Diversiteit in de samenleving Hoofdstuk1
Intersectionaliteit
Het begrip
Intersectionaliteit is een begrip dat zich richt op de samenhang van verschillende
maatschappelijke verschillen en ongelijkheden, zoals etniciteit, gender, klasse, seksuele
oriëntatie en meer. Het gaat om de interacties tussen deze factoren en de manier waarop zij
maatschappelijke posities en ervaringen beïnvloeden.
Intersectionaliteit helpt om maatschappelijke ongelijkheid beter te begrijpen door te laten zien
dat verschillende vormen van discriminatie elkaar versterken en nieuwe vormen van
ongelijkheid kunnen creëren.
istorische achtergrond:
H
Oorsprong:
● Het idee van intersectionaliteit komt uit de jaren '90, maar werd al eerder aangekaart
door activisten zoals Sojourner Truth in de 19e eeuw. Zij sprak over de uitsluiting van
zwarte vrouwen binnen de vrouwenrechtenbeweging.
● Kimberlé Crenshaw: Deze Amerikaanse juriste introduceerdehet begrip
"intersectionele discriminatie" in 2001, waarbij ze aangaf dat discriminatie op basis van
ras en gender samen verschillende vormen van ongelijkheid creëren.
Nederland en België:
● In de jaren '80 begonnen feministen in Nederland en België intersectionaliteit te
gebruiken om de samenhang tussen gender en etniciteit te begrijpen.
● Wekker en Lutzhebben het concept verder ontwikkeld.Het idee van
"kruispuntdenken".
ekker en Lutz hebben het concept van intersectionaliteit geïntroduceerd als kruispuntdenken.
W
Dit begrip wordt ook welcaleidoscopisch denkengenoemd.Het wordt namelijk geassocieerd
met het beeld van eencaleidoscoop.(Het beeld vankleurrijke, bewegende beelden door
elkaar heen, zonder dat een bepaalde kleur wordt gedomineerd.)
at is Intersectionaliteit?
W
Intersectionaliteitgaat over hoe verschillende kenmerkenvan iemands identiteit samen
zorgen voor unieke ervaringen van ongelijkheid en uitsluiting. In de samenleving worden
mensen op allerlei manieren ingedeeld: op basis van geslacht, seksuele oriëntatie, rijkdom,
opleidingsniveau, religie, leeftijd en etniciteit. Deze kenmerken bepalen vaak iemands positie in
de maatschappij en kunnen voor- of nadelen opleveren. Bijvoorbeeld: witte sollicitanten hebben
vaak meer kans op een baan dan zwarte sollicitanten met een migratieachtergrond.
Intersectionaliteit onderzoekt dekruispunten (intersecties)waar al deze kenmerken
samenkomen. Iemand is niet alleen man of vrouw, maar kan bijvoorbeeld tegelijk een Turkse,
, r ijke, heteroseksuele moslim zijn. Deze verschillende identiteiten hebben allemaal invloed op de
manier waarop iemand wordt behandeld en welke kansen hij of zij krijgt.
loria Wekkerbenadrukt dat we niet naar elk kenmerkafzonderlijk moeten kijken, maar naar
G
de combinatie ervan. Het gaat erom te begrijpen hoe al deze identiteiten elkaar beïnvloeden
binnen de machtsstructuren in de samenleving. Hierdoor kunnen we beter begrijpen hoe
complexe ongelijkheden ontstaan en hoe we deze kunnen aanpakken.
Gangbaar denken Intersectioneel denken
inair:
B omplementair
C
Verschillen staan tegenover elkaar; Verschillen vullen elkaar aan; moslims en
Man vs. vrouw; homo vs. hetero christenen werken samen met elkaar
iërarchie
H erwerven en gelijktijdig
V
Machtsverhouding binnen ieder begrippenpaar. Deelidentiteiten kunnen niet los van elkaar
Wit-zwart; homo-hetero gezien worden
Vrouw is tegelijktijd zwart en professor.
itsluiting en statisch denken (hokjes denken)
U Insluiten en dynamisch (er is ruimte
Óf…. Óf….: voor anders zijn)
Óf man, óf wit, óf hetero, enzovoort is dé norm. Én… én:
Man blijft man; vrouw blijft vrouw; migrant blijft migrant. Én vrouw én zwart enzovoort, vrouw mag
vrouw zijn en tegelijkertijd mag zij zich
uiten als zwarte, lesische en
hoogopgeleide mens
endimensionaal (enkelvoudig perspectief)
E ultidimensionaal (meervoudig
M
Moslima's dragen hoofddoekjes perspectief)
Welke moslima's dragen hoofddoekjes: zijn
dat geëmancipeerde of juist
niet-geëmancipeerde moslima's?
(de tabel is uit het boek overgenomen)
egrippen intersectionaliteit
B
Dynamisch denken:Dit wordt vergeleken met een caleidoscoop. In plaats van vaste hokjes,
ziet men een voortdurend veranderend beeld waarin verschillende identiteiten en posities
samen een dynamisch patroon vormen. Dit denken biedt ruimte om anderen te begrijpen vanuit
hun eigen perspectief en om uitsluiting en stigmatisering te verminderen.
Inclusiviteit:Bij intersectionaliteit gaat het niet alleen om diversiteit, maar om inclusie. Het
gevoel dat iedereen erbij hoort.
Verwevenheid en gelijkheid:Verschillende socialekenmerken, zoals man/vrouw of zwart/wit
wit, zijn niet los te zien van elkaar. Ze zijn verworven en werken tegelijk. Een persoon kan
bijvoorbeeld niet alleen zwart zijn of vrouw, maar een zwarte vrouw met een unieke positie in de
samenleving.
Meervoudigheid:Iedereen heeft een complexe identiteit die bestaat uit meerdere lagen (bijv.
Gender, afkomst, seksuele oriëntatie). In plaats van een ‘of-of’ benadering, wordt gedacht in
een ‘en-én’- perspectief.
Intersectionaliteit
Het begrip
Intersectionaliteit is een begrip dat zich richt op de samenhang van verschillende
maatschappelijke verschillen en ongelijkheden, zoals etniciteit, gender, klasse, seksuele
oriëntatie en meer. Het gaat om de interacties tussen deze factoren en de manier waarop zij
maatschappelijke posities en ervaringen beïnvloeden.
Intersectionaliteit helpt om maatschappelijke ongelijkheid beter te begrijpen door te laten zien
dat verschillende vormen van discriminatie elkaar versterken en nieuwe vormen van
ongelijkheid kunnen creëren.
istorische achtergrond:
H
Oorsprong:
● Het idee van intersectionaliteit komt uit de jaren '90, maar werd al eerder aangekaart
door activisten zoals Sojourner Truth in de 19e eeuw. Zij sprak over de uitsluiting van
zwarte vrouwen binnen de vrouwenrechtenbeweging.
● Kimberlé Crenshaw: Deze Amerikaanse juriste introduceerdehet begrip
"intersectionele discriminatie" in 2001, waarbij ze aangaf dat discriminatie op basis van
ras en gender samen verschillende vormen van ongelijkheid creëren.
Nederland en België:
● In de jaren '80 begonnen feministen in Nederland en België intersectionaliteit te
gebruiken om de samenhang tussen gender en etniciteit te begrijpen.
● Wekker en Lutzhebben het concept verder ontwikkeld.Het idee van
"kruispuntdenken".
ekker en Lutz hebben het concept van intersectionaliteit geïntroduceerd als kruispuntdenken.
W
Dit begrip wordt ook welcaleidoscopisch denkengenoemd.Het wordt namelijk geassocieerd
met het beeld van eencaleidoscoop.(Het beeld vankleurrijke, bewegende beelden door
elkaar heen, zonder dat een bepaalde kleur wordt gedomineerd.)
at is Intersectionaliteit?
W
Intersectionaliteitgaat over hoe verschillende kenmerkenvan iemands identiteit samen
zorgen voor unieke ervaringen van ongelijkheid en uitsluiting. In de samenleving worden
mensen op allerlei manieren ingedeeld: op basis van geslacht, seksuele oriëntatie, rijkdom,
opleidingsniveau, religie, leeftijd en etniciteit. Deze kenmerken bepalen vaak iemands positie in
de maatschappij en kunnen voor- of nadelen opleveren. Bijvoorbeeld: witte sollicitanten hebben
vaak meer kans op een baan dan zwarte sollicitanten met een migratieachtergrond.
Intersectionaliteit onderzoekt dekruispunten (intersecties)waar al deze kenmerken
samenkomen. Iemand is niet alleen man of vrouw, maar kan bijvoorbeeld tegelijk een Turkse,
, r ijke, heteroseksuele moslim zijn. Deze verschillende identiteiten hebben allemaal invloed op de
manier waarop iemand wordt behandeld en welke kansen hij of zij krijgt.
loria Wekkerbenadrukt dat we niet naar elk kenmerkafzonderlijk moeten kijken, maar naar
G
de combinatie ervan. Het gaat erom te begrijpen hoe al deze identiteiten elkaar beïnvloeden
binnen de machtsstructuren in de samenleving. Hierdoor kunnen we beter begrijpen hoe
complexe ongelijkheden ontstaan en hoe we deze kunnen aanpakken.
Gangbaar denken Intersectioneel denken
inair:
B omplementair
C
Verschillen staan tegenover elkaar; Verschillen vullen elkaar aan; moslims en
Man vs. vrouw; homo vs. hetero christenen werken samen met elkaar
iërarchie
H erwerven en gelijktijdig
V
Machtsverhouding binnen ieder begrippenpaar. Deelidentiteiten kunnen niet los van elkaar
Wit-zwart; homo-hetero gezien worden
Vrouw is tegelijktijd zwart en professor.
itsluiting en statisch denken (hokjes denken)
U Insluiten en dynamisch (er is ruimte
Óf…. Óf….: voor anders zijn)
Óf man, óf wit, óf hetero, enzovoort is dé norm. Én… én:
Man blijft man; vrouw blijft vrouw; migrant blijft migrant. Én vrouw én zwart enzovoort, vrouw mag
vrouw zijn en tegelijkertijd mag zij zich
uiten als zwarte, lesische en
hoogopgeleide mens
endimensionaal (enkelvoudig perspectief)
E ultidimensionaal (meervoudig
M
Moslima's dragen hoofddoekjes perspectief)
Welke moslima's dragen hoofddoekjes: zijn
dat geëmancipeerde of juist
niet-geëmancipeerde moslima's?
(de tabel is uit het boek overgenomen)
egrippen intersectionaliteit
B
Dynamisch denken:Dit wordt vergeleken met een caleidoscoop. In plaats van vaste hokjes,
ziet men een voortdurend veranderend beeld waarin verschillende identiteiten en posities
samen een dynamisch patroon vormen. Dit denken biedt ruimte om anderen te begrijpen vanuit
hun eigen perspectief en om uitsluiting en stigmatisering te verminderen.
Inclusiviteit:Bij intersectionaliteit gaat het niet alleen om diversiteit, maar om inclusie. Het
gevoel dat iedereen erbij hoort.
Verwevenheid en gelijkheid:Verschillende socialekenmerken, zoals man/vrouw of zwart/wit
wit, zijn niet los te zien van elkaar. Ze zijn verworven en werken tegelijk. Een persoon kan
bijvoorbeeld niet alleen zwart zijn of vrouw, maar een zwarte vrouw met een unieke positie in de
samenleving.
Meervoudigheid:Iedereen heeft een complexe identiteit die bestaat uit meerdere lagen (bijv.
Gender, afkomst, seksuele oriëntatie). In plaats van een ‘of-of’ benadering, wordt gedacht in
een ‘en-én’- perspectief.
