ECONOMICS, WELFARE & DISTRIBUTION
Erasmus University Rotterdam
PGO problemen – Leerdoelen en uitwerkingen
Inhoud
PGO probleem 1 – Prijselasticiteit 2
PGO probleem 2 – Appels en sinaasappels 4
PGO probleem 3 – Food for thought 6
PGO probleem 4 – Live to fly 10
PGO probleem 5 – Institutionalisation of economic growth 12
PGO probleem 6 – Who is in control? 15
PGO probleem 7 – Disciplining the budget 18
PGO probleem 8 – Just a nudge? 22
, Samenvatting gebaseerd op tutoraat bijeenkomsten en bijbehorende literatuur, 2020.
PGO probleem 1 – Prijselasticiteit van sigaretten en koffers
Leerdoelen van het probleem
1. Wat is de relatie tussen prijs (p) en verkoop (q)?
2. Wat betekent prijselasticiteit en hoe werkt het?
3. Hoe valt het verschil (tabak VS koffers) in prijsstijgingseffect te verklaren?
(1) Relatie prijs en verkoop
De relatie tussen prijs en verkoop van een goed wordt beschreven door de ‘law of demand’ (uit
college 1).
Law of demand: een inverse relatie tussen de prijs van een goed en de hoeveelheid die consumenten
zouden willen aanschaffen (vraag/demand).
Simpel gezegd, wanneer de prijs omhoog gaat zal de vraag dalen. De context laten we hier weg
(ceterus paribus). Dit ziet er in een grafiek ongeveer zo uit:
Figuur 1 - Demand curve
(2) Prijselasticiteit
In woorden kunnen we prijselasticiteit definiëren als de mate waarin een verandering van de prijs
invloed heeft op de hoeveelheid die verkocht wordt van een goed.
Wiskundig is prijselasticiteit de verhouding van het percentageverschil in prijs met het
percentageverschil in de hoeveelheid vraag. We noteren dat als volgt:
% verandering∈gevraagde hoeveelheid
η=
% verandering∈ prijs
Of ook wel
∆ % gevraagde hoeveelheid ∆ %q
η= =
∆ % prijs ∆ %p
η staat voor prijselasticiteit.
Omdat de vraag curve er uit ziet zoals in Figuur 1 - Demand curve, gaat het hier vrijwel altijd om een
negatieve elasticiteit. Als de prijs omhoog gaat is ‘∆% prijs’ een positief getal. In dat geval is ‘∆%
hoeveelheid vraag’ negatief omdat de vraag omlaag zal gaan. (Positief gedeeld door negatief is
negatief.)
2
, Samenvatting gebaseerd op tutoraat bijeenkomsten en bijbehorende literatuur, 2020.
We kunnen de waarden die η aan kan nemen opdelen in 4 categorieën:
Perfect/compleet in-elastisch η=0
In-elastisch -1< η <0
Unitair/proportioneel elastisch η=-1
Elastisch ∞< η <-1
Als een product perfect in-elastisch is veranderd de hoeveelheid vraag bij geen enkele
prijsverandering.
Als een product in-elastisch is zal de hoeveelheid vraag nauwelijks dalen wanneer de prijs
omhoog gaat.
Als een product proportioneel elastisch is veranderd de hoeveelheid vraag procentueel precies
evenveel als de prijs.
Als een product elastisch is zal de hoeveelheid vraag direct dalen wanneer de prijs omhoog gaat.
De elasticiteit formule kan ook nog anders geschreven worden:
∆q
η=
% verandering∈gevraagde hoeveelheid
=
( q )
×100
=(
∆q p
)×( )
% verandering∈ prijs ∆p ∆p q
( ) ×100
p
Het is nu in twee delen gesplitst:
p
( ) is de verhouding van de hoeveelheid vraag en de prijs op het gemeten punt.
q
∆q
( ) is de verhouding van het verschil in de hoeveelheid vraag met het verschil in de prijs. Hieruit
∆p
leren we wat de steilheid is van de grafiek op het gemeten punt: hoe steiler de demand
curve is, hoe minder elastisch.
(3) Verschil in effect/elasticiteit
Er zijn verschillende elementen die de elasticiteit beïnvloeden:
Is een product een luxe product of een basis behoefte?
- Een basis product is in-elastisch omdat consumenten het hoe dan ook zullen kopen: de
hoeveelheid vraag zal niet veranderen.
- Een luxe product is elastisch omdat consumenten het niet zullen kopen wanneer de prijs
te hoog wordt.
Is het een product wat op korte of op lange termijn aangeschaft moet/kan worden?
- (voorbeeld) Een product als een TV is op korte termijn elastisch: consumenten hebben
niet meteen meer geld in huis om een duurdere TV aan te schaffen. Op langere termijn
is het in-elastisch omdat mensen kunnen sparen om de TV alsnog te kopen.
Zijn er voldoende alternatieve producen beschikbaar?
- Wanneer er geen alternatieven zijn, zoals voor sigaretten, zal de hoeveelheid vraag niet
veel omlaag gaan wanneer de prijs omhoog gaat. Die producten zijn in-elastisch.
- Wanneer voldoende alternatieven beschikbaar zijn zal de hoeveelheid vraag dalen
wanneer de prijs omhoog gaat. Die producten zijn elastisch.
Is het een grote of kleine aankoop?
3
, Samenvatting gebaseerd op tutoraat bijeenkomsten en bijbehorende literatuur, 2020.
- Grote aankopen zijn elastischer dan kleinere aankopen. Als de koffie op het station 0,50
cent duurder wordt zal de hoeveelheid vraag niet snel dalen.
4
Erasmus University Rotterdam
PGO problemen – Leerdoelen en uitwerkingen
Inhoud
PGO probleem 1 – Prijselasticiteit 2
PGO probleem 2 – Appels en sinaasappels 4
PGO probleem 3 – Food for thought 6
PGO probleem 4 – Live to fly 10
PGO probleem 5 – Institutionalisation of economic growth 12
PGO probleem 6 – Who is in control? 15
PGO probleem 7 – Disciplining the budget 18
PGO probleem 8 – Just a nudge? 22
, Samenvatting gebaseerd op tutoraat bijeenkomsten en bijbehorende literatuur, 2020.
PGO probleem 1 – Prijselasticiteit van sigaretten en koffers
Leerdoelen van het probleem
1. Wat is de relatie tussen prijs (p) en verkoop (q)?
2. Wat betekent prijselasticiteit en hoe werkt het?
3. Hoe valt het verschil (tabak VS koffers) in prijsstijgingseffect te verklaren?
(1) Relatie prijs en verkoop
De relatie tussen prijs en verkoop van een goed wordt beschreven door de ‘law of demand’ (uit
college 1).
Law of demand: een inverse relatie tussen de prijs van een goed en de hoeveelheid die consumenten
zouden willen aanschaffen (vraag/demand).
Simpel gezegd, wanneer de prijs omhoog gaat zal de vraag dalen. De context laten we hier weg
(ceterus paribus). Dit ziet er in een grafiek ongeveer zo uit:
Figuur 1 - Demand curve
(2) Prijselasticiteit
In woorden kunnen we prijselasticiteit definiëren als de mate waarin een verandering van de prijs
invloed heeft op de hoeveelheid die verkocht wordt van een goed.
Wiskundig is prijselasticiteit de verhouding van het percentageverschil in prijs met het
percentageverschil in de hoeveelheid vraag. We noteren dat als volgt:
% verandering∈gevraagde hoeveelheid
η=
% verandering∈ prijs
Of ook wel
∆ % gevraagde hoeveelheid ∆ %q
η= =
∆ % prijs ∆ %p
η staat voor prijselasticiteit.
Omdat de vraag curve er uit ziet zoals in Figuur 1 - Demand curve, gaat het hier vrijwel altijd om een
negatieve elasticiteit. Als de prijs omhoog gaat is ‘∆% prijs’ een positief getal. In dat geval is ‘∆%
hoeveelheid vraag’ negatief omdat de vraag omlaag zal gaan. (Positief gedeeld door negatief is
negatief.)
2
, Samenvatting gebaseerd op tutoraat bijeenkomsten en bijbehorende literatuur, 2020.
We kunnen de waarden die η aan kan nemen opdelen in 4 categorieën:
Perfect/compleet in-elastisch η=0
In-elastisch -1< η <0
Unitair/proportioneel elastisch η=-1
Elastisch ∞< η <-1
Als een product perfect in-elastisch is veranderd de hoeveelheid vraag bij geen enkele
prijsverandering.
Als een product in-elastisch is zal de hoeveelheid vraag nauwelijks dalen wanneer de prijs
omhoog gaat.
Als een product proportioneel elastisch is veranderd de hoeveelheid vraag procentueel precies
evenveel als de prijs.
Als een product elastisch is zal de hoeveelheid vraag direct dalen wanneer de prijs omhoog gaat.
De elasticiteit formule kan ook nog anders geschreven worden:
∆q
η=
% verandering∈gevraagde hoeveelheid
=
( q )
×100
=(
∆q p
)×( )
% verandering∈ prijs ∆p ∆p q
( ) ×100
p
Het is nu in twee delen gesplitst:
p
( ) is de verhouding van de hoeveelheid vraag en de prijs op het gemeten punt.
q
∆q
( ) is de verhouding van het verschil in de hoeveelheid vraag met het verschil in de prijs. Hieruit
∆p
leren we wat de steilheid is van de grafiek op het gemeten punt: hoe steiler de demand
curve is, hoe minder elastisch.
(3) Verschil in effect/elasticiteit
Er zijn verschillende elementen die de elasticiteit beïnvloeden:
Is een product een luxe product of een basis behoefte?
- Een basis product is in-elastisch omdat consumenten het hoe dan ook zullen kopen: de
hoeveelheid vraag zal niet veranderen.
- Een luxe product is elastisch omdat consumenten het niet zullen kopen wanneer de prijs
te hoog wordt.
Is het een product wat op korte of op lange termijn aangeschaft moet/kan worden?
- (voorbeeld) Een product als een TV is op korte termijn elastisch: consumenten hebben
niet meteen meer geld in huis om een duurdere TV aan te schaffen. Op langere termijn
is het in-elastisch omdat mensen kunnen sparen om de TV alsnog te kopen.
Zijn er voldoende alternatieve producen beschikbaar?
- Wanneer er geen alternatieven zijn, zoals voor sigaretten, zal de hoeveelheid vraag niet
veel omlaag gaan wanneer de prijs omhoog gaat. Die producten zijn in-elastisch.
- Wanneer voldoende alternatieven beschikbaar zijn zal de hoeveelheid vraag dalen
wanneer de prijs omhoog gaat. Die producten zijn elastisch.
Is het een grote of kleine aankoop?
3
, Samenvatting gebaseerd op tutoraat bijeenkomsten en bijbehorende literatuur, 2020.
- Grote aankopen zijn elastischer dan kleinere aankopen. Als de koffie op het station 0,50
cent duurder wordt zal de hoeveelheid vraag niet snel dalen.
4
