Samenvatting van de college’s m.b.t. de minor Geschiedenis en het vak Vroeg Moderne Tijd
Aansluitende literatuur: Een kennismaking met de geschiedenis van de nieuwe tijd
College 1
Europese staten & Reformatie
Redenen begin vroegmoderne tijd:
- Ontdekking Amerika’s (1492)
- Uitivinding drukpers (1450)
- Uitwerking Renaissance (1400-1500)
- Reformatie (1517)
- Val Byzantijnse Rijk (Romeinen) (1453)
- Beeldenstorm (1566)
Begin van de vroegmoderne tijd (1500) eind Franse revolutie (1789)
Karel V geboren in 1500, in 1515 eerste stuk van zijn keizerrijk in Duitsland. Bezat Duitsland,
Spanje, Zuid-Amerika (kolonieën). Zoon Filips II. Veel incest binnen de familie om de bloedlijn
zuiver te houden.
Karel V is streng katholiek. Streeft een volledig katholiek rijk na. Toch heeft hij Erasmus als raadsheer
(was niet katholiek).
Moderne devotie (toewijding aan een hogere macht):
- 1380
- Geert Grote mensen moeten niet alleen in de kerk zitten maar zichzelf meer bezig gaan
houden met God.
- Hierdoor ontstonden gemeenschappen: Zusters- en Broeders van het Gemene (gedeelde)
Leven.
- Nadruk op eigen beleving van het geloof
- Nadruk op scholing en literatuur
- Belangrijke basis voor het Noordelijk humanisme
Kerk zorgt voor zielenheil zorgt dat mensen in de hemel komen
Hierbij 7 sacramenten (essentiële hulpmiddelen) deze handelingen nemen de zonden weg:
- Doop
- Vormsel
- Huwelijk
- Biecht/penitentie
- Eucharisatie/heilig avondmaal
- Oliesel en heilige communie/ziekenzalving (vlak voor je dood)
- Priesterschap/wijding
Reformatie gaat vooral in tegen het beslissen van de kerk of je in de hemel komt of niet (rijke
kochten plekje in de hemel)
Maarten Luther (1483-1546)
- 1517: reactie op aflaatverkoop (stukje perkament waarmee je een plek in de hemel kon
‘kopen’)
Twee belangrijkste stellingen van Luthers 95 stellingen:
, - De bijbel is de enige bron van het geloof (Sola scriptura)
- De mens kan alleen in de hemel komen door geloof (Sola fide)
Twee sacramenten die Luther over houdt:
- Doop
- Eucharistie/heilig avondmaal (symbolisch, je eet niet echt iets van Jezus)
Jan Hus
- 1370-1415
- Voorloper reformatie & Tsjechisch nationalisme
Zwingli
- Leer vergelijkbaar met Luther
- Conclift over aard van de eucharistie (Zwingli was van mening dat het wel echt was)
- Succesvol en populair in Zurich
Calvijn
- 1509-1564
- Zurich
- Bouwt voort op de leer van Luther
o Dubbele predestinatieleer God heeft zijn lijst al klaar met wie er naar de hemel
gaat, ongeacht wat je in je leven doet
Wederdopers (in Munster)
- Radciaal anders, nog extremer dan Luther/Calvijn
- Jan van Leiden
- Sterke overtuiging van het einde der Tijden (Chiliasme)
- Volwassenendoop
- Profeet die in verbinding met God staat
- 1534: Wederdopers veroveren Munster anderhalf jaar beleg uitgehouden
Reformatie in Engeland
- 1534: Act of Supremacy aangenomen Koning Hendrik VIII wordt aangesteld hoofd van de
Katholieke kerk in Engeland
- Door de afscheiding creeert hij de Anglicaanse Kerk
- Hierdoor kan hij zijn huwelijk ontbinden en een nieuw huwelijk aangaan
1531: Smalkaldisch Verbond (Duitse vorsten)
1546-1547: Smalkaldische Oorlog
Augsburg (1555)
- Godsdienstvrede gesloten tijdens de Rijksdag
- De heerser bepaald welke religie er wordt aangehangen (Cuius regio, eius religio)
- Zwaktebod van Karel V? als een heerser terug ging naar het katholicisme dan werd zijn
gebied weer Katholiek namens de kerk
1555: Karel V doet afstand van de troon. Gebied wordt gesplitst aan Willem van Oranje en Filips II.
Contrareformatie
- Concilie (bijeenkomst van hoge bisschoppen) van Trente (1545-1563) aantal dingen
worden goed vastgelegd. Bv:
o Vaststelling van de canon van de Bijbel, lijst van gewijde boeken
Aansluitende literatuur: Een kennismaking met de geschiedenis van de nieuwe tijd
College 1
Europese staten & Reformatie
Redenen begin vroegmoderne tijd:
- Ontdekking Amerika’s (1492)
- Uitivinding drukpers (1450)
- Uitwerking Renaissance (1400-1500)
- Reformatie (1517)
- Val Byzantijnse Rijk (Romeinen) (1453)
- Beeldenstorm (1566)
Begin van de vroegmoderne tijd (1500) eind Franse revolutie (1789)
Karel V geboren in 1500, in 1515 eerste stuk van zijn keizerrijk in Duitsland. Bezat Duitsland,
Spanje, Zuid-Amerika (kolonieën). Zoon Filips II. Veel incest binnen de familie om de bloedlijn
zuiver te houden.
Karel V is streng katholiek. Streeft een volledig katholiek rijk na. Toch heeft hij Erasmus als raadsheer
(was niet katholiek).
Moderne devotie (toewijding aan een hogere macht):
- 1380
- Geert Grote mensen moeten niet alleen in de kerk zitten maar zichzelf meer bezig gaan
houden met God.
- Hierdoor ontstonden gemeenschappen: Zusters- en Broeders van het Gemene (gedeelde)
Leven.
- Nadruk op eigen beleving van het geloof
- Nadruk op scholing en literatuur
- Belangrijke basis voor het Noordelijk humanisme
Kerk zorgt voor zielenheil zorgt dat mensen in de hemel komen
Hierbij 7 sacramenten (essentiële hulpmiddelen) deze handelingen nemen de zonden weg:
- Doop
- Vormsel
- Huwelijk
- Biecht/penitentie
- Eucharisatie/heilig avondmaal
- Oliesel en heilige communie/ziekenzalving (vlak voor je dood)
- Priesterschap/wijding
Reformatie gaat vooral in tegen het beslissen van de kerk of je in de hemel komt of niet (rijke
kochten plekje in de hemel)
Maarten Luther (1483-1546)
- 1517: reactie op aflaatverkoop (stukje perkament waarmee je een plek in de hemel kon
‘kopen’)
Twee belangrijkste stellingen van Luthers 95 stellingen:
, - De bijbel is de enige bron van het geloof (Sola scriptura)
- De mens kan alleen in de hemel komen door geloof (Sola fide)
Twee sacramenten die Luther over houdt:
- Doop
- Eucharistie/heilig avondmaal (symbolisch, je eet niet echt iets van Jezus)
Jan Hus
- 1370-1415
- Voorloper reformatie & Tsjechisch nationalisme
Zwingli
- Leer vergelijkbaar met Luther
- Conclift over aard van de eucharistie (Zwingli was van mening dat het wel echt was)
- Succesvol en populair in Zurich
Calvijn
- 1509-1564
- Zurich
- Bouwt voort op de leer van Luther
o Dubbele predestinatieleer God heeft zijn lijst al klaar met wie er naar de hemel
gaat, ongeacht wat je in je leven doet
Wederdopers (in Munster)
- Radciaal anders, nog extremer dan Luther/Calvijn
- Jan van Leiden
- Sterke overtuiging van het einde der Tijden (Chiliasme)
- Volwassenendoop
- Profeet die in verbinding met God staat
- 1534: Wederdopers veroveren Munster anderhalf jaar beleg uitgehouden
Reformatie in Engeland
- 1534: Act of Supremacy aangenomen Koning Hendrik VIII wordt aangesteld hoofd van de
Katholieke kerk in Engeland
- Door de afscheiding creeert hij de Anglicaanse Kerk
- Hierdoor kan hij zijn huwelijk ontbinden en een nieuw huwelijk aangaan
1531: Smalkaldisch Verbond (Duitse vorsten)
1546-1547: Smalkaldische Oorlog
Augsburg (1555)
- Godsdienstvrede gesloten tijdens de Rijksdag
- De heerser bepaald welke religie er wordt aangehangen (Cuius regio, eius religio)
- Zwaktebod van Karel V? als een heerser terug ging naar het katholicisme dan werd zijn
gebied weer Katholiek namens de kerk
1555: Karel V doet afstand van de troon. Gebied wordt gesplitst aan Willem van Oranje en Filips II.
Contrareformatie
- Concilie (bijeenkomst van hoge bisschoppen) van Trente (1545-1563) aantal dingen
worden goed vastgelegd. Bv:
o Vaststelling van de canon van de Bijbel, lijst van gewijde boeken
