Samenvatting scheikunde
Hoofdstuk 14 – Chemie van het leven
14.1 De cel
Elk levend wezen bestaat uit een dynamisch, voornamelijk vloeibaar, systeem.
Het membraan bestaat uit fosfolipiden; soort zeepmoleculen met een hydrofiele kop
en hydrofobe staart.
Alleen kleine ongeladen moleculen kunnen door het celmembraan diffunderen.
14.2 Koolhydraten
De algemene formule voor de meeste koolhydraten is Cn(H2O)m.
Koolhydraten hebben erg veel assymetrische atomen, waardoor er erg veel optische
isomeren kunnen zijn.
Lange koolhydraten ontstaan door condensatie en breken af door hydrolyse.
Mono- en disachariden lossen goed op in water door de OH-groepen.
Glucose-eenheden kunnen door een etherbinding gekoppeld worden.
Bij β-glucose staat de OH-groep in dezelfde richting als de CH2OH, bij α-glucose
staat het juist anders. (Binas 67F1)
o Er is een evenwicht tussen α- en β-glucose met daartussen de open vorm.
Galactose is bijna hetzelfde als glucose, alleen staat een OH-groep andersom (Binas
67F1)
glucose + glucose → maltose
galactose + glucose → lactose (melksuiker)
glucose + fructose → sacharose (sucrose, bietsuiker, rietsuiker)
Bij cellulose wordt β-glucose gekoppeld, en dit is niet af te breken door het menselijk
lichaam.
14.3 Vetten
Olie is vloeibaar en vet is vast.
Minerale olie: wordt gemaakt uit aardolie.
Vetten zijn tri-esters van glycerol en drie vetzuren.
o Vetzuren: organische carbonzuren met een carboxygroep en een keten van
meer dan twee C-atomen.
Het vetzuur in een vetmolecuul krijgt het acthervoegsel -aat en je krijgt het
voorvoegsel glyceryl-.
Vetten met veel onverzadigde vetzuren (en met de dubbele binding in de cis-
configuratie) hebben een hoger smeltpunt omdat de vetzuren een knik hebben,
waardoor de onderlinge vanderwaalskrachten minder zijn.
Onverzadigde vetzuren als fosfolipiden zorgen ervoor dat het membraan soepel blijft.
Essentiele vetzuren moeten via de voeding ingenomen worden.
Vet lost slecht op in water en daarom moet het als een bolletje omgeven met
fosfolipiden (lipoproteïne) worden vervoerd.
Bij vetharding addeert waterstof aan dubbele bindingen van onverzadigde vetzuren.
14.4 Eiwitten
Eiwitten bestaan uit een keten van aminozuren, waarbij alleen de restgroep verschilt.
Aminozuren worden gebonden door een peptidebinding, waarbij de NH-groep
reageert met de COOH-groep.
Bijna alle aminozuren hebben assymetrisch C-atoom. Slechts 1 van deze optische
isomeren komt voor in de natuur.
Tekenen van aminozuren:
o Wanneer de keten verdergaat, geef je dat aan met een punt of een golfje.
o Het begin en eind moeten op elkaar kunnen aansluiten.
o Het amino-uiteinde wordt links getekend en het carboxy-uiteinde rechts.
Hoofdstuk 14 – Chemie van het leven
14.1 De cel
Elk levend wezen bestaat uit een dynamisch, voornamelijk vloeibaar, systeem.
Het membraan bestaat uit fosfolipiden; soort zeepmoleculen met een hydrofiele kop
en hydrofobe staart.
Alleen kleine ongeladen moleculen kunnen door het celmembraan diffunderen.
14.2 Koolhydraten
De algemene formule voor de meeste koolhydraten is Cn(H2O)m.
Koolhydraten hebben erg veel assymetrische atomen, waardoor er erg veel optische
isomeren kunnen zijn.
Lange koolhydraten ontstaan door condensatie en breken af door hydrolyse.
Mono- en disachariden lossen goed op in water door de OH-groepen.
Glucose-eenheden kunnen door een etherbinding gekoppeld worden.
Bij β-glucose staat de OH-groep in dezelfde richting als de CH2OH, bij α-glucose
staat het juist anders. (Binas 67F1)
o Er is een evenwicht tussen α- en β-glucose met daartussen de open vorm.
Galactose is bijna hetzelfde als glucose, alleen staat een OH-groep andersom (Binas
67F1)
glucose + glucose → maltose
galactose + glucose → lactose (melksuiker)
glucose + fructose → sacharose (sucrose, bietsuiker, rietsuiker)
Bij cellulose wordt β-glucose gekoppeld, en dit is niet af te breken door het menselijk
lichaam.
14.3 Vetten
Olie is vloeibaar en vet is vast.
Minerale olie: wordt gemaakt uit aardolie.
Vetten zijn tri-esters van glycerol en drie vetzuren.
o Vetzuren: organische carbonzuren met een carboxygroep en een keten van
meer dan twee C-atomen.
Het vetzuur in een vetmolecuul krijgt het acthervoegsel -aat en je krijgt het
voorvoegsel glyceryl-.
Vetten met veel onverzadigde vetzuren (en met de dubbele binding in de cis-
configuratie) hebben een hoger smeltpunt omdat de vetzuren een knik hebben,
waardoor de onderlinge vanderwaalskrachten minder zijn.
Onverzadigde vetzuren als fosfolipiden zorgen ervoor dat het membraan soepel blijft.
Essentiele vetzuren moeten via de voeding ingenomen worden.
Vet lost slecht op in water en daarom moet het als een bolletje omgeven met
fosfolipiden (lipoproteïne) worden vervoerd.
Bij vetharding addeert waterstof aan dubbele bindingen van onverzadigde vetzuren.
14.4 Eiwitten
Eiwitten bestaan uit een keten van aminozuren, waarbij alleen de restgroep verschilt.
Aminozuren worden gebonden door een peptidebinding, waarbij de NH-groep
reageert met de COOH-groep.
Bijna alle aminozuren hebben assymetrisch C-atoom. Slechts 1 van deze optische
isomeren komt voor in de natuur.
Tekenen van aminozuren:
o Wanneer de keten verdergaat, geef je dat aan met een punt of een golfje.
o Het begin en eind moeten op elkaar kunnen aansluiten.
o Het amino-uiteinde wordt links getekend en het carboxy-uiteinde rechts.
