Werkcolleges Health & Diet 5.2
Health promotion
Inhoud
Wc 1 Ondervoeding bij kanker, COPD & CVA.........................................................................................2
Wc 2 Verschillende type diabetes........................................................................................................14
Wc 3 Nierfalen......................................................................................................................................30
Wc 4 Maag, lever & darmen.................................................................................................................42
Wc 5 Kwaliteitsregister & DTD..............................................................................................................55
Bijlagen.................................................................................................................................................63
Stappenplan berekenen van de insuline-KH ratio door de behandelaar..........................................63
Stappenplan berekenen van de insulinebehoefte per maaltijd door een patiënt............................63
Tips:
Dieetbehandelingsrichtlijnen bekijken en kunnen toepassen:
in ieder geval 12, 38, zie overige bij wc’s staan.
Geel = nog verder uitzoeken
,Wc 1 Ondervoeding bij kanker, COPD & CVA
LESDOELEN:
Student kan:
• Oorzaken en gevolgen van ondervoeding benoemen bij Kanker, COPD en CVA
• Student kan de behandeling van ondervoeding bij Kanker, COPD en CVA uitleggen, onderbouwen
en toepassen
- Bovengenoemde impliceert dat de student weet waar hij/zij de informatie kan vinden en hoe hij
deze kan gebruiken en toepassen bij de behandeling van de genoemde ziektebeelden.
NIEUWE RICHTLIJN ONDERVOEDING 2019
https://www.stuurgroepondervoeding.nl/toolkits/multidisciplinaire-richtlijn-ondervoeding
Casus 1
De heer Van Velde
Beschrijving situatie
Jij hebt als diëtist 3 dagen spreekuur in een HOED (huisartsen onder een dak) waar een actief
eerstelijns samenwerkingsverband is met 2 fysiotherapeuten, een psycholoog, GZ verpleegkundigen
en praktijkondersteuners. Bij jou komt Dhr. Van Velde. Hij is een 68-jarige man die een week geleden
gestart is met zijn eerste chemokuur i.v.m. een niet kleincellig longcarcinoom (gerelateerd aan
roken). Het eten smaakt hem helemaal niet meer, hij neemt met moeite nog wat te eten en te
drinken.
De huisarts heeft je ingeschakeld om dhr. Van Velde adviezen te geven i.v.m. (risico op)
ondervoeding. Hij scoort 3 op de SNAQ, i.v.m. gewichtsverlies (4 kg) en een verminderde eetlust. Hij
,weegt nu 72 kg bij een lengte van 1.80 m (BMI 22,2). Samen met mijn heer heb je al doelen
opgesteld.
Smoll-cell = niet roken / non-smollcell = roken
Hoofddoel:
- Verbeteren van de voedingstoestand en het minimaal handhaven van het huidige
lichaamsgewicht van dhr. binnen 1 maand.
Subdoel:
- Frequente kleine maaltijden spreiden over de dag binnen 1 week.
- Verminderen van de klachten (zoals misselijkheid, braken) en/of omgaan met
smaakveranderingen rondom de maaltijden.
Samengevat
68-jarige man met een niet kleincellig longcarcinoom waarvoor hij een week geleden is gestart met
zijn 1e chemokuur.
Hij is opgenomen in het ziekenhuis i.v.m. dehydratie, omdat hij continu braakt en misselijk is. De
diëtist komt langs bij dhr. i.v.m. een SNAQ-score 3 (gewichtsverlies 4 kg en een verminderde eetlust).
Hij weegt nu 72 kg (BMI 22,2) en het behandelplan omvat:
• verminderen van klachten zoals braken en misselijkheid
Opdracht A:
- Wat is dhr. zijn energiebehoefte in rust?
Me: WHO 1593 kcal / H&B 1498 kcal (website zakboek diëtetiek).
• Powerpoint: H&B 1984 formule zie:
http://www.nutritionalassessment.azm.nl/algoritme+na/onderzoek/ene
rgiegebruik/berekenen.htm
• 88,362 + (13,397 X G) + (4,799 X H) - (5,677 X L) = 1530 kcal
- Welke toeslag op de berekende energiebehoefte zou jij kiezen? En waarom?
30-50% = 1947 kcal tot …
Bij onbedoeld gewichtsverlies kan een toeslag van 30% worden gerekend voor gewichtstoename.
Omdat bij zieken een maximale energietoeslag van 50% van de ruststofwisseling niet moet
worden overschreden, zal van gewenste gewichtstoename pas sprake kunnen zijn na afronding
van de behandeling als ziektefactoren geen extra energie meer vergen.
https://www.oncoline.nl/voedings-en-dieetbehandeling
Meestal werk je met toeslag tot 30%. Als iemand thuis woont, traploopt etc is het 50%. Keuze is
afhankelijk van zijn fysieke activiteit.
Powerpoint: 30 – 50% afh. van dhr. zijn dagelijkse activiteit. Belangrijkste reden is metabole
stress door ziekte
• Weet dat berekening een schatting is. De praktijk (gewichtsverloop moet uitwijzen of de intake
voldoende is.
- Van welk ondervoedingsydroom is er spraken bij dhr. van Velde? Verklaar ook waarom.
Er is sprake van (pre)cachexie, i.v.m. gewichtsverlies (5%), verminderde eetlust, metabole
veranderingen.
• NB. pre-cachexie omdat dhr. ‘nog maar’ 4 kg is afgevallen. (<=5%)
Extra info: Refeeding syndroom = langer dan een week niet gegeten. Heel rustig aan beginnen
met kleine beetjes eten.
, - Welke klachten heeft dhr. van Velde allemaal en welke (voedings)adviezen kun je bij deze
klachten geven?
Verminderde eetlust: verminderde smaak en moeite met eten en drinken, gewichtsverlies.
• Anorexie (= geen eetlust) en snelle verzadiging
• Voedingsaversie, smaak- en reukverandering, vieze smaak
• Misselijkheid en braken
• Benauwdheid, hoesten, slijmvorming
• Passageklachten slokdarm/maag (door verdrukking)
• Diarree (agv mucositis)
• Vermoeidheid en spierzwakte
- Welke adviezen kun je hierbij geven?
• Energie- en eiwitverrijkte voeding
• Frequente kleine maaltijden spreiden over de dag
• Evt. gebruik van klinische voeding
• Voldoende vocht (min 2 liter)
• Samen met anderen eten
• Adviseren over vervanging (bij aversies) of voeding met minder uitgesproken smaak proberen
• Niet gebruikt eten en drinken weer wegnemen (niet hele dag op nachtkastje laten staan)
Extra info:
Je bent niet bezig met de schijf van vijf. Koud eten geef geen geur af, een warme wel, daarom
staat hij vaak tegen. Elke maaltijd moet calorieën bevatten. De dag niet te kort maken, dan eet je
snel te weinig.
Praktische adviezen voor een energie- en eiwitrijke voeding
Gebruik vaak kleine maaltijden verspreid over de dag. Gebruik naast de 3 hoofdmaaltijden ook 3
tussendoortjes. Probeer minimaal 6 keer per dag iets te eten. Sla geen maaltijden over.
Varieer zoveel mogelijk: wissel zoete, zure of hartige gerechten, warme en koude gerechten
regelmatig af.
Neem rustig de tijd om te eten, kauw goed.
Voorkom dat u te vermoeid bent om te eten, rust voor de maaltijd indien nodig.
Vermijd voedingsmiddelen die u tegenstaan.
Kies voor kant en klare gerechten als het klaarmaken van de maaltijd u tegenstaat (te veel tijd
kost energie).
Neem een broodmaaltijd of koude pastasalade als de warme maaltijd u tegenstaat.
Extra aandacht voor de voeding kan prettig zijn. Teveel aandacht kan averechts werken.
https://www.asz.nl/hematologie/goede-voeding-en-beweging-zijn-belangrijk-tijdens-/
Drinkvoeding voor medisch gebruik wordt alleen geadviseerd ingepast in en als onderdeel van
een individueel voedingsadvies door de diëtisten niet als vervanging van een individueel
voedingsadvies.
https://www.oncoline.nl/ondervoeding-bij-patienten-met-kanker
Opdracht B:
- De vrouw van dhr. Van Velde heeft een vraag over het gebruik van vitaminepreparaten. Ze
hoorde van haar zus dat dit verstandig is om te nemen. Geef een advies aan mw. Van Velde
over het gebruik van vitaminepreparaten voor haar man (zo ja: welke soort en hoeveelheid).
• Maximale suppletie van 1 x de ADH aan vitamines / mineralen (bovenop de normale voeding)
• Let op gebruik bij drinkvoeding/preparaten die verrijkt zijn met vitamines / mineralen
• Arts heeft meeste kennis over mogelijke gunstige / schadelijke interacties met gegeven therapie
• http://www.voedingenkankerinfo.nl/het-zinvol-om-tijdens-mijnbehandeling-
voedingssupplementen-te-slikken/
• http://oncoline.nl/voedings-en-dieetbehandeling
Health promotion
Inhoud
Wc 1 Ondervoeding bij kanker, COPD & CVA.........................................................................................2
Wc 2 Verschillende type diabetes........................................................................................................14
Wc 3 Nierfalen......................................................................................................................................30
Wc 4 Maag, lever & darmen.................................................................................................................42
Wc 5 Kwaliteitsregister & DTD..............................................................................................................55
Bijlagen.................................................................................................................................................63
Stappenplan berekenen van de insuline-KH ratio door de behandelaar..........................................63
Stappenplan berekenen van de insulinebehoefte per maaltijd door een patiënt............................63
Tips:
Dieetbehandelingsrichtlijnen bekijken en kunnen toepassen:
in ieder geval 12, 38, zie overige bij wc’s staan.
Geel = nog verder uitzoeken
,Wc 1 Ondervoeding bij kanker, COPD & CVA
LESDOELEN:
Student kan:
• Oorzaken en gevolgen van ondervoeding benoemen bij Kanker, COPD en CVA
• Student kan de behandeling van ondervoeding bij Kanker, COPD en CVA uitleggen, onderbouwen
en toepassen
- Bovengenoemde impliceert dat de student weet waar hij/zij de informatie kan vinden en hoe hij
deze kan gebruiken en toepassen bij de behandeling van de genoemde ziektebeelden.
NIEUWE RICHTLIJN ONDERVOEDING 2019
https://www.stuurgroepondervoeding.nl/toolkits/multidisciplinaire-richtlijn-ondervoeding
Casus 1
De heer Van Velde
Beschrijving situatie
Jij hebt als diëtist 3 dagen spreekuur in een HOED (huisartsen onder een dak) waar een actief
eerstelijns samenwerkingsverband is met 2 fysiotherapeuten, een psycholoog, GZ verpleegkundigen
en praktijkondersteuners. Bij jou komt Dhr. Van Velde. Hij is een 68-jarige man die een week geleden
gestart is met zijn eerste chemokuur i.v.m. een niet kleincellig longcarcinoom (gerelateerd aan
roken). Het eten smaakt hem helemaal niet meer, hij neemt met moeite nog wat te eten en te
drinken.
De huisarts heeft je ingeschakeld om dhr. Van Velde adviezen te geven i.v.m. (risico op)
ondervoeding. Hij scoort 3 op de SNAQ, i.v.m. gewichtsverlies (4 kg) en een verminderde eetlust. Hij
,weegt nu 72 kg bij een lengte van 1.80 m (BMI 22,2). Samen met mijn heer heb je al doelen
opgesteld.
Smoll-cell = niet roken / non-smollcell = roken
Hoofddoel:
- Verbeteren van de voedingstoestand en het minimaal handhaven van het huidige
lichaamsgewicht van dhr. binnen 1 maand.
Subdoel:
- Frequente kleine maaltijden spreiden over de dag binnen 1 week.
- Verminderen van de klachten (zoals misselijkheid, braken) en/of omgaan met
smaakveranderingen rondom de maaltijden.
Samengevat
68-jarige man met een niet kleincellig longcarcinoom waarvoor hij een week geleden is gestart met
zijn 1e chemokuur.
Hij is opgenomen in het ziekenhuis i.v.m. dehydratie, omdat hij continu braakt en misselijk is. De
diëtist komt langs bij dhr. i.v.m. een SNAQ-score 3 (gewichtsverlies 4 kg en een verminderde eetlust).
Hij weegt nu 72 kg (BMI 22,2) en het behandelplan omvat:
• verminderen van klachten zoals braken en misselijkheid
Opdracht A:
- Wat is dhr. zijn energiebehoefte in rust?
Me: WHO 1593 kcal / H&B 1498 kcal (website zakboek diëtetiek).
• Powerpoint: H&B 1984 formule zie:
http://www.nutritionalassessment.azm.nl/algoritme+na/onderzoek/ene
rgiegebruik/berekenen.htm
• 88,362 + (13,397 X G) + (4,799 X H) - (5,677 X L) = 1530 kcal
- Welke toeslag op de berekende energiebehoefte zou jij kiezen? En waarom?
30-50% = 1947 kcal tot …
Bij onbedoeld gewichtsverlies kan een toeslag van 30% worden gerekend voor gewichtstoename.
Omdat bij zieken een maximale energietoeslag van 50% van de ruststofwisseling niet moet
worden overschreden, zal van gewenste gewichtstoename pas sprake kunnen zijn na afronding
van de behandeling als ziektefactoren geen extra energie meer vergen.
https://www.oncoline.nl/voedings-en-dieetbehandeling
Meestal werk je met toeslag tot 30%. Als iemand thuis woont, traploopt etc is het 50%. Keuze is
afhankelijk van zijn fysieke activiteit.
Powerpoint: 30 – 50% afh. van dhr. zijn dagelijkse activiteit. Belangrijkste reden is metabole
stress door ziekte
• Weet dat berekening een schatting is. De praktijk (gewichtsverloop moet uitwijzen of de intake
voldoende is.
- Van welk ondervoedingsydroom is er spraken bij dhr. van Velde? Verklaar ook waarom.
Er is sprake van (pre)cachexie, i.v.m. gewichtsverlies (5%), verminderde eetlust, metabole
veranderingen.
• NB. pre-cachexie omdat dhr. ‘nog maar’ 4 kg is afgevallen. (<=5%)
Extra info: Refeeding syndroom = langer dan een week niet gegeten. Heel rustig aan beginnen
met kleine beetjes eten.
, - Welke klachten heeft dhr. van Velde allemaal en welke (voedings)adviezen kun je bij deze
klachten geven?
Verminderde eetlust: verminderde smaak en moeite met eten en drinken, gewichtsverlies.
• Anorexie (= geen eetlust) en snelle verzadiging
• Voedingsaversie, smaak- en reukverandering, vieze smaak
• Misselijkheid en braken
• Benauwdheid, hoesten, slijmvorming
• Passageklachten slokdarm/maag (door verdrukking)
• Diarree (agv mucositis)
• Vermoeidheid en spierzwakte
- Welke adviezen kun je hierbij geven?
• Energie- en eiwitverrijkte voeding
• Frequente kleine maaltijden spreiden over de dag
• Evt. gebruik van klinische voeding
• Voldoende vocht (min 2 liter)
• Samen met anderen eten
• Adviseren over vervanging (bij aversies) of voeding met minder uitgesproken smaak proberen
• Niet gebruikt eten en drinken weer wegnemen (niet hele dag op nachtkastje laten staan)
Extra info:
Je bent niet bezig met de schijf van vijf. Koud eten geef geen geur af, een warme wel, daarom
staat hij vaak tegen. Elke maaltijd moet calorieën bevatten. De dag niet te kort maken, dan eet je
snel te weinig.
Praktische adviezen voor een energie- en eiwitrijke voeding
Gebruik vaak kleine maaltijden verspreid over de dag. Gebruik naast de 3 hoofdmaaltijden ook 3
tussendoortjes. Probeer minimaal 6 keer per dag iets te eten. Sla geen maaltijden over.
Varieer zoveel mogelijk: wissel zoete, zure of hartige gerechten, warme en koude gerechten
regelmatig af.
Neem rustig de tijd om te eten, kauw goed.
Voorkom dat u te vermoeid bent om te eten, rust voor de maaltijd indien nodig.
Vermijd voedingsmiddelen die u tegenstaan.
Kies voor kant en klare gerechten als het klaarmaken van de maaltijd u tegenstaat (te veel tijd
kost energie).
Neem een broodmaaltijd of koude pastasalade als de warme maaltijd u tegenstaat.
Extra aandacht voor de voeding kan prettig zijn. Teveel aandacht kan averechts werken.
https://www.asz.nl/hematologie/goede-voeding-en-beweging-zijn-belangrijk-tijdens-/
Drinkvoeding voor medisch gebruik wordt alleen geadviseerd ingepast in en als onderdeel van
een individueel voedingsadvies door de diëtisten niet als vervanging van een individueel
voedingsadvies.
https://www.oncoline.nl/ondervoeding-bij-patienten-met-kanker
Opdracht B:
- De vrouw van dhr. Van Velde heeft een vraag over het gebruik van vitaminepreparaten. Ze
hoorde van haar zus dat dit verstandig is om te nemen. Geef een advies aan mw. Van Velde
over het gebruik van vitaminepreparaten voor haar man (zo ja: welke soort en hoeveelheid).
• Maximale suppletie van 1 x de ADH aan vitamines / mineralen (bovenop de normale voeding)
• Let op gebruik bij drinkvoeding/preparaten die verrijkt zijn met vitamines / mineralen
• Arts heeft meeste kennis over mogelijke gunstige / schadelijke interacties met gegeven therapie
• http://www.voedingenkankerinfo.nl/het-zinvol-om-tijdens-mijnbehandeling-
voedingssupplementen-te-slikken/
• http://oncoline.nl/voedings-en-dieetbehandeling
