Periode 1.2 Opvoeden buiten het gezin Pedagogiek
HC 1 Opvoeden buiten het gezin: Een inleiding.................................................................................4
Wat is pedagogiek..............................................................................................................................4
Verschillende manieren van opvoeden..............................................................................................4
Waar en hoe groeien kinderen nu op?...............................................................................................4
Instituties - partnerschap....................................................................................................................5
Methodisch/thematisch werken........................................................................................................5
Functies kinderopvang........................................................................................................................5
Rol HBO pedagoog..............................................................................................................................5
Pedagogische instituties.....................................................................................................................5
Leefwereld..........................................................................................................................................5
Veranderingen....................................................................................................................................6
Bronfenbrenner..................................................................................................................................6
HC 2 Kinderopvang en pedagogische kwaliteit..................................................................................7
Kinderopvang.....................................................................................................................................7
Historie KOV.......................................................................................................................................7
CHC.....................................................................................................................................................7
Functies KOV.......................................................................................................................................7
Kinderopvang.....................................................................................................................................8
Pedagogische kwaliteit.......................................................................................................................8
4 pedagogische doelen.......................................................................................................................8
Bronfenbrenner.................................................................................................................................8
Pedagogische kwaliteit.......................................................................................................................8
6 interactievaardigheden, een cruciaal belang..................................................................................8
Sensitieve responsiviteit.....................................................................................................................9
Respect voor de autonomie................................................................................................................9
Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoek (NCKO)..............................................................10
HC 3 kinderopvang en diversiteit.....................................................................................................11
Wat is nu echt belangrijk in de KOV..................................................................................................11
DECET...............................................................................................................................................11
Wat is diversiteit?.............................................................................................................................11
Waarom aandacht voor diversiteit...................................................................................................12
Diversiteit kinderopvang...................................................................................................................12
Kinderen met een handicap..............................................................................................................12
Inclusie- en deficitmodel..................................................................................................................12
Gender in kinderopvang...................................................................................................................13
1
Manoek Horsten
, Kansarmoede....................................................................................................................................13
Wat te doen?....................................................................................................................................13
Diversiteit in de praktijk....................................................................................................................13
HC 4 Inclusie als recht......................................................................................................................14
Kinderen met een beperking............................................................................................................14
Vormen van jeugd-/buurtwerk.........................................................................................................14
WMO................................................................................................................................................14
It takes a village to raise a child, wijkniveau.....................................................................................14
Valkuilen...........................................................................................................................................14
De participatiematrix........................................................................................................................15
Het model.........................................................................................................................................15
HC 5 Visie van Janusz Korczak..........................................................................................................16
Markant Pedagogen.........................................................................................................................16
Janusz Korczak..................................................................................................................................17
Het recht op het lopen van risico’s..............................................................................................17
Het recht op de dag van vandaag.................................................................................................17
Het recht om te zijn wat hij/zij is..................................................................................................17
De rechten van het kind (actueel)................................................................................................17
Respect omgaan met anderen......................................................................................................17
Kern van de pedagogische visie....................................................................................................18
Waar hebben wij recht op?..........................................................................................................18
Pedagogische visie Korczak...............................................................................................................18
HC 6 Inspirerende visie: Reggio Emilia.............................................................................................18
Pedagogische visie Korzcak (herhaling)............................................................................................18
Reggio Emilia: Loris Malaguzzi..........................................................................................................18
Pedagogische concepten..................................................................................................................19
Kindbeeld van Loris Malaguzzi..........................................................................................................19
Visie Loris Malaguzzi.........................................................................................................................19
Praktijk/aanpak/middelen van Reggio Emilia...................................................................................19
Aspecten van de aanpak/opvoedingsmiddelen................................................................................19
Pedagogische visie Reggio Emilia......................................................................................................19
HC 7 Inspirerende visie: Emmi Pikler...............................................................................................21
Emmi Pikler.......................................................................................................................................21
De vier werkprincipes.......................................................................................................................21
De bevoorrechte affectieve relatie...................................................................................................22
Het belang van de autonome activiteit van het kind........................................................................22
Bewustwording van zichzelf, zijn belangrijke naasten en zijn omgeving..........................................22
2
Manoek Horsten
, Het belang van een goede lichamelijke gezondheid.........................................................................22
Emmi Pikler (2020)...........................................................................................................................22
Pedagogische visie Emmi Pikler........................................................................................................22
HC 8 stromingen in de wetenschappelijke pedagogiek....................................................................23
3
Manoek Horsten
, Pedagogiek
Opvoeden buiten het gezin
HC 1 Opvoeden buiten het gezin: Een inleiding
-De student is zich bewust van de diverse gebieden waarop opvoeding buiten het gezin zich afspeelt.
-De student heeft kennis van het werkveld en de verschillende functies van de kinderopvang/de
buurtpedagoog en analyseert welke functies in een praktijksituatie zichtbaar zijn.
-De student heeft kennis over het model van Bronfenbrenner en kan m.b.v. dit model de sociale
omgeving van kinderen analyseren.
Wat is pedagogiek
De toegepaste wetenschap die in kaart brengt hoe het proces verloopt dat zicht tussen kinderen en
volwassenen (ouders en andere opvoeders) afspeelt en dat kinderen helpt en stimuleert om zicht te
ontwikkelen tot volwassenen die verantwoordelijkheid kunnen nemen voor zichzelf en voor anderen.
Wij als pedagogen ontwikkelen kennis doormiddel van onderzoeken. Dat onderzoek noemen we
Empirisch onderzoek. Pedagogiek heeft ook op andere manieren onderzoek gedaan naar
bijvoorbeeld spel, hier is de vraag wat beleef je hierbij. Dit allemaal gebeurt op een systematische
manier.
Verschillende manieren van opvoeden
Iedere invloed die mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling van kinderen is
opvoeden ~ Diekstra
Bepaalde vorm van omgang tussen volwassenen en jeugdigen die erop gericht is steun en richting te
geven aan het proces van volwassenwording ~ Malschaert en Traas
Volwassenen oefent invloed uit op het kind met als doel mondigheid bewerkstelligen ~ Langeveld.
“opvoeding is iedere invloed die mensen, die een opvoedingsrelatie met het kind hebben en daarmee
de intentie om het kind te begeleiden op weg naar volwassenheid, bedoeld of onbedoeld uitoefenen
op de ontwikkeling van het kind”
Het gezin zelf is de eerste en belangrijkste opvoedingsplaats voor een kind. Ook in sociale instituties
wordt er opgevoed. Ook daar worden waarden overgedragen.
Professioneel
Binnen de instituties werken mensen die daar voor opgeleid zijn. Professioneel handelen is dat je
hebt nagedacht over wat je doet en dit moeten ze achteraf ook kunnen verantwoorden. Het belang
van de pedagogische visie en het handelen is de pedagogische kwaliteit.
Waar en hoe groeien kinderen nu op?
Op de kinderopvang worden kinderen ook opgevoed. Ook op een peuterspeelzaal is de functie meer
gericht op de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Ze leren hier omgaan met anderen culturen en
anderen religies. Meestal gaan kinderen hier 2 dagdelen naartoe. Kinderen die een andere taal
spreken mogen vaker naar de peterspeelzaal om de taal beter te ontwikkelen.
Ook op school worden kinderen opgevoed, en bij jeugdwerk (sportclub, buurthuis, scouting en kerk)
ook. Verder worden kinderen in een publieke ruimten ook opgevoed, bijvoorbeeld op straat, in de
speeltuin, in de buurt of in het bos. Ook online leren kinderen heel veel, via de media kunnen ze van
alles opzoeken, dit kunnen ze doen via de tv, computer, tijdschriften of een boek.
4
Manoek Horsten
HC 1 Opvoeden buiten het gezin: Een inleiding.................................................................................4
Wat is pedagogiek..............................................................................................................................4
Verschillende manieren van opvoeden..............................................................................................4
Waar en hoe groeien kinderen nu op?...............................................................................................4
Instituties - partnerschap....................................................................................................................5
Methodisch/thematisch werken........................................................................................................5
Functies kinderopvang........................................................................................................................5
Rol HBO pedagoog..............................................................................................................................5
Pedagogische instituties.....................................................................................................................5
Leefwereld..........................................................................................................................................5
Veranderingen....................................................................................................................................6
Bronfenbrenner..................................................................................................................................6
HC 2 Kinderopvang en pedagogische kwaliteit..................................................................................7
Kinderopvang.....................................................................................................................................7
Historie KOV.......................................................................................................................................7
CHC.....................................................................................................................................................7
Functies KOV.......................................................................................................................................7
Kinderopvang.....................................................................................................................................8
Pedagogische kwaliteit.......................................................................................................................8
4 pedagogische doelen.......................................................................................................................8
Bronfenbrenner.................................................................................................................................8
Pedagogische kwaliteit.......................................................................................................................8
6 interactievaardigheden, een cruciaal belang..................................................................................8
Sensitieve responsiviteit.....................................................................................................................9
Respect voor de autonomie................................................................................................................9
Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoek (NCKO)..............................................................10
HC 3 kinderopvang en diversiteit.....................................................................................................11
Wat is nu echt belangrijk in de KOV..................................................................................................11
DECET...............................................................................................................................................11
Wat is diversiteit?.............................................................................................................................11
Waarom aandacht voor diversiteit...................................................................................................12
Diversiteit kinderopvang...................................................................................................................12
Kinderen met een handicap..............................................................................................................12
Inclusie- en deficitmodel..................................................................................................................12
Gender in kinderopvang...................................................................................................................13
1
Manoek Horsten
, Kansarmoede....................................................................................................................................13
Wat te doen?....................................................................................................................................13
Diversiteit in de praktijk....................................................................................................................13
HC 4 Inclusie als recht......................................................................................................................14
Kinderen met een beperking............................................................................................................14
Vormen van jeugd-/buurtwerk.........................................................................................................14
WMO................................................................................................................................................14
It takes a village to raise a child, wijkniveau.....................................................................................14
Valkuilen...........................................................................................................................................14
De participatiematrix........................................................................................................................15
Het model.........................................................................................................................................15
HC 5 Visie van Janusz Korczak..........................................................................................................16
Markant Pedagogen.........................................................................................................................16
Janusz Korczak..................................................................................................................................17
Het recht op het lopen van risico’s..............................................................................................17
Het recht op de dag van vandaag.................................................................................................17
Het recht om te zijn wat hij/zij is..................................................................................................17
De rechten van het kind (actueel)................................................................................................17
Respect omgaan met anderen......................................................................................................17
Kern van de pedagogische visie....................................................................................................18
Waar hebben wij recht op?..........................................................................................................18
Pedagogische visie Korczak...............................................................................................................18
HC 6 Inspirerende visie: Reggio Emilia.............................................................................................18
Pedagogische visie Korzcak (herhaling)............................................................................................18
Reggio Emilia: Loris Malaguzzi..........................................................................................................18
Pedagogische concepten..................................................................................................................19
Kindbeeld van Loris Malaguzzi..........................................................................................................19
Visie Loris Malaguzzi.........................................................................................................................19
Praktijk/aanpak/middelen van Reggio Emilia...................................................................................19
Aspecten van de aanpak/opvoedingsmiddelen................................................................................19
Pedagogische visie Reggio Emilia......................................................................................................19
HC 7 Inspirerende visie: Emmi Pikler...............................................................................................21
Emmi Pikler.......................................................................................................................................21
De vier werkprincipes.......................................................................................................................21
De bevoorrechte affectieve relatie...................................................................................................22
Het belang van de autonome activiteit van het kind........................................................................22
Bewustwording van zichzelf, zijn belangrijke naasten en zijn omgeving..........................................22
2
Manoek Horsten
, Het belang van een goede lichamelijke gezondheid.........................................................................22
Emmi Pikler (2020)...........................................................................................................................22
Pedagogische visie Emmi Pikler........................................................................................................22
HC 8 stromingen in de wetenschappelijke pedagogiek....................................................................23
3
Manoek Horsten
, Pedagogiek
Opvoeden buiten het gezin
HC 1 Opvoeden buiten het gezin: Een inleiding
-De student is zich bewust van de diverse gebieden waarop opvoeding buiten het gezin zich afspeelt.
-De student heeft kennis van het werkveld en de verschillende functies van de kinderopvang/de
buurtpedagoog en analyseert welke functies in een praktijksituatie zichtbaar zijn.
-De student heeft kennis over het model van Bronfenbrenner en kan m.b.v. dit model de sociale
omgeving van kinderen analyseren.
Wat is pedagogiek
De toegepaste wetenschap die in kaart brengt hoe het proces verloopt dat zicht tussen kinderen en
volwassenen (ouders en andere opvoeders) afspeelt en dat kinderen helpt en stimuleert om zicht te
ontwikkelen tot volwassenen die verantwoordelijkheid kunnen nemen voor zichzelf en voor anderen.
Wij als pedagogen ontwikkelen kennis doormiddel van onderzoeken. Dat onderzoek noemen we
Empirisch onderzoek. Pedagogiek heeft ook op andere manieren onderzoek gedaan naar
bijvoorbeeld spel, hier is de vraag wat beleef je hierbij. Dit allemaal gebeurt op een systematische
manier.
Verschillende manieren van opvoeden
Iedere invloed die mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling van kinderen is
opvoeden ~ Diekstra
Bepaalde vorm van omgang tussen volwassenen en jeugdigen die erop gericht is steun en richting te
geven aan het proces van volwassenwording ~ Malschaert en Traas
Volwassenen oefent invloed uit op het kind met als doel mondigheid bewerkstelligen ~ Langeveld.
“opvoeding is iedere invloed die mensen, die een opvoedingsrelatie met het kind hebben en daarmee
de intentie om het kind te begeleiden op weg naar volwassenheid, bedoeld of onbedoeld uitoefenen
op de ontwikkeling van het kind”
Het gezin zelf is de eerste en belangrijkste opvoedingsplaats voor een kind. Ook in sociale instituties
wordt er opgevoed. Ook daar worden waarden overgedragen.
Professioneel
Binnen de instituties werken mensen die daar voor opgeleid zijn. Professioneel handelen is dat je
hebt nagedacht over wat je doet en dit moeten ze achteraf ook kunnen verantwoorden. Het belang
van de pedagogische visie en het handelen is de pedagogische kwaliteit.
Waar en hoe groeien kinderen nu op?
Op de kinderopvang worden kinderen ook opgevoed. Ook op een peuterspeelzaal is de functie meer
gericht op de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Ze leren hier omgaan met anderen culturen en
anderen religies. Meestal gaan kinderen hier 2 dagdelen naartoe. Kinderen die een andere taal
spreken mogen vaker naar de peterspeelzaal om de taal beter te ontwikkelen.
Ook op school worden kinderen opgevoed, en bij jeugdwerk (sportclub, buurthuis, scouting en kerk)
ook. Verder worden kinderen in een publieke ruimten ook opgevoed, bijvoorbeeld op straat, in de
speeltuin, in de buurt of in het bos. Ook online leren kinderen heel veel, via de media kunnen ze van
alles opzoeken, dit kunnen ze doen via de tv, computer, tijdschriften of een boek.
4
Manoek Horsten
