Leerdoelen. Gezondheid, Zorg en Wetenschap
Week 1. Inleiding cursus en gezondheid van de Nederlandse bevolking
De student kan de verantwoordelijkheden en taken van de gemeente en GGD benoemen (k)
Taken van de gemeente (bepaalt door WPG):
- Totstandkoming en continuïteit van de publieke gezondheidzorg
- Geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen
- De samenhang tussen preventie (voorkomen van ziekten) en curatieve zorg
(behandelen en genezen van ziekten)
- De gemeente moeten een GGD in stand houden
- Zwakkeren helpen WMO
- Jongeren te begeleiden en beschermen Jeugdwet (stelt dat gemeente
verantwoordelijk is voor ondersteuning van kinderen tot 18 jaar bij opgroei- en
opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen,
kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering en verwerking meldingen
huiselijk geweld en kindermishandeling.)
- Goed onderwijs aan te bieden Wet passend onderwijs
- Iedereen te laten participeren in de samenleving Participatiewet
Taken van de GGD (vastgesteld in WPG)
De GGD richt zich vooral op de gezondheid van kwetsbare groepen in de samenleving die
door openingen van het gezondheidzorgnet dreigen te glippen. De 4 pijlers:
1. Monitoring, signalering en advisering
Epidemiologische analyse: hoe vaak een bepaalde ziekte voorkomt en hoe die zich
verspreiden
Monitoren van de gezondheid: gezondheid van de bevolking in de gaten houden en
hier gegevens over verzamelen (fysieke gezondheid, kwaliteit v leven, levensstijl, etc.)
4-jarige gezondheidsnota: plan dat elke 4 jaar wordt opgesteld om de gezondheid van
de bevolking te verbeteren. Het bevat doelen en strategieën.
2. Uitvoerende taken gezondheidsbescherming
Infectieziekten bestrijding (bijv. Soa’s voorlichting, meldingsplicht)
Medische milieukundige zorg (bijv. luchtkwaliteit)
Technische hygiënezorg (bijv. controle bij zwembaden, sauna’s, verzorgingshuizen)
3. Crisisbeheersing (bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crises)
Rampenbestrijding: informeren en uitvoeren van onderzoek aan bodem, lucht en water
& geestelijke ondersteuning/ slachtofferhulp. (Vb. Bijlmer ramp)
Psychosociale hulp bij rampen
4. Het houden van toezicht
Bewaken gezondheidsaspecten bestuurlijke beslissingen
Toezicht kinderdagverblijven
En andere taken zoals:
Jeugdgezondheidszorg (consultatiebureaus, uitvoer vaccinatieprogramma)
Openbare geestelijke gezondheidszorg (OBBZ) en bemoeizorg (daklozen leger
des heils, vrouwenopvang i.v.m. huiselijk geweld)
Gezondheidsbevordering en leefstijl
- Opzet en uitvoering van preventieprogramma’s (JOGG: jongeren op gezond gewicht,
training sociale vaardigheden, Gezonde traktaties, etc.)
- Het geven van prenatale voorlichting aanstaande ouders (zwangerschapscursussen)
Publieke gezondheid asielzoekers (veel taken van hierboven specifiek voor hen)
Forensische taken (lijkschouw, sporenonderzoek, medische zorg en advies arrestant)
Er zullen op het tentamen verschillende taken worden genoemd en die moet je dan kunnen
koppelen aan GGD of gemeente. (Herkennen)
1
,De student kan verschillende definities van gezondheid en ziekte kritisch beoordelen (k, b)
Definities van gezondheid
1. ‘Gezondheid is de afwezigheid van ziekte.’
Kritiek: Je kan natuurlijk ook ziek zijn maar hier geen last van hebben en dus nog
goed functioneren.
2. ‘Gezondheid is een toestand van fysiek, mentaal en maatschappelijk welbevinden, en
niet louter afwezigheid van ziekte of gebrek. (WHO, 1946)’
Kritiek: met deze definitie zijn er weinig mensen gezond. Dit zou leiden tot een
onnodig hoog gebruik van de zorg.
3. Positieve gezondheid: ‘Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen
regie te voeren, in het licht van sociale, lichamelijke en emotionele uitdagingen in het
leven. (BMJ, Huber et al., 2011)’
Kritiek: niet echt kritiek, deze definitie is erg opcoming
Er zal niet gevraagd wat de kritiek is maar het is belangrijk om te weten dat er dus
verschillende inzichten zijn op de definitie van gezondheid.
Definities van ziekte
Disease: medisch vastgestelde ziekte (bijv meneer heeft kanker)
Illness: ziektebeleving, subjectieve ervaring van ziekte (bijv meneer heeft vaak last van
hoofdpijn)
Sickness: ziektegedrag, hoe iemand omgaat met ziekte (bijv meneer gaat ondanks zijn
hoofdpijn naar zijn werk)
De student kan uitleggen wat public health is (k,b)
Publieke gezondheid is een vakgebied dat zich richt op het beschermen en verbeteren van de
gezondheid en welzijn van de bevolking.
Volksgezondheid: Hoe gezond is de bevolking (ziekte en functioneren)
Gezondheidzorg: Hoe kan de gezondheid worden verbeterd.
De student kan beschrijven hoe (on)gezond de huidige populatie in Nederland is en wat de
gezondheidsverwachtingen voor de toekomst zijn (k, b)
De belangrijkste determinanten van gezondheid zijn omgeving, gedrag en persoonsgebonden.
Belangrijkste uitkomstmaat: levensverwachting, aantal jaren in goede ervaren gezondheid,
prevalentie van ziekten, sterfte, ziektelast.
Voorbeeld van grafiek die je moet kunnen
interpreteren:
Je ziet de trend in levensverwachting. Vrouwen leven
gemiddeld langer dan mannen maar die kloof lijkt af te
nemen. Hoe komt dat?
- Minder verkeersongelukken (die kwamen
vooral voor bij mannen)
- Minder rokers (dit zijn ook vooral mannen)
- Er is betere zorg.
Je moet de belangrijkste indicatoren en
uitkomstmaten kennen die bij ‘gezondheid’ horen.
Grafieken interpreteren voor in de toekomst.
2
, De student kan betrouwbare gegevens over prevalentie, incidentie, sterfte, kosten en ziektelast
van bepaalde aandoeningen opzoeken (k, b, t)
Incidentie: tabel alle nieuwe gevallen van alle ziektes die vallen onder bijv. hart- en
vaatziekten bij elkaar optellen.
Je moet verschillende gegevens kunnen opzoeken via https://www.vzinfo.nl. Ook over de
(gevonden) getallen moet je vragen kunnen beantwoorden op het tentamen
De student kan indicatoren van volksgezondheid interpreteren (k, b, t)
1. Ziekte en aandoeningen
2. Functioneren en kwaliteit van leven: Ziekten en aandoeningen verminderen de
kwaliteit van leven en leiden tot functionele beperken (bijv. slaapstoornissen en
depressies). De mentale stoornissen hebben vaak een ernstige invloed op het
functioneren van iemand en veroorzaken vaak subjectieve klachten.
3. Sterfte en doodsoorzaak: Sterfte was de belangrijkste indicator voor
volksgezondheid maar met de stijgende levensverwachting is het belang ervan
afgenomen (het blijft wel een waardevolle indicator vanwege beschikbaarheid en
betrouwbaarheid).
4. Levensverwachting en gezonde levensverwachting
De student kan afwegingen maken in de keuze voor nationale en lokale
gezondheidsinterventies (k, b)
Nationale gezondheidsinterventie
- Landelijke interventie: is van belang voor het hele land (bijv. zorgen dat minder
mensen roken)
Lokale gezondheidsinterventie
- Alleen van belang voor bepaald gebied zoals gemeente of provincie (bijv. te veel co2
in de steden)
De student kan interview vragen aan experts formuleren (k, b, t)
Gastcollege, verder niet op het tentamen.
Mogelijke tentamenvragen week 1
Wat is een type basisverzekering die jouw zorgkosten volledig vergoed als je gebruikkt hebt
gemaakt van een ongecontracteeerde zorgverlener?
- Resitutiepolis
Wat zijn voordelen van ons publieke gezondheidssysteem?
Dingen die geregeld zijn door bepaalde wet kunnen koppelen?
3
Week 1. Inleiding cursus en gezondheid van de Nederlandse bevolking
De student kan de verantwoordelijkheden en taken van de gemeente en GGD benoemen (k)
Taken van de gemeente (bepaalt door WPG):
- Totstandkoming en continuïteit van de publieke gezondheidzorg
- Geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen
- De samenhang tussen preventie (voorkomen van ziekten) en curatieve zorg
(behandelen en genezen van ziekten)
- De gemeente moeten een GGD in stand houden
- Zwakkeren helpen WMO
- Jongeren te begeleiden en beschermen Jeugdwet (stelt dat gemeente
verantwoordelijk is voor ondersteuning van kinderen tot 18 jaar bij opgroei- en
opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen,
kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering en verwerking meldingen
huiselijk geweld en kindermishandeling.)
- Goed onderwijs aan te bieden Wet passend onderwijs
- Iedereen te laten participeren in de samenleving Participatiewet
Taken van de GGD (vastgesteld in WPG)
De GGD richt zich vooral op de gezondheid van kwetsbare groepen in de samenleving die
door openingen van het gezondheidzorgnet dreigen te glippen. De 4 pijlers:
1. Monitoring, signalering en advisering
Epidemiologische analyse: hoe vaak een bepaalde ziekte voorkomt en hoe die zich
verspreiden
Monitoren van de gezondheid: gezondheid van de bevolking in de gaten houden en
hier gegevens over verzamelen (fysieke gezondheid, kwaliteit v leven, levensstijl, etc.)
4-jarige gezondheidsnota: plan dat elke 4 jaar wordt opgesteld om de gezondheid van
de bevolking te verbeteren. Het bevat doelen en strategieën.
2. Uitvoerende taken gezondheidsbescherming
Infectieziekten bestrijding (bijv. Soa’s voorlichting, meldingsplicht)
Medische milieukundige zorg (bijv. luchtkwaliteit)
Technische hygiënezorg (bijv. controle bij zwembaden, sauna’s, verzorgingshuizen)
3. Crisisbeheersing (bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crises)
Rampenbestrijding: informeren en uitvoeren van onderzoek aan bodem, lucht en water
& geestelijke ondersteuning/ slachtofferhulp. (Vb. Bijlmer ramp)
Psychosociale hulp bij rampen
4. Het houden van toezicht
Bewaken gezondheidsaspecten bestuurlijke beslissingen
Toezicht kinderdagverblijven
En andere taken zoals:
Jeugdgezondheidszorg (consultatiebureaus, uitvoer vaccinatieprogramma)
Openbare geestelijke gezondheidszorg (OBBZ) en bemoeizorg (daklozen leger
des heils, vrouwenopvang i.v.m. huiselijk geweld)
Gezondheidsbevordering en leefstijl
- Opzet en uitvoering van preventieprogramma’s (JOGG: jongeren op gezond gewicht,
training sociale vaardigheden, Gezonde traktaties, etc.)
- Het geven van prenatale voorlichting aanstaande ouders (zwangerschapscursussen)
Publieke gezondheid asielzoekers (veel taken van hierboven specifiek voor hen)
Forensische taken (lijkschouw, sporenonderzoek, medische zorg en advies arrestant)
Er zullen op het tentamen verschillende taken worden genoemd en die moet je dan kunnen
koppelen aan GGD of gemeente. (Herkennen)
1
,De student kan verschillende definities van gezondheid en ziekte kritisch beoordelen (k, b)
Definities van gezondheid
1. ‘Gezondheid is de afwezigheid van ziekte.’
Kritiek: Je kan natuurlijk ook ziek zijn maar hier geen last van hebben en dus nog
goed functioneren.
2. ‘Gezondheid is een toestand van fysiek, mentaal en maatschappelijk welbevinden, en
niet louter afwezigheid van ziekte of gebrek. (WHO, 1946)’
Kritiek: met deze definitie zijn er weinig mensen gezond. Dit zou leiden tot een
onnodig hoog gebruik van de zorg.
3. Positieve gezondheid: ‘Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen
regie te voeren, in het licht van sociale, lichamelijke en emotionele uitdagingen in het
leven. (BMJ, Huber et al., 2011)’
Kritiek: niet echt kritiek, deze definitie is erg opcoming
Er zal niet gevraagd wat de kritiek is maar het is belangrijk om te weten dat er dus
verschillende inzichten zijn op de definitie van gezondheid.
Definities van ziekte
Disease: medisch vastgestelde ziekte (bijv meneer heeft kanker)
Illness: ziektebeleving, subjectieve ervaring van ziekte (bijv meneer heeft vaak last van
hoofdpijn)
Sickness: ziektegedrag, hoe iemand omgaat met ziekte (bijv meneer gaat ondanks zijn
hoofdpijn naar zijn werk)
De student kan uitleggen wat public health is (k,b)
Publieke gezondheid is een vakgebied dat zich richt op het beschermen en verbeteren van de
gezondheid en welzijn van de bevolking.
Volksgezondheid: Hoe gezond is de bevolking (ziekte en functioneren)
Gezondheidzorg: Hoe kan de gezondheid worden verbeterd.
De student kan beschrijven hoe (on)gezond de huidige populatie in Nederland is en wat de
gezondheidsverwachtingen voor de toekomst zijn (k, b)
De belangrijkste determinanten van gezondheid zijn omgeving, gedrag en persoonsgebonden.
Belangrijkste uitkomstmaat: levensverwachting, aantal jaren in goede ervaren gezondheid,
prevalentie van ziekten, sterfte, ziektelast.
Voorbeeld van grafiek die je moet kunnen
interpreteren:
Je ziet de trend in levensverwachting. Vrouwen leven
gemiddeld langer dan mannen maar die kloof lijkt af te
nemen. Hoe komt dat?
- Minder verkeersongelukken (die kwamen
vooral voor bij mannen)
- Minder rokers (dit zijn ook vooral mannen)
- Er is betere zorg.
Je moet de belangrijkste indicatoren en
uitkomstmaten kennen die bij ‘gezondheid’ horen.
Grafieken interpreteren voor in de toekomst.
2
, De student kan betrouwbare gegevens over prevalentie, incidentie, sterfte, kosten en ziektelast
van bepaalde aandoeningen opzoeken (k, b, t)
Incidentie: tabel alle nieuwe gevallen van alle ziektes die vallen onder bijv. hart- en
vaatziekten bij elkaar optellen.
Je moet verschillende gegevens kunnen opzoeken via https://www.vzinfo.nl. Ook over de
(gevonden) getallen moet je vragen kunnen beantwoorden op het tentamen
De student kan indicatoren van volksgezondheid interpreteren (k, b, t)
1. Ziekte en aandoeningen
2. Functioneren en kwaliteit van leven: Ziekten en aandoeningen verminderen de
kwaliteit van leven en leiden tot functionele beperken (bijv. slaapstoornissen en
depressies). De mentale stoornissen hebben vaak een ernstige invloed op het
functioneren van iemand en veroorzaken vaak subjectieve klachten.
3. Sterfte en doodsoorzaak: Sterfte was de belangrijkste indicator voor
volksgezondheid maar met de stijgende levensverwachting is het belang ervan
afgenomen (het blijft wel een waardevolle indicator vanwege beschikbaarheid en
betrouwbaarheid).
4. Levensverwachting en gezonde levensverwachting
De student kan afwegingen maken in de keuze voor nationale en lokale
gezondheidsinterventies (k, b)
Nationale gezondheidsinterventie
- Landelijke interventie: is van belang voor het hele land (bijv. zorgen dat minder
mensen roken)
Lokale gezondheidsinterventie
- Alleen van belang voor bepaald gebied zoals gemeente of provincie (bijv. te veel co2
in de steden)
De student kan interview vragen aan experts formuleren (k, b, t)
Gastcollege, verder niet op het tentamen.
Mogelijke tentamenvragen week 1
Wat is een type basisverzekering die jouw zorgkosten volledig vergoed als je gebruikkt hebt
gemaakt van een ongecontracteeerde zorgverlener?
- Resitutiepolis
Wat zijn voordelen van ons publieke gezondheidssysteem?
Dingen die geregeld zijn door bepaalde wet kunnen koppelen?
3
