HS 1: deel 1: Een fysiologische benadering van het menselijk bewustzijn
• Hoe zorgen neuronen samen voor bewustzijn?
• Bewustzijn = vermogen om te reflecteren en communiceren over de eigen gedachten,
waarnemingen, herinneringen en gevoelens.
• Sommige dieren hebben ook bewustzijn (zie Mark test)
• Denken over bewustzijn:
• Animisme = alles heeft een geest (bv. zon)
• Lichaam-geest vraagstuk = stuurt onze geest ons ZS aan of omgekeerd?
• Dualisme = lichaam is ‘organisch’/tastbaar en de geest is ‘niet-organisch’
• Monisme = de wereld bestaat enkel uit materie en energie. De geest is het resultaat van de werkijk van het ZS.
• Reductionistische visie = het geest is gelijk aan de som der delen
• Casussen: Blindsight, Split Brain, Unilateral neglect en rubber hand illusion
• Besluit:
• Moderne wetenschap -> monistische vizie
• Bewustzijn vloeit voort uit werking van de hersenen
• Bewijs hiervoor: casussen met patiënten met hersenletsel waarbij bewustzijn verstoord is
• Belangrijk voor zelfbewustzijn is verbinding met talige hersendelen
• Gevoel van ‘body-ownership’ of ‘embodiment’ is een functie van de hersenen
• Bestaat vrije wil?
1
, Blindsight
Blindsight
intact
Talige delen (in L-hemisfeer)
=> toegang bewustzijn!
visuele info kan ons gedrag sturen zonder dat deze gepaard gaat met een bewuste
waarneming
2
,Splitbrain
Persoon is zich niet bewust van
prikkel. De info geraakt niet tot
aan talige delen.
DUS
Als de hersendelen betrokken bij
de waarneming geen verbinding
maken met de talige delen, is er
geen bewustzijn.
(Ruimtelijke perseptie)
(= hersenbalk)
3
, Unilateral neglect
Gevolg: Negeren L-zijde
• Van objecten
• Van eigen lichaam
• Van ingebeelde objecten
• Van visueel veld Patiënt neemt het object waar maar
is zich er niet perse “bewust” van.
(Enkel bij aanwijzen zal men het
object opmerken)
Oorzaak: Schade R-pariëtale kwas
= visuele aandachtscentrum
R
4
,Rubber hand illusion
Parietale cortex +
Premotore cortex (planning
bewegingen en “body
ownership”.)
(werkt bij Body integrity identity
disorder niet)
Indien niet synchroon:
enkel Parietale cortex
actief
5
, HS 1: deel 2: Geschiedenis van de biologische psychologie
1. De oudheid: 3. 19de E:
a. Oude beschavingen: a. Müller: Onderzoek dat bewees dat er maar 1
soort prikkeloverdracht is in alle zenuwen terwijl
• Hart als zetel van de ziel -> Men zag dat hart
men vroeger dacht dat er meerdere soorten
sneller sloeg bij emoties. (zie ook mummie).
waren (omwille van geur, beeld,…) -> Het verschil
Functie van de hersenen -> “snotproductie”
zit hem in naar welk gespecialiseerd deel van de
b. Hippocrates: Het brein als zetel van gedachten hersenen de prikkel gaat.
en emoties -> kon hij niet bewijzen (fil. Theorie) b. Fourens: Experimentele ablatie -> bij dieren
2. 17de E: bepaald deeltje hersenen beschadigen en
observeren welke functie uitgevallen was ->
a. Descartes (vader moderne filosofie): lokalisatie bep vitale functies
• Dualisme: onderscheid geest en lichaam bij c. Broca: principe van ablatie op mensen. Post
een mens, waarbij geest echt los van mortum bij zijn al bestaande neurologische
lichaam. Geest niet aanwezig bij dieren. patiënten. -> gebied van Broca: nodig voor
• Reflex: autom. stereotype beweging die spraakproductie
direct resultaat van een prikkel is d. Fritsch & Hitzig: gebruiktenn elektrische
• Pijnappelklier = epifyse -> “geest bestuurt het stimulatie v/h brein om functies te begrijpen
lichaam via deze klier” (als joystick) (door experiment op honden) -> lokaliseren v/d
motorische centra in de hersenen (gekruisd)
• 1e toestbare Model: constateerde vocht in
holtes en dacht dat dit via de zenuwen in de e. Von Helmholz:
ledematen werd geduwd en daardoor • Beidrage wet van behoud van energie
beweging mogelijk. Hier zorgde die epifyse
voor • Geleidingssnelheid zenuwbanen trager dan
elektrische geleiding
b. Galvani: elektrische stimulatie zenuw in been
kikker -> spieract. => Hersen zijn dus niet perse • Theorie van kleuren zien
nodig voor bewegingen van ledematen. • Oftalmoscoop (oogspiegel) om retina
bestuderen
=> Dacht dat alle aspecten van de biologie
van de mens experimenteel onderzocht kon
worden 6
• Hoe zorgen neuronen samen voor bewustzijn?
• Bewustzijn = vermogen om te reflecteren en communiceren over de eigen gedachten,
waarnemingen, herinneringen en gevoelens.
• Sommige dieren hebben ook bewustzijn (zie Mark test)
• Denken over bewustzijn:
• Animisme = alles heeft een geest (bv. zon)
• Lichaam-geest vraagstuk = stuurt onze geest ons ZS aan of omgekeerd?
• Dualisme = lichaam is ‘organisch’/tastbaar en de geest is ‘niet-organisch’
• Monisme = de wereld bestaat enkel uit materie en energie. De geest is het resultaat van de werkijk van het ZS.
• Reductionistische visie = het geest is gelijk aan de som der delen
• Casussen: Blindsight, Split Brain, Unilateral neglect en rubber hand illusion
• Besluit:
• Moderne wetenschap -> monistische vizie
• Bewustzijn vloeit voort uit werking van de hersenen
• Bewijs hiervoor: casussen met patiënten met hersenletsel waarbij bewustzijn verstoord is
• Belangrijk voor zelfbewustzijn is verbinding met talige hersendelen
• Gevoel van ‘body-ownership’ of ‘embodiment’ is een functie van de hersenen
• Bestaat vrije wil?
1
, Blindsight
Blindsight
intact
Talige delen (in L-hemisfeer)
=> toegang bewustzijn!
visuele info kan ons gedrag sturen zonder dat deze gepaard gaat met een bewuste
waarneming
2
,Splitbrain
Persoon is zich niet bewust van
prikkel. De info geraakt niet tot
aan talige delen.
DUS
Als de hersendelen betrokken bij
de waarneming geen verbinding
maken met de talige delen, is er
geen bewustzijn.
(Ruimtelijke perseptie)
(= hersenbalk)
3
, Unilateral neglect
Gevolg: Negeren L-zijde
• Van objecten
• Van eigen lichaam
• Van ingebeelde objecten
• Van visueel veld Patiënt neemt het object waar maar
is zich er niet perse “bewust” van.
(Enkel bij aanwijzen zal men het
object opmerken)
Oorzaak: Schade R-pariëtale kwas
= visuele aandachtscentrum
R
4
,Rubber hand illusion
Parietale cortex +
Premotore cortex (planning
bewegingen en “body
ownership”.)
(werkt bij Body integrity identity
disorder niet)
Indien niet synchroon:
enkel Parietale cortex
actief
5
, HS 1: deel 2: Geschiedenis van de biologische psychologie
1. De oudheid: 3. 19de E:
a. Oude beschavingen: a. Müller: Onderzoek dat bewees dat er maar 1
soort prikkeloverdracht is in alle zenuwen terwijl
• Hart als zetel van de ziel -> Men zag dat hart
men vroeger dacht dat er meerdere soorten
sneller sloeg bij emoties. (zie ook mummie).
waren (omwille van geur, beeld,…) -> Het verschil
Functie van de hersenen -> “snotproductie”
zit hem in naar welk gespecialiseerd deel van de
b. Hippocrates: Het brein als zetel van gedachten hersenen de prikkel gaat.
en emoties -> kon hij niet bewijzen (fil. Theorie) b. Fourens: Experimentele ablatie -> bij dieren
2. 17de E: bepaald deeltje hersenen beschadigen en
observeren welke functie uitgevallen was ->
a. Descartes (vader moderne filosofie): lokalisatie bep vitale functies
• Dualisme: onderscheid geest en lichaam bij c. Broca: principe van ablatie op mensen. Post
een mens, waarbij geest echt los van mortum bij zijn al bestaande neurologische
lichaam. Geest niet aanwezig bij dieren. patiënten. -> gebied van Broca: nodig voor
• Reflex: autom. stereotype beweging die spraakproductie
direct resultaat van een prikkel is d. Fritsch & Hitzig: gebruiktenn elektrische
• Pijnappelklier = epifyse -> “geest bestuurt het stimulatie v/h brein om functies te begrijpen
lichaam via deze klier” (als joystick) (door experiment op honden) -> lokaliseren v/d
motorische centra in de hersenen (gekruisd)
• 1e toestbare Model: constateerde vocht in
holtes en dacht dat dit via de zenuwen in de e. Von Helmholz:
ledematen werd geduwd en daardoor • Beidrage wet van behoud van energie
beweging mogelijk. Hier zorgde die epifyse
voor • Geleidingssnelheid zenuwbanen trager dan
elektrische geleiding
b. Galvani: elektrische stimulatie zenuw in been
kikker -> spieract. => Hersen zijn dus niet perse • Theorie van kleuren zien
nodig voor bewegingen van ledematen. • Oftalmoscoop (oogspiegel) om retina
bestuderen
=> Dacht dat alle aspecten van de biologie
van de mens experimenteel onderzocht kon
worden 6
