Juridische kaders:
P. Simons (2018-2019): Basisboek recht in de zorg- en welzijnssector
Geschreven in januari/februari 2020, Hogeschool Saxion, Social Work.
Deel 1:
§ 2.3.2, § 2.4, § 2.5.1 t/m § 2.5.4,
§ 2.6, § 2.7 en § 2.10,
Hoofdstuk 8
Deel 2:
§ 13.1.1 t/m § 13.1.3.5, § 13.1.4
§ 14.1
§ 14.5.1 t/m § 14.5.7
Deel 3:
Hoofdstuk 17
Deel 4:
§ 24.1.2, § 24.1.3, § 24.2.2 en § 24.5
,Deel 1:
§ 2.3.2 Organen van de staat op decentraal niveau
Paragraaf 2.3.2.1 = bestuursorganen van het openbaar lichaam de provincie.
Paragraaf 2.3.2.2 = bestuursorganen van het openbaar lichaam de gemeente.
2.3.2.1 Provinciale staten, gedeputeerde staten en de commissaris van de Koning
De bestuursogranen van de provincie als het openbaar lichaam zijn: de provinciale staten,
de gedeputeerde staten en de commissaris van de koning. Dit staat in artikel 6 van de
Provinciewet (Provw).
Provinciale staten: vertegenwoordigen de gehele bevolking van de provincie. Hoofd van de
provincie. De leden worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders 18+ die ingezetenen
van de provincie zijn. Bestaat uit 39 tot 55 leden, afhankelijk van de grootte van de provincie.
De leden worden voor een duur van 4 jaar gekozen. Deze kiezen gezamenlijk de leden van
de Eerste Kamer.
Commissaris van de Koning: bij koninklijk besluit op voordracht van de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties benoemd voor een tijdsduur van 6 jaar.
Gedeputeerde en voorzitter van het college van gedeputeerde staten en provinciale staten.
De gedeputeerden zijn geen lid van de provinciale staten.
2.3.2.2 De gemeenteraad, het college van B&W en de burgemeester
De gemeenteraad wordt gekozen door de bevolking, staat aan hoofd van de gemeente en
vertegenwoordigd de hele gemeentelijke bevolking. Zowel Nederlandse als buitenlandse
inzittenden van 18+ mogen kiezen. De buitenlandse inzittende moet dan wel minstens 5 jaar
aaneengesloten legaal in NL verblijven. Afhankelijk van het aantal inwoners van de
gemeente is het aantal raadsleden minimaal 9 en maximaal 45. De raad benoemd de
wethouders die samen met de burgemeester het college vormen.
Burgemeester = collegelid en voorzitter van het college en de gemeenteraad. Wordt door de
koning benoemd, op voordracht van de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, na aanbeveling van de gemeenteraad. Benoeming is voor 6 jaar. Kan
hierna worden hernoemd.
Wethouder = geen raadslid. Hoeft geen lid van een politieke partij te zijn. Mag onder
bepaalde voorwaarden van buiten de gemeente komen.
De besluitvorming van de gemeenteraad word voorbereid door raadscommissies. Leden van
de raadscommissies worden benoemd door de gemeenteraad. Burgemeester en wethouders
mogen geen lid zijn van deze commissies. Voorzitter van raadscommissie moet een raadslid
zijn.
2.3.2.3 Dualisering van provincie en gemeente
Dualistisch bestel: het college van burgemeester en wethouders oefent de bestuurlijke
bevoegdheden uit binnen de kaders die het vertegenwoordigend lichaam (provinciale staten
en de raad) heeft vastgesteld.
,Provinciale staten en de gemeenteraad hebben een kaderstellende taak (bepalen op het
beleid de hoofdlijnen).Zij stellen hier van te voren de doelstellingen en het gewenste effect
binnen deze kaders vast.
Belangrijke rechten van provinciale statenleden en gemeenteraadsleden:
- Een eigen griffier: deze staat hen bij bij de uitoefening van hun taak.
- Het recht van onderzoek:
- Het recht op ambtelijke bijstand
- De rekenkamer: het sluitstuk van de controlemiddelen. Deze kan onderzoek doen naar de
doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door gedeputeerde staten
en college gevoerde bestuur. Is altijd onafhankelijk.
§ 2.4 Overheidshandelingen (bestuurshandelingen)
Op te splitsen in rechtshandelingen en feitelijke handelingen.
2.4.1 Rechtshandelingen
Bij een handeling die gericht is op het doen intreden van een rechtsgevolg. Rechtsgevolgen
bestaan uit rechten en/of plichten.
2.4.2 Feitelijke handelingen
Deze kunnen rechtgevolgen hebben, maar niet met dat doel verricht worden. Schade kan niet
alleen optreden ten gevolge van een rechtmatige overheidsdaad, maar ook van een
onrechtmatige overheidsdaad. Bijvoorbeeld als de gemeente een weg onvoldoende onderhoudt,
waardoor een fietser valt en schade oploopt.
2.4.3 Privaatrechtelijke en publiekrechtelijke rechtshandelingen
Privaatrechtelijke rechtshandelingen
Het bestuursorgaan treedt namens de publiekrechtelijke rechtspersoon op en doet dit op
dezelfde voet als een burger. Deze kunnen zowel door een burger als door de overheid worden
verricht. Bv het sluiten van een koop of huurovereenkomst.
Publiekrechtelijke rechtshandelingen
Kan alleen door de overheid worden verricht. Wanneer de overheid als bestuurder
rechthandelingen verplicht is het een publieksrechtelijke rechtshandeling.
§ 2.5.1 Wetgeving als onderdeel van overheidshandelen
Wetgeving in materiele zin:
- Een schriftelijk besluit
- van een overheidsorgaan dat tot regelgeving bevoegd is
- dat algemene, de burgers bindende regels bevat
- dat in een onbepaald aantal gevallen van toepassing is, of, voor herhaalde toepassing in
nieuwe situaties vatbaar is (onpersoonlijk).
2.5.2 Algemene verbindende voorschriften gemaakt door organen op centraal niveau
De wetgever kan zijn::
- De regering en de Staten-Generaal (formele wetgever); product = wet in formele zin
- de regering; product = algemene maatregel van bestuur
- de minister of staatssecretaris; product = ministeriële regeling.
Delegratie: manier van indirecte bevoegdheidsverkrijging.
5.2.3.1 Provinciale staten en gemeenteraad e verordening
Medebewind: de centrale overheid geeft de opdracht om medewerking aan bepaalde regelgeving
, te verlenen.
Autonomie: provinciale staten en gemeenteraad hebben betreft hun eigen huishouding
zelfstandig de bevoegdheid om verordeningen te maken.
Preventief toezicht: verordeningen moeten soms vooraf door een hoger orgaan worden
goedgekeurd.
2.5.4 Rangorde regelgeving centraal en decentraal niveau
1 Internationaal verdrag
2 Grondwet
3 wetgeving in formele zin
4 AMvB
5 ministriële regeling of verordening
6 provinciale verordening
7 gemeentelijke verordening
§ 2.6 Categorie besluiten: geen algemeen verbindende voorschriften
in relatie met publiekrecht (overheid-burger) nemen bestuursorganen eenzijdig besluiten.
Beschikking; wanneer dit besluit een bindende regel voor een paalde burger inhoudt.
2.6.1.1 Beleidsregels
O.a. te vinden in circulaires en nota’s. Spelen grote rol in de welzijns- en gezondheidswereld.
Aantal kenmerken van een beleidsregel:
- een algemene regel
- bij besluit vastgesteld
- geen avv (wetgeving in materiële zin)
- ter nadere uitleg van een bevoegdheid van een bestuursorgaan
- betreffende de afweging van belangen; of
- betreffende de vaststelling van feiten; of
- betreffende de uitleg van wettelijke voorschriften.
2.6.1.2 Plan
Kunnen gemaakt worden zonder dat wetgeving daar toe verplicht. Geven mogelijkehid om beleid
vorm en inhoud te geven. Ook in belang van de rechtspositie van de burger. Plannen kunnen
normatief bindend, informatief of indicatief zijn.
2.6.1.3 Overige besluiten van algemene strekking
Deze categorie bestaat uit de besluiten van algemene strekking die niet aangemerkt kunnen
worden als:
- een avv
- beleidsregels
- plannen
2.6.2 Besluiten niet van algemene strekking
Er zijn verschillende soorten beschikkingen en meerdere benamingen: rijstelling, ontheffing,
vergunning, erkenning.
Een beschikking is:
- een schriftelijk besluit
- van een bestuursorgaan
- inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling
- gericht op een rechtsgevolg
- dat niet algemeen verbindend is.
P. Simons (2018-2019): Basisboek recht in de zorg- en welzijnssector
Geschreven in januari/februari 2020, Hogeschool Saxion, Social Work.
Deel 1:
§ 2.3.2, § 2.4, § 2.5.1 t/m § 2.5.4,
§ 2.6, § 2.7 en § 2.10,
Hoofdstuk 8
Deel 2:
§ 13.1.1 t/m § 13.1.3.5, § 13.1.4
§ 14.1
§ 14.5.1 t/m § 14.5.7
Deel 3:
Hoofdstuk 17
Deel 4:
§ 24.1.2, § 24.1.3, § 24.2.2 en § 24.5
,Deel 1:
§ 2.3.2 Organen van de staat op decentraal niveau
Paragraaf 2.3.2.1 = bestuursorganen van het openbaar lichaam de provincie.
Paragraaf 2.3.2.2 = bestuursorganen van het openbaar lichaam de gemeente.
2.3.2.1 Provinciale staten, gedeputeerde staten en de commissaris van de Koning
De bestuursogranen van de provincie als het openbaar lichaam zijn: de provinciale staten,
de gedeputeerde staten en de commissaris van de koning. Dit staat in artikel 6 van de
Provinciewet (Provw).
Provinciale staten: vertegenwoordigen de gehele bevolking van de provincie. Hoofd van de
provincie. De leden worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders 18+ die ingezetenen
van de provincie zijn. Bestaat uit 39 tot 55 leden, afhankelijk van de grootte van de provincie.
De leden worden voor een duur van 4 jaar gekozen. Deze kiezen gezamenlijk de leden van
de Eerste Kamer.
Commissaris van de Koning: bij koninklijk besluit op voordracht van de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties benoemd voor een tijdsduur van 6 jaar.
Gedeputeerde en voorzitter van het college van gedeputeerde staten en provinciale staten.
De gedeputeerden zijn geen lid van de provinciale staten.
2.3.2.2 De gemeenteraad, het college van B&W en de burgemeester
De gemeenteraad wordt gekozen door de bevolking, staat aan hoofd van de gemeente en
vertegenwoordigd de hele gemeentelijke bevolking. Zowel Nederlandse als buitenlandse
inzittenden van 18+ mogen kiezen. De buitenlandse inzittende moet dan wel minstens 5 jaar
aaneengesloten legaal in NL verblijven. Afhankelijk van het aantal inwoners van de
gemeente is het aantal raadsleden minimaal 9 en maximaal 45. De raad benoemd de
wethouders die samen met de burgemeester het college vormen.
Burgemeester = collegelid en voorzitter van het college en de gemeenteraad. Wordt door de
koning benoemd, op voordracht van de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, na aanbeveling van de gemeenteraad. Benoeming is voor 6 jaar. Kan
hierna worden hernoemd.
Wethouder = geen raadslid. Hoeft geen lid van een politieke partij te zijn. Mag onder
bepaalde voorwaarden van buiten de gemeente komen.
De besluitvorming van de gemeenteraad word voorbereid door raadscommissies. Leden van
de raadscommissies worden benoemd door de gemeenteraad. Burgemeester en wethouders
mogen geen lid zijn van deze commissies. Voorzitter van raadscommissie moet een raadslid
zijn.
2.3.2.3 Dualisering van provincie en gemeente
Dualistisch bestel: het college van burgemeester en wethouders oefent de bestuurlijke
bevoegdheden uit binnen de kaders die het vertegenwoordigend lichaam (provinciale staten
en de raad) heeft vastgesteld.
,Provinciale staten en de gemeenteraad hebben een kaderstellende taak (bepalen op het
beleid de hoofdlijnen).Zij stellen hier van te voren de doelstellingen en het gewenste effect
binnen deze kaders vast.
Belangrijke rechten van provinciale statenleden en gemeenteraadsleden:
- Een eigen griffier: deze staat hen bij bij de uitoefening van hun taak.
- Het recht van onderzoek:
- Het recht op ambtelijke bijstand
- De rekenkamer: het sluitstuk van de controlemiddelen. Deze kan onderzoek doen naar de
doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door gedeputeerde staten
en college gevoerde bestuur. Is altijd onafhankelijk.
§ 2.4 Overheidshandelingen (bestuurshandelingen)
Op te splitsen in rechtshandelingen en feitelijke handelingen.
2.4.1 Rechtshandelingen
Bij een handeling die gericht is op het doen intreden van een rechtsgevolg. Rechtsgevolgen
bestaan uit rechten en/of plichten.
2.4.2 Feitelijke handelingen
Deze kunnen rechtgevolgen hebben, maar niet met dat doel verricht worden. Schade kan niet
alleen optreden ten gevolge van een rechtmatige overheidsdaad, maar ook van een
onrechtmatige overheidsdaad. Bijvoorbeeld als de gemeente een weg onvoldoende onderhoudt,
waardoor een fietser valt en schade oploopt.
2.4.3 Privaatrechtelijke en publiekrechtelijke rechtshandelingen
Privaatrechtelijke rechtshandelingen
Het bestuursorgaan treedt namens de publiekrechtelijke rechtspersoon op en doet dit op
dezelfde voet als een burger. Deze kunnen zowel door een burger als door de overheid worden
verricht. Bv het sluiten van een koop of huurovereenkomst.
Publiekrechtelijke rechtshandelingen
Kan alleen door de overheid worden verricht. Wanneer de overheid als bestuurder
rechthandelingen verplicht is het een publieksrechtelijke rechtshandeling.
§ 2.5.1 Wetgeving als onderdeel van overheidshandelen
Wetgeving in materiele zin:
- Een schriftelijk besluit
- van een overheidsorgaan dat tot regelgeving bevoegd is
- dat algemene, de burgers bindende regels bevat
- dat in een onbepaald aantal gevallen van toepassing is, of, voor herhaalde toepassing in
nieuwe situaties vatbaar is (onpersoonlijk).
2.5.2 Algemene verbindende voorschriften gemaakt door organen op centraal niveau
De wetgever kan zijn::
- De regering en de Staten-Generaal (formele wetgever); product = wet in formele zin
- de regering; product = algemene maatregel van bestuur
- de minister of staatssecretaris; product = ministeriële regeling.
Delegratie: manier van indirecte bevoegdheidsverkrijging.
5.2.3.1 Provinciale staten en gemeenteraad e verordening
Medebewind: de centrale overheid geeft de opdracht om medewerking aan bepaalde regelgeving
, te verlenen.
Autonomie: provinciale staten en gemeenteraad hebben betreft hun eigen huishouding
zelfstandig de bevoegdheid om verordeningen te maken.
Preventief toezicht: verordeningen moeten soms vooraf door een hoger orgaan worden
goedgekeurd.
2.5.4 Rangorde regelgeving centraal en decentraal niveau
1 Internationaal verdrag
2 Grondwet
3 wetgeving in formele zin
4 AMvB
5 ministriële regeling of verordening
6 provinciale verordening
7 gemeentelijke verordening
§ 2.6 Categorie besluiten: geen algemeen verbindende voorschriften
in relatie met publiekrecht (overheid-burger) nemen bestuursorganen eenzijdig besluiten.
Beschikking; wanneer dit besluit een bindende regel voor een paalde burger inhoudt.
2.6.1.1 Beleidsregels
O.a. te vinden in circulaires en nota’s. Spelen grote rol in de welzijns- en gezondheidswereld.
Aantal kenmerken van een beleidsregel:
- een algemene regel
- bij besluit vastgesteld
- geen avv (wetgeving in materiële zin)
- ter nadere uitleg van een bevoegdheid van een bestuursorgaan
- betreffende de afweging van belangen; of
- betreffende de vaststelling van feiten; of
- betreffende de uitleg van wettelijke voorschriften.
2.6.1.2 Plan
Kunnen gemaakt worden zonder dat wetgeving daar toe verplicht. Geven mogelijkehid om beleid
vorm en inhoud te geven. Ook in belang van de rechtspositie van de burger. Plannen kunnen
normatief bindend, informatief of indicatief zijn.
2.6.1.3 Overige besluiten van algemene strekking
Deze categorie bestaat uit de besluiten van algemene strekking die niet aangemerkt kunnen
worden als:
- een avv
- beleidsregels
- plannen
2.6.2 Besluiten niet van algemene strekking
Er zijn verschillende soorten beschikkingen en meerdere benamingen: rijstelling, ontheffing,
vergunning, erkenning.
Een beschikking is:
- een schriftelijk besluit
- van een bestuursorgaan
- inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling
- gericht op een rechtsgevolg
- dat niet algemeen verbindend is.
