Inhoud
Hart- en vaatrevalidatie.....................................................................................................2
Aantomie/fysiologie hart en hartfalen.............................................................................2
Wat is revalidatie.............................................................................................................15
De vaatchirurgische patiënt: anatomie, pathofysiologie en behandelmethoden............24
Fontaine 1: asymptomatisch......................................................................................33
Fontaine 2: claudicatio klachten................................................................................33
Fontaine 3: rustpijn, met name ‘s nachts..................................................................34
Fontaine 4: kritieke ischemie, weefselverlies en necrose..........................................34
Psychische factoren en disfunctioneel gedrag bij hartpatienten.....................................38
PB Hartrevalidatie onderzoek, behandeling en begeleiding............................................48
Behandelen en doseren van interventie/begeleiding................................................53
Hartvaatrevalidatie praktijk behandeling.........................................................................57
Onderzoek en behandelen claudicatio intermittens (CI, SPAV)....................................57
Evidence based practice (EBP)..................................................................................58
Klinimetrie (= het meten van klinische verschijnselen)................................................60
Bepalen methodologische kwaliteit..............................................................................70
,Hart- en vaatrevalidatie
medisch pathologische kennis en kent behandeling van de hartfalenpatiënt relevant
voor de zorgprofessional (verpleegkundige en paramedicus).
Aantomie/fysiologie hart en hartfalen
Complex van klachten en verschijnselen bij een structurele of functionele
afwijking van het hart, waarbij het hart niet in staat is voldoende bloed naar de
weefsels in het lichaam te pompen om aan de metabole behoeften te voldoen.
Mensen raken vaak het vertrouwen in het eigen lichaam kwijt. Mensen hebben vaak
depressieve klachten, ook omdat ze weten dat ze een grotere kans hebben om te
sterven binnen 5 jaar.
Anatomie van het hart
Het hart is een spierorgaan dat bloed
door het lichaam pompt. Het bestaat
uit vier kamers:
1. Rechter atrium: Ontvangt
zuurstofarm bloed uit het lichaam
via de vena cava (grote aders).
2. Rechter ventrikel: Pompt het
zuurstofarme bloed naar de
longen via de longslagader voor
zuurstofopname.
3. Linker atrium: Ontvangt
zuurstofrijk bloed uit de longen via
de longaders.
4. Linker ventrikel: Pompt het zuurstofrijke bloed door het lichaam via de aorta.
,Tussen de kamers en bloedvaten zitten
kleppen (tricuspidalisklep, pulmonalisklep,
mitralisklep en aortaklep) die zorgen voor
eenrichtingsverkeer van het bloed. De
hartspier zelf wordt van zuurstof voorzien
door de kransslagaders (coronairen).
De begrippen ejectiefractie, preload,
afterload, chronotropie en inotropie
verklaren. De invloed van verschillende
transmitters op de hartactie benoemen en
aangrijpingspunten voor medicatie. Zoals
in het college benoemd herkennen.
Preload = De mate van vulling van de hartkamers aan het einde van de
diastole (voor de contractie), afhankelijk van de veneuze terugkeer. Een hogere
preload verhoogt het slagvolume (Frank-Starling mechanisme).
Afterload = De weerstand waartegen het hart moet pompen, vooral bepaald
door de arteriële bloeddruk. Een hogere afterload kan het slagvolume
verminderen.
Chronotropie: Verwijst naar de snelheid van de hartslag. Positieve chronotropie
verhoogt de hartslag (bijv. door sympathische stimulatie), terwijl negatieve
chronotropie de hartslag verlaagt.
Inotropie: Verwijst naar de contractiliteit van het hart. Positieve inotropie
verhoogt de kracht waarmee het hart samentrekt (bijv. door catecholamines), en
negatieve inotropie verlaagt deze.
Lichamelijk onderzoek
- Crepiteren longgeluiden die ontstaan door vochtophoping in de longen
(longoedeem)
- Tachycardie verhoogde hartslag, boven de 100 BPM (compenserend
mechanisme van hart).
- Oedemen vochtophoping in de weefsels, meestal zichtbaar als gezwollen
benen of enkels.
- Stuwingen halsvenen verhoogde druk in halsvenen verhoogde veneuze
druk.
- Demping onderste longvelden kan wijzen op pleuravocht (vochtophoping in
pleuraholte).
- Harttonen (3e toon; galopritme) 3e harttoon duidt vaak op een verminderde
hartfunctie
Klachten
- Dyspnoe kortademigheid wat vaak wordt veroorzaakt door longoedeem
- Orthopnoe kortademigheid die verergert bij liggen.
, - Bendopnoe kortademigheid bij vooroverbuigen.
- Nachtelijke benauwdheid;
- Vermoeidheid verminderde pompfunctie hart onvoldoende zuurstofrijk
bloed naar weefsels.
- Gezwollen/dikke enkels vochtretentie, vooral bij rechterhartfalen.
- Palpitaties hartkloppingen door onregelmatige hartslag.
- Nycturia (‘s nachts vaak plassen) Nachtelijk veelvuldig plassen, wat kan
optreden omdat de nieren ’s nachts meer bloed krijgen en overtollig vocht
proberen af te voeren wanneer de patiënt ligt.
- Verminderde eetlust en vol gevoel komt doordat je vocht vasthoud en
daardoor vol zit.
- Toename gewicht (2kg/3 dagen) door vochtretentie
- Hoesten door longoedeem
- Depressie;
- Verwarring, vooral bij ouderen onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen.
Oorzaken van hartfalen
1. Langdurige overbelasting van het hart
- Volumeoverbelasting
- Drukoverbelasting, mitralisklepstenose of pulmonale hypertensie
- Langdurig hoge hartfrequentie.
2. Primair systolisch functieverlies
- Coronaire afwijkingen (ischemie of infarcering);
- Cardiomyopahtieën (hypertrofisch, restrictief, gedilateerde of Takotsubo).
3. Inflowbelemmering (waardoor diastolisch functieverlies)
- Pericarditis constrictiva of pericardeffusie
- Hypertrofische obstructieve cardiomyopathie (HOCM).
hartfalen
ontstaat meestal op latere leeftijd
chronisch
progressief
met periodes van acute achteruitgang. Hoe vaker het hart harder zijn werk moet
doen, hoe erger het hartfalen wordt.
Soorten hartfalen
Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
hartfalen met verminderde ejectiefractie (<40%) van de linker ventrikel,
voorheen systolische dysfunctie genoemd, waarbij het hart onvoldoende kracht
heeft om het bloed uit de kamer te pompen;
hartfalen met behouden ejectiefractie, voorheen diastolische dysfunctie
genoemd, wanneer het hart het bloed niet kan aanzuigen. Bij hartfalen met
behouden van systolische functie is de ejectiefractie >50%. In het ziektebeloop
Hart- en vaatrevalidatie.....................................................................................................2
Aantomie/fysiologie hart en hartfalen.............................................................................2
Wat is revalidatie.............................................................................................................15
De vaatchirurgische patiënt: anatomie, pathofysiologie en behandelmethoden............24
Fontaine 1: asymptomatisch......................................................................................33
Fontaine 2: claudicatio klachten................................................................................33
Fontaine 3: rustpijn, met name ‘s nachts..................................................................34
Fontaine 4: kritieke ischemie, weefselverlies en necrose..........................................34
Psychische factoren en disfunctioneel gedrag bij hartpatienten.....................................38
PB Hartrevalidatie onderzoek, behandeling en begeleiding............................................48
Behandelen en doseren van interventie/begeleiding................................................53
Hartvaatrevalidatie praktijk behandeling.........................................................................57
Onderzoek en behandelen claudicatio intermittens (CI, SPAV)....................................57
Evidence based practice (EBP)..................................................................................58
Klinimetrie (= het meten van klinische verschijnselen)................................................60
Bepalen methodologische kwaliteit..............................................................................70
,Hart- en vaatrevalidatie
medisch pathologische kennis en kent behandeling van de hartfalenpatiënt relevant
voor de zorgprofessional (verpleegkundige en paramedicus).
Aantomie/fysiologie hart en hartfalen
Complex van klachten en verschijnselen bij een structurele of functionele
afwijking van het hart, waarbij het hart niet in staat is voldoende bloed naar de
weefsels in het lichaam te pompen om aan de metabole behoeften te voldoen.
Mensen raken vaak het vertrouwen in het eigen lichaam kwijt. Mensen hebben vaak
depressieve klachten, ook omdat ze weten dat ze een grotere kans hebben om te
sterven binnen 5 jaar.
Anatomie van het hart
Het hart is een spierorgaan dat bloed
door het lichaam pompt. Het bestaat
uit vier kamers:
1. Rechter atrium: Ontvangt
zuurstofarm bloed uit het lichaam
via de vena cava (grote aders).
2. Rechter ventrikel: Pompt het
zuurstofarme bloed naar de
longen via de longslagader voor
zuurstofopname.
3. Linker atrium: Ontvangt
zuurstofrijk bloed uit de longen via
de longaders.
4. Linker ventrikel: Pompt het zuurstofrijke bloed door het lichaam via de aorta.
,Tussen de kamers en bloedvaten zitten
kleppen (tricuspidalisklep, pulmonalisklep,
mitralisklep en aortaklep) die zorgen voor
eenrichtingsverkeer van het bloed. De
hartspier zelf wordt van zuurstof voorzien
door de kransslagaders (coronairen).
De begrippen ejectiefractie, preload,
afterload, chronotropie en inotropie
verklaren. De invloed van verschillende
transmitters op de hartactie benoemen en
aangrijpingspunten voor medicatie. Zoals
in het college benoemd herkennen.
Preload = De mate van vulling van de hartkamers aan het einde van de
diastole (voor de contractie), afhankelijk van de veneuze terugkeer. Een hogere
preload verhoogt het slagvolume (Frank-Starling mechanisme).
Afterload = De weerstand waartegen het hart moet pompen, vooral bepaald
door de arteriële bloeddruk. Een hogere afterload kan het slagvolume
verminderen.
Chronotropie: Verwijst naar de snelheid van de hartslag. Positieve chronotropie
verhoogt de hartslag (bijv. door sympathische stimulatie), terwijl negatieve
chronotropie de hartslag verlaagt.
Inotropie: Verwijst naar de contractiliteit van het hart. Positieve inotropie
verhoogt de kracht waarmee het hart samentrekt (bijv. door catecholamines), en
negatieve inotropie verlaagt deze.
Lichamelijk onderzoek
- Crepiteren longgeluiden die ontstaan door vochtophoping in de longen
(longoedeem)
- Tachycardie verhoogde hartslag, boven de 100 BPM (compenserend
mechanisme van hart).
- Oedemen vochtophoping in de weefsels, meestal zichtbaar als gezwollen
benen of enkels.
- Stuwingen halsvenen verhoogde druk in halsvenen verhoogde veneuze
druk.
- Demping onderste longvelden kan wijzen op pleuravocht (vochtophoping in
pleuraholte).
- Harttonen (3e toon; galopritme) 3e harttoon duidt vaak op een verminderde
hartfunctie
Klachten
- Dyspnoe kortademigheid wat vaak wordt veroorzaakt door longoedeem
- Orthopnoe kortademigheid die verergert bij liggen.
, - Bendopnoe kortademigheid bij vooroverbuigen.
- Nachtelijke benauwdheid;
- Vermoeidheid verminderde pompfunctie hart onvoldoende zuurstofrijk
bloed naar weefsels.
- Gezwollen/dikke enkels vochtretentie, vooral bij rechterhartfalen.
- Palpitaties hartkloppingen door onregelmatige hartslag.
- Nycturia (‘s nachts vaak plassen) Nachtelijk veelvuldig plassen, wat kan
optreden omdat de nieren ’s nachts meer bloed krijgen en overtollig vocht
proberen af te voeren wanneer de patiënt ligt.
- Verminderde eetlust en vol gevoel komt doordat je vocht vasthoud en
daardoor vol zit.
- Toename gewicht (2kg/3 dagen) door vochtretentie
- Hoesten door longoedeem
- Depressie;
- Verwarring, vooral bij ouderen onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen.
Oorzaken van hartfalen
1. Langdurige overbelasting van het hart
- Volumeoverbelasting
- Drukoverbelasting, mitralisklepstenose of pulmonale hypertensie
- Langdurig hoge hartfrequentie.
2. Primair systolisch functieverlies
- Coronaire afwijkingen (ischemie of infarcering);
- Cardiomyopahtieën (hypertrofisch, restrictief, gedilateerde of Takotsubo).
3. Inflowbelemmering (waardoor diastolisch functieverlies)
- Pericarditis constrictiva of pericardeffusie
- Hypertrofische obstructieve cardiomyopathie (HOCM).
hartfalen
ontstaat meestal op latere leeftijd
chronisch
progressief
met periodes van acute achteruitgang. Hoe vaker het hart harder zijn werk moet
doen, hoe erger het hartfalen wordt.
Soorten hartfalen
Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
hartfalen met verminderde ejectiefractie (<40%) van de linker ventrikel,
voorheen systolische dysfunctie genoemd, waarbij het hart onvoldoende kracht
heeft om het bloed uit de kamer te pompen;
hartfalen met behouden ejectiefractie, voorheen diastolische dysfunctie
genoemd, wanneer het hart het bloed niet kan aanzuigen. Bij hartfalen met
behouden van systolische functie is de ejectiefractie >50%. In het ziektebeloop
