Samenvatting natuurkundige verschijnselen

NATUURKUNDIGE
VERSCHIJNSELEN
5.1 VASTE STOFFEN, VLOEISTOFFEN EN GASSEN

5.1.1 VERSCHIJNINGSVORMEN

Elke stof bestaat uit deeltjes.

 Molecuul: kleinste deeltje van een stof dat nog alle eigenschappen van die stof
heeft.
 Gedrag van moleculen is bepalend voor de verschijningsvorm van die stof
 Vaste stof: de moleculen bewegen niet veel en trekken elkaar sterk aan, waardoor
ze dicht bij elkaar blijven.
 Hard en vormvast
 Vloeistof: de moleculen bewegen in alle richtingen en zitten de deeltjes minder
vast op elkaar
 Geen eigen vaste vorm
 Gas: de moleculen bewegen in alle richtingen. De deeltjes hebben geen
onderlinge aantrekkingskracht meer, waardoor er nog meer ruimte tussen de
deeltjes is.
 Lucht vult hele ruimte waarin het zit

Water kan in drie verschijningsvormen/ aggregatietoestanden voorkomen: vast, vloeibaar
en gasvormig

5.1.2 DE INVLOED VAN WARMTE OP DE VERSCHIJNINGSVORM VAN EEN
STOF

VAN KOUD NAAR WARM

Energietoevoer verandert het gedrag van de moleculen van een bepaalde stof en
daarmee de verschijningsvorm.

 Energietoevoer: temperatuur of druk verhogen
 Zuivere vaste stof: een stof dat uit één soort moleculen bestaat
 Zal bij een normale luchtdruk bij één bepaalde temperatuur vloeibaar
worden: smeltpunt
 Smeltpunt van bevroren water 0°C
 Overgang van vloeibare vorm naar gasvorm
 Bij bijna elke temperatuur kunnen deeltjes aan vloeistof ontsnappen en in
de gasvormige toestand overgaan: verdampen
 Vluchtige stoffen verdampen al bij een relatief lage temperatuur
 Het kookpunt: niet de temperatuur waarbij een vloeistof verdampt maar de
hoogste temperatuur die een vloeistof kan bereiken. Daarna gaat alle vloeistof
over in de gasvorm.
 Kookpunt van water is 100°C bij normale luchtdruk

,  Genoemde luchtdruk heeft van invloed op kookpunt
 Luchtdruk hoger: luchtmoleculen drukken sterker op een
vloeistof, waardoor het lastiger is voor de moleculen om aan
de vloeistof te ontsnappen (langer duren voordat het kookt)
 Sublimatie: soms gaan moleculen rechtstreeks van de vaste vorm over in de
gasvormige toestand, dus zonder dat er een vloeibare fase is geweest.
 Sublimatie zorgt ervoor dat sommige vaste stoffen, zoals chocola, kunnen
ruiken

VAN WARM NAAR KOUD

 Gas afkoelt: gaan moleculen langzamer bewegen, komen ze dichter bij elkaar. Op
een bepaald moment gaan de moleculen elkaar terug aantrekken.
 Condenseren: gas gaat over in de vloeibare vorm
 Overgang van vloeibaar naar vast
 Stollingspunt (vriespunt): moleculen van een vloeistof gaan een eigen
vaste plaats innemen en vormen ze een stevige structuur (onder 0°C)
 Desublimatie: soms slaat een gas de vloeibare fase over en gaat direct over in een
vaste vorm.
 Rijp: wit ijslaagje ontstaat

TEMPERATUUR EN GEWICHT

 De moleculen van een bepaalde stof bij verwarming sneller gaan bewegen en
verder uit elkaar komen te liggen.
 Dichtheid van de stof neemt af
 Volume-eenheid van dezelfde stof na verwarming relatief minder
weegt
 Afkoelende stof zal over het algemeen per volume-eenheid zwaarder worden,
omdat het compacter wordt.
 Dichtheid van een stof: de massa per volume-eenheid
 Dichtheid = massa / volume (kg/m 3)
 Hoe meer moleculen per volume-eenheid, hoe hoger de dichtheid
 Als de volume-eenheid waarbinnen de moleculen zich kunnen verspreiden
groter wordt, neemt de dichtheid af.
 ANDERS bij ijs (drijft): structuur van ijs: meer lege ruimte tussen watermoleculen
dan in warmere, vloeibare toestand.

5.1.3 EIGENSCHAPPEN VAN WATER

WATER ALS OPLOSMIDDEL

 Vormt een veelzijdig oplosmiddel
 Oplosmiddel: een vloeistof waarin een stof kan worden opgelost
 Waterige mengsels:
 Oplossingen (suikerwater): Mengsel van vloeistoffen of van een vaste stof
en een vloeistof, die tot aan de bouwstenen zijn gemengd.
 Helder en doorzichtig, en kan gekleurd zijn
 Suspensies (modderwater): Mengsel van een vaste stof en een vloeistof
waarbij de vaste stof niet is opgelost.
 Troebel en ondoorzichtig
 Emulsies/ schijnmengsels (melk): Een mengsel van twee vloeistoffen die
eigenlijk niet goed mengbaar zijn