFDSTUK 16 – DOORSTROMING GOEDEREN DERDEN............................................................................................................. 14
HOOFDSTUK 17 – BEDRIJVEN DIE VIA VASTE VERBINDEN BEPAALDE DIENSTEN, ENERGIE OF STOFFEN ..................... 16
HOOFDSTUK 18 – BEDRIJVEN DIE INFORMATIE OF INFORMATIEDIENSTEN LEVEREN (APPLE APP STORE) ................... 19
HOOFDSTUK 19 – BEDRIJVEN DIE CAPACITEIT MET SPECIFIEKE RESERVERING BESCHIKBAAR STELLEN (HOTEL) ... 21
HOOFDSTUK 20 – BEDRIJVEN DIE CAPACITEIT ZONDER SPECIFIEKE RESERVERING BESCHIKBAAR STELLEN ............ 24
HOOFDSTUK 21 – BEDRIJVEN IN DE CATEGORIE ‘OVERIGE DIENSTVERLENING’: ACCOUNTANTSKANTOOR ................ 26
,Paur – De kern van de administratieve organisatie
Elementen van de AO
• Typologie
• Attentiepunten
• Randvoorwaarden
o Functiescheiding
o Automatisering
o Begroting
▪ Hoe komt deze begroting tot stand?
▪ Wat maakt iets een goede begroting?
o Richtlijnen
• Processen/ controles en analyses
o Hoe in te richten?
o Wie (functiescheiding)
o Doet wat (concrete handeling: focus AO/IB handeling)
o Waarmee (informatie)
o Welk administratieve vastlegging volgt daaruit
o Verbandcontroles
• Uitkomst: betrouwbare informatie
Hoofdstuk 7 – Automatisering
Automatisering wil feitelijk zeggen dat menselijk arbeid is vervangen door een computer of door een
computerprogramma. Met een informatiesysteem worden de activiteiten van het
informatieverzorgingsproces uitgevoerd: gegevens verzamelen, vastleggen en verwerken en informatie
verstrekken.
Een aantal van de onderdelen van de het informatiesysteem behoeft feitelijk geen nadere toelichting:
- Hardware is de apparatuur (alles wat je kunt horen vallen) en software zijn de programma’s;
- Netwerken zijn de communicatiemiddelen waarmee gegevens worden verzameld en informatie
wordt verspreid;
- Met gegevens worden alle data bedoeld die nodig zijn om informatie op te bouwen;
- Mensen werken enerzijds mee bij de productie van informatie, door bijv. gegevens aan te leveren.
Teven zijn zij ook gebruikers van het eindproduct. Je kunt hierbij overigens ook denken aan de
mensen die informatiesystemen hebben bedacht en ontwikkeld of beheren;
- Onder procedures worden alle afspraken verstaan die binnen een organisatie zijn gemaakt over het
gebruik van het informatiesysteem.
Drie varianten primaire processen:
1. In het primaire proces speelt automatisering geen rol: bijv. een glazenwasser (lappen ramen).
2. Het primaire proces wordt ondersteund door of misschien wel aangestuurd door automatisering
(bijv. autofabriek uitvoering computers+robots).
3. Het primaire proces ís automatisering (bijv. App Store, Spotify etc.)
Voorbeelden ondersteunende processen:
- POS-systemen ofwel de kassa’s
- Boekhoudsystemen
- CRM-systemen ten behoeve van verkoop
- HRM-systemen ten behoeve van personeelszaken
- Calculatiepakketten om kostprijsberekeningen mee te maken
Eilandautomatisering: voor elk bedrijfsproces een apart informatiesysteem.
Interfaces: ‘bruggen’ tussen de eilanden om gegevens uit te wisselen.
Een ERP-systeem werkt met centrale gegevensopslag in één database. Iedereen werkt met dezelfde
gegevens. ERP-systemen zijn opgebouwd uit losse modules. Voor elke afdeling of functioneel gebied
binnen een organisatie, zoals Inkoop, Verkoop, Personeel of Productie is een module beschikbaar. ERP-
systemen bevatten operationele gegevens, gegevens over bijv. openstaande orders, de actuele voorraad
of debiteurenstand. Met deze gegevens kan het operationele proces optimaal ondersteund worden. Een
nadeel van een ERP-systeem, is dat het invoeren ervan erg lastig kan zijn.
, Standard business reporting (SBR): bedrijven doen via hier op digitale en uniforme wijze hun jaarcijfers bij
de KvK als de belastingaangiftes.
Internet of Things (IoT): een ontwikkeling die de mogelijke impact en kwetsbaarheid nog verder kan
vergroten.
Blockchain: dit is de technologie waar de bitcoin op is gebaseerd, maar die veel meer mogelijkheden biedt.
Dit zou wel eens grote gevolgen voor de AO kunnen hebben. In hoofdlijnen komt de blokchain neer op de
toepassing van een ‘openbaar grootboek’ waarin transacties als die eenmaal vastliggen, niet meer
gewijzigd kunnen worden. Daarnaast kunnen transacties pas worden vastgelegd als alle partijen die bij de
transactie betrokken zijn akkoord gaan.
User control: bijv. invoercontrole: iemand voert gegevens in het computersysteem in en iemand anders
controleert of dit goed gedaan is.
Application control: veel controles worden geautomatiseerd en zijn daarmee feitelijk onderdeel van het
informatiesysteem. Application controls zijn maatregelen in de software die betrekking hebben op de
volgende vier fasen van het gegevensverwerkend proces:
1. Invoercontroles
o Vormen een beveiliging tegen invoerfouten. Deze controles zijn gericht op validatie. Dit is
het controleren van een waarde of variabele (bijv. postcode, vier cijfers twee letters).
o Fout moet direct herstelt voordat de gebruiker verder kan gaan.
o Redelijkheidcontrole: ook wel waarschijnlijkheid controle (uurloon 12,50 of 1.250).
o Check digits: voldoen aan IBAN-check.
o Volledigheidscontrole: hierbij controleert het systeem of alle relevante gegevens van bijv.
een order zijn ingegeven.
o Voorbeelden
▪ Goedkeuring vanaf 5.000 bij hoofd Inkoop;
▪ Goedkeuring boven 50.000 bij directie.
2. Opslag in gegevensverzameling
3. Transmissiecontroles
o EDI (electronic data interchange): gegevens worden uitgewisseld tussen
computersystemen, hetzij binnen één onderneming hetzij tussen ondernemingen.
o Voorkomen dat ‘onderweg’ geen gegevens ontbreken of gewijzigd worden.
o Maatregelen:
▪ Het doornummeren van berichten
▪ Controlegetallen met betrekking tot hoeveelheid van het bericht
▪ Encryptie van berichten door middel van afgesproken codes waarmee berichten
geopend kunnen worden
▪ Constateren dat berichten goed zijn overgekomen door bijv. een answer-
backprocedure waarbij de ontvanger bevestigd.
4. Uitvoercontroles
o Belangrijkste controlemiddel is het vasthouden van de audit trial. Dit betekend dat het pas
gevolgd moet kunnen worden tot aan het basisgegevens dat is ingevoerd.
General computer controls
Worden onderscheidt in vier categorieën:
1. Organisatie van de ICT
o Wordt mee bedoelt: de plaats van de ICT in de organisatie. Het verdient de voorkeur dat er
een aparte afdeling Automatisering is, los van de Financiële Administratie en rechtstreeks
vallend onder de directie.
2. Ontwikkelingen van nieuwe ICT-toepassingen
o Er is sprake van continue innovatie die leidt tot nieuwe of aangepaste software. Dit vraagt
om zorgvuldige besluiten, want de ICT moet in lijn liggen met de strategie van de
onderneming.
HOOFDSTUK 7 – AUTOMATISERING ..................................................................................................................................................... 2
HOOFDSTUK 13 – MASSAPRODUCTIE .................................................................................................................................................. 5
HOOFDSTUK 14 – STUKPRODUCTIE ..................................................................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 15 – DOORSTROMING EIGEN GOEDEREN ................................................................................................................. 12
HOOFDSTUK 16 – DOORSTROMING GOEDEREN DERDEN............................................................................................................. 14
HOOFDSTUK 17 – BEDRIJVEN DIE VIA VASTE VERBINDEN BEPAALDE DIENSTEN, ENERGIE OF STOFFEN ..................... 16
HOOFDSTUK 18 – BEDRIJVEN DIE INFORMATIE OF INFORMATIEDIENSTEN LEVEREN (APPLE APP STORE) ................... 19
HOOFDSTUK 19 – BEDRIJVEN DIE CAPACITEIT MET SPECIFIEKE RESERVERING BESCHIKBAAR STELLEN (HOTEL) ... 21
HOOFDSTUK 20 – BEDRIJVEN DIE CAPACITEIT ZONDER SPECIFIEKE RESERVERING BESCHIKBAAR STELLEN ............ 24
HOOFDSTUK 21 – BEDRIJVEN IN DE CATEGORIE ‘OVERIGE DIENSTVERLENING’: ACCOUNTANTSKANTOOR ................ 26
,Paur – De kern van de administratieve organisatie
Elementen van de AO
• Typologie
• Attentiepunten
• Randvoorwaarden
o Functiescheiding
o Automatisering
o Begroting
▪ Hoe komt deze begroting tot stand?
▪ Wat maakt iets een goede begroting?
o Richtlijnen
• Processen/ controles en analyses
o Hoe in te richten?
o Wie (functiescheiding)
o Doet wat (concrete handeling: focus AO/IB handeling)
o Waarmee (informatie)
o Welk administratieve vastlegging volgt daaruit
o Verbandcontroles
• Uitkomst: betrouwbare informatie
Hoofdstuk 7 – Automatisering
Automatisering wil feitelijk zeggen dat menselijk arbeid is vervangen door een computer of door een
computerprogramma. Met een informatiesysteem worden de activiteiten van het
informatieverzorgingsproces uitgevoerd: gegevens verzamelen, vastleggen en verwerken en informatie
verstrekken.
Een aantal van de onderdelen van de het informatiesysteem behoeft feitelijk geen nadere toelichting:
- Hardware is de apparatuur (alles wat je kunt horen vallen) en software zijn de programma’s;
- Netwerken zijn de communicatiemiddelen waarmee gegevens worden verzameld en informatie
wordt verspreid;
- Met gegevens worden alle data bedoeld die nodig zijn om informatie op te bouwen;
- Mensen werken enerzijds mee bij de productie van informatie, door bijv. gegevens aan te leveren.
Teven zijn zij ook gebruikers van het eindproduct. Je kunt hierbij overigens ook denken aan de
mensen die informatiesystemen hebben bedacht en ontwikkeld of beheren;
- Onder procedures worden alle afspraken verstaan die binnen een organisatie zijn gemaakt over het
gebruik van het informatiesysteem.
Drie varianten primaire processen:
1. In het primaire proces speelt automatisering geen rol: bijv. een glazenwasser (lappen ramen).
2. Het primaire proces wordt ondersteund door of misschien wel aangestuurd door automatisering
(bijv. autofabriek uitvoering computers+robots).
3. Het primaire proces ís automatisering (bijv. App Store, Spotify etc.)
Voorbeelden ondersteunende processen:
- POS-systemen ofwel de kassa’s
- Boekhoudsystemen
- CRM-systemen ten behoeve van verkoop
- HRM-systemen ten behoeve van personeelszaken
- Calculatiepakketten om kostprijsberekeningen mee te maken
Eilandautomatisering: voor elk bedrijfsproces een apart informatiesysteem.
Interfaces: ‘bruggen’ tussen de eilanden om gegevens uit te wisselen.
Een ERP-systeem werkt met centrale gegevensopslag in één database. Iedereen werkt met dezelfde
gegevens. ERP-systemen zijn opgebouwd uit losse modules. Voor elke afdeling of functioneel gebied
binnen een organisatie, zoals Inkoop, Verkoop, Personeel of Productie is een module beschikbaar. ERP-
systemen bevatten operationele gegevens, gegevens over bijv. openstaande orders, de actuele voorraad
of debiteurenstand. Met deze gegevens kan het operationele proces optimaal ondersteund worden. Een
nadeel van een ERP-systeem, is dat het invoeren ervan erg lastig kan zijn.
, Standard business reporting (SBR): bedrijven doen via hier op digitale en uniforme wijze hun jaarcijfers bij
de KvK als de belastingaangiftes.
Internet of Things (IoT): een ontwikkeling die de mogelijke impact en kwetsbaarheid nog verder kan
vergroten.
Blockchain: dit is de technologie waar de bitcoin op is gebaseerd, maar die veel meer mogelijkheden biedt.
Dit zou wel eens grote gevolgen voor de AO kunnen hebben. In hoofdlijnen komt de blokchain neer op de
toepassing van een ‘openbaar grootboek’ waarin transacties als die eenmaal vastliggen, niet meer
gewijzigd kunnen worden. Daarnaast kunnen transacties pas worden vastgelegd als alle partijen die bij de
transactie betrokken zijn akkoord gaan.
User control: bijv. invoercontrole: iemand voert gegevens in het computersysteem in en iemand anders
controleert of dit goed gedaan is.
Application control: veel controles worden geautomatiseerd en zijn daarmee feitelijk onderdeel van het
informatiesysteem. Application controls zijn maatregelen in de software die betrekking hebben op de
volgende vier fasen van het gegevensverwerkend proces:
1. Invoercontroles
o Vormen een beveiliging tegen invoerfouten. Deze controles zijn gericht op validatie. Dit is
het controleren van een waarde of variabele (bijv. postcode, vier cijfers twee letters).
o Fout moet direct herstelt voordat de gebruiker verder kan gaan.
o Redelijkheidcontrole: ook wel waarschijnlijkheid controle (uurloon 12,50 of 1.250).
o Check digits: voldoen aan IBAN-check.
o Volledigheidscontrole: hierbij controleert het systeem of alle relevante gegevens van bijv.
een order zijn ingegeven.
o Voorbeelden
▪ Goedkeuring vanaf 5.000 bij hoofd Inkoop;
▪ Goedkeuring boven 50.000 bij directie.
2. Opslag in gegevensverzameling
3. Transmissiecontroles
o EDI (electronic data interchange): gegevens worden uitgewisseld tussen
computersystemen, hetzij binnen één onderneming hetzij tussen ondernemingen.
o Voorkomen dat ‘onderweg’ geen gegevens ontbreken of gewijzigd worden.
o Maatregelen:
▪ Het doornummeren van berichten
▪ Controlegetallen met betrekking tot hoeveelheid van het bericht
▪ Encryptie van berichten door middel van afgesproken codes waarmee berichten
geopend kunnen worden
▪ Constateren dat berichten goed zijn overgekomen door bijv. een answer-
backprocedure waarbij de ontvanger bevestigd.
4. Uitvoercontroles
o Belangrijkste controlemiddel is het vasthouden van de audit trial. Dit betekend dat het pas
gevolgd moet kunnen worden tot aan het basisgegevens dat is ingevoerd.
General computer controls
Worden onderscheidt in vier categorieën:
1. Organisatie van de ICT
o Wordt mee bedoelt: de plaats van de ICT in de organisatie. Het verdient de voorkeur dat er
een aparte afdeling Automatisering is, los van de Financiële Administratie en rechtstreeks
vallend onder de directie.
2. Ontwikkelingen van nieuwe ICT-toepassingen
o Er is sprake van continue innovatie die leidt tot nieuwe of aangepaste software. Dit vraagt
om zorgvuldige besluiten, want de ICT moet in lijn liggen met de strategie van de
onderneming.
