Samenvatting blok 2.5 Deviantie en Criminaliteit in de Stad
Probleem 1 Kattenkwaad of criminaliteit?
Literatuur:
Artikel: Swaaningen (2010)
Artikel: Becker (1963)
Boek: Newburn blz. 6-11
1. Wat is criminaliteit (+ Jeugdcriminaliteit)
Criminaliteit
Swaaningen (2010)
Criminaliteit is een containerbegrip, waaronder zeer uiteenlopende handelingen vallen; van het
illegaal downloaden van muziek en hasj roken tot het illegaal lozen van chemisch afval en genocide
en van winkeldiefstal tot het plegen van een bomaanslag het voornaamste dat deze verschijnselen
gemeen hebben is hun strafbaarstelling
Het verschilt van mens tot mens hoe er tegen de samenleving en overheid wordt aangekeken en
welke normen en waarden het belangrijkst worden gezien en omdat dit per mens verschilt en in de
tijd verandert en per cultuur verschilt, verschilt dus ook de kijk op criminaliteit
‘De’ criminaliteit bestaat niet: er zijn oneindig veel verschillende praktijken waar een
criminoloog onderzoek naar doet. Het begrip criminaliteit is de laatste tijd aan het schuiven
Is er geen sprake van macht?
dan bepalen de sociale contacten of er sprake is van criminaliteit
Deviantie
Becker (1963)
Perspectieven/definities deviantie
Statistische benadering: deviant is alles wat te ver van het gemiddelde afwijkt (alles wat
verschilt van het meest voorkomende)
Kritiek: definitie is te simpel en staat te ver van deze kwestie (regeloverschrijdend gedrag)
(voorbeeld: roodharig of linkshandig wijkt ook af van het gemiddelde dus dat zou dan ook
deviant moeten zijn, terwijl ze geen regels overtreden)
Pathologische visie: een soort ziekte; een menselijk lichaam is gezond als het efficiënt werkt
en wanneer het geen discomfort ervaart. Wanneer het niet efficiënt werkt is er een ziekte
aanwezig
Kritiek: mensen zijn het er niet over eens wat gezond gedrag is. Het is lastig om een definitie
te vinden die iedereen tevreden stelt
Sociologische-functionele visie: kijken naar gezondheid en ziekte m.b.t. de maatschappij.
Wanneer er een verminderde kans op stabiliteit is, wordt dit gelabeld als sociale
disorganisatie (=deviant); sommige socialisten gebruiken zo’n model (van de pathologische
visie) ook voor de samenleving als geheel. Zij kijken naar een samenleving en labelen
processen die de stabiliteit (en dus de overleefbaarheid) van de samenleving aantasten als
deviant of disfunctioneel. Eigenschappen van een samenleving die voor meer stabiliteit
zorgen zijn functioneel
Kritiek: in de praktijk is het aanwijzen van (dis)functionele zaken moeilijk. Verschillende
politieke groepen hebben eigen ideeën over wat het doel van de groep is en dus ook over
wat functioneel is
1
, Relativistische visie: deviantie is het falen om van de regels van de groep te
gehoorzamen/handhaven. Als de groepsregels beschreven zijn, kan er makkelijk gezegd
worden of een persoon deze heeft overtreden (=deviant)
Kritiek: het is lastig om te bepalen welke regels genomen moeten worden als maatstaaf. Een
samenleving kent veel verschillende groepen met verschillende regels en mensen behoren
altijd tot meer dan één groep
Deviantie en reactie van anderen
Deviantie wordt gecreëerd door de samenleving, doordat de samenleving de regels opstelt en
handhaaft. Sociale groepen creëren deviantie door regels op te stellen en als die worden geschonden
Dus, deviantie is niet een eigenschap van de buitenstaander die de regels breekt, maar een gevolg
van het opstellen en handhaven van regels door anderen. ‘Devianten’ zijn dan ook geen homogene
groep. Of iets deviant is, is afhankelijk van hoe anderen erop reageren, dit is ook weer afhankelijk van
een aantal factoren
Tijd: op sommige momenten zal deviant gedrag strenger bestraft worden dan op andere
momenten (soms focust de politie zich bijvoorbeeld heel erg op een bepaalde vorm van
criminaliteit, zoals drugshandel)
De mate waarin er wordt gehandeld naar deviant gedrag is ook afhankelijk van de persoon
zelf (voorbeeld: jongens uit de middenklasse worden, in tegenstelling tot arme jongens,
worden minder snel opgepakt door de politie en zeer zelden veroordeeld)
Sommige regels worden ook alleen gehandhaafd als aan het doorbreken bepaalde
consequenties zitten. Voorbeeld: je rijdt door rood 1) er gebeurt niks of 2) je schept iemand
(het gaat om de consequenties vanuit de omgeving)
Outsider
Becker (1963)
Alle sociale groepen maken regels en proberen deze af te dwingen. Sociale regels definiëren situaties
en het gedrag wat binnen deze situaties past. Sommige gedragingen zijn ‘goed’ andere zijn ‘slecht.’
Wanneer iemand zo’n regel breekt wordt hij/zij als een bijzonder iemand gezien, als iemand die je
niet kan vertrouwen om samen met de groep te leven. Zo iemand wordt gezien als een
buitenstaander (outsider), als een deviant (afwijkende) van de groepsregels. Maar, de
buitenstaander zelf accepteert de regels misschien niet en ziet degenen die hem of haar veroordelen
wellicht juist als buitenstaanders. Zo heeft de term outsider twee betekenissen:
De persoon die de regels van de samenleving breekt die door deze samenleving als deviant
wordt gezien (de groep kan een persoon als outsider zien)
Maar ook de samenleving zelf, degenen die de regels opstellen, die door de overtreder van
deze regels als deviant wordt gezien (de persoon kan een groep als outsider zien)
Er moet onderscheidt gemaakt worden tussen regels van verschillende ordes. Regels kunnen in
verschillende soorten voorkomen
Formeel (wetgeving): de politie kan deze regels handhaven
Informeel: worden op verschillende informele manieren bestraft/gehandhaafd
Blue laws: Formele wetten( in het wetboek) die niet worden nageleefd/opgelegd (vaak door
de vingers gezien/verouderd). Staat nog steeds officieel in de wet maar wordt niet meer
uitgevoerd (kan net zo goed geschrapt worden)
De handhaving van de regel kan ook de taak van iedereen zijn of de taak van iedereen in de groep
waarop de regel van toepassing is.
Daarbij moet wel worden opgemerkt dat niet iedereen in dezelfde mate wordt gezien als
buitenstaander (voorbeeld: als je te snel rijdt, wordt daar veelal tolerant mee omgegaan en wordt je
2
Probleem 1 Kattenkwaad of criminaliteit?
Literatuur:
Artikel: Swaaningen (2010)
Artikel: Becker (1963)
Boek: Newburn blz. 6-11
1. Wat is criminaliteit (+ Jeugdcriminaliteit)
Criminaliteit
Swaaningen (2010)
Criminaliteit is een containerbegrip, waaronder zeer uiteenlopende handelingen vallen; van het
illegaal downloaden van muziek en hasj roken tot het illegaal lozen van chemisch afval en genocide
en van winkeldiefstal tot het plegen van een bomaanslag het voornaamste dat deze verschijnselen
gemeen hebben is hun strafbaarstelling
Het verschilt van mens tot mens hoe er tegen de samenleving en overheid wordt aangekeken en
welke normen en waarden het belangrijkst worden gezien en omdat dit per mens verschilt en in de
tijd verandert en per cultuur verschilt, verschilt dus ook de kijk op criminaliteit
‘De’ criminaliteit bestaat niet: er zijn oneindig veel verschillende praktijken waar een
criminoloog onderzoek naar doet. Het begrip criminaliteit is de laatste tijd aan het schuiven
Is er geen sprake van macht?
dan bepalen de sociale contacten of er sprake is van criminaliteit
Deviantie
Becker (1963)
Perspectieven/definities deviantie
Statistische benadering: deviant is alles wat te ver van het gemiddelde afwijkt (alles wat
verschilt van het meest voorkomende)
Kritiek: definitie is te simpel en staat te ver van deze kwestie (regeloverschrijdend gedrag)
(voorbeeld: roodharig of linkshandig wijkt ook af van het gemiddelde dus dat zou dan ook
deviant moeten zijn, terwijl ze geen regels overtreden)
Pathologische visie: een soort ziekte; een menselijk lichaam is gezond als het efficiënt werkt
en wanneer het geen discomfort ervaart. Wanneer het niet efficiënt werkt is er een ziekte
aanwezig
Kritiek: mensen zijn het er niet over eens wat gezond gedrag is. Het is lastig om een definitie
te vinden die iedereen tevreden stelt
Sociologische-functionele visie: kijken naar gezondheid en ziekte m.b.t. de maatschappij.
Wanneer er een verminderde kans op stabiliteit is, wordt dit gelabeld als sociale
disorganisatie (=deviant); sommige socialisten gebruiken zo’n model (van de pathologische
visie) ook voor de samenleving als geheel. Zij kijken naar een samenleving en labelen
processen die de stabiliteit (en dus de overleefbaarheid) van de samenleving aantasten als
deviant of disfunctioneel. Eigenschappen van een samenleving die voor meer stabiliteit
zorgen zijn functioneel
Kritiek: in de praktijk is het aanwijzen van (dis)functionele zaken moeilijk. Verschillende
politieke groepen hebben eigen ideeën over wat het doel van de groep is en dus ook over
wat functioneel is
1
, Relativistische visie: deviantie is het falen om van de regels van de groep te
gehoorzamen/handhaven. Als de groepsregels beschreven zijn, kan er makkelijk gezegd
worden of een persoon deze heeft overtreden (=deviant)
Kritiek: het is lastig om te bepalen welke regels genomen moeten worden als maatstaaf. Een
samenleving kent veel verschillende groepen met verschillende regels en mensen behoren
altijd tot meer dan één groep
Deviantie en reactie van anderen
Deviantie wordt gecreëerd door de samenleving, doordat de samenleving de regels opstelt en
handhaaft. Sociale groepen creëren deviantie door regels op te stellen en als die worden geschonden
Dus, deviantie is niet een eigenschap van de buitenstaander die de regels breekt, maar een gevolg
van het opstellen en handhaven van regels door anderen. ‘Devianten’ zijn dan ook geen homogene
groep. Of iets deviant is, is afhankelijk van hoe anderen erop reageren, dit is ook weer afhankelijk van
een aantal factoren
Tijd: op sommige momenten zal deviant gedrag strenger bestraft worden dan op andere
momenten (soms focust de politie zich bijvoorbeeld heel erg op een bepaalde vorm van
criminaliteit, zoals drugshandel)
De mate waarin er wordt gehandeld naar deviant gedrag is ook afhankelijk van de persoon
zelf (voorbeeld: jongens uit de middenklasse worden, in tegenstelling tot arme jongens,
worden minder snel opgepakt door de politie en zeer zelden veroordeeld)
Sommige regels worden ook alleen gehandhaafd als aan het doorbreken bepaalde
consequenties zitten. Voorbeeld: je rijdt door rood 1) er gebeurt niks of 2) je schept iemand
(het gaat om de consequenties vanuit de omgeving)
Outsider
Becker (1963)
Alle sociale groepen maken regels en proberen deze af te dwingen. Sociale regels definiëren situaties
en het gedrag wat binnen deze situaties past. Sommige gedragingen zijn ‘goed’ andere zijn ‘slecht.’
Wanneer iemand zo’n regel breekt wordt hij/zij als een bijzonder iemand gezien, als iemand die je
niet kan vertrouwen om samen met de groep te leven. Zo iemand wordt gezien als een
buitenstaander (outsider), als een deviant (afwijkende) van de groepsregels. Maar, de
buitenstaander zelf accepteert de regels misschien niet en ziet degenen die hem of haar veroordelen
wellicht juist als buitenstaanders. Zo heeft de term outsider twee betekenissen:
De persoon die de regels van de samenleving breekt die door deze samenleving als deviant
wordt gezien (de groep kan een persoon als outsider zien)
Maar ook de samenleving zelf, degenen die de regels opstellen, die door de overtreder van
deze regels als deviant wordt gezien (de persoon kan een groep als outsider zien)
Er moet onderscheidt gemaakt worden tussen regels van verschillende ordes. Regels kunnen in
verschillende soorten voorkomen
Formeel (wetgeving): de politie kan deze regels handhaven
Informeel: worden op verschillende informele manieren bestraft/gehandhaafd
Blue laws: Formele wetten( in het wetboek) die niet worden nageleefd/opgelegd (vaak door
de vingers gezien/verouderd). Staat nog steeds officieel in de wet maar wordt niet meer
uitgevoerd (kan net zo goed geschrapt worden)
De handhaving van de regel kan ook de taak van iedereen zijn of de taak van iedereen in de groep
waarop de regel van toepassing is.
Daarbij moet wel worden opgemerkt dat niet iedereen in dezelfde mate wordt gezien als
buitenstaander (voorbeeld: als je te snel rijdt, wordt daar veelal tolerant mee omgegaan en wordt je
2
