Leefklimaat in de klinische forensische zorg
Hoofdstuk 1 – Wat is de forensische zorg?
Patiënten en cliënten komen in de forensische zorg terecht door het gegeven dat zij met politie en
justitie in aanraking zijn gekomen én door de rechter zijn veroordeeld en daarom gedurende een
periode in hun leven in een gespecialiseerde behandelsetting moeten verblijven.
Uit onderzoek is gebleken dat veel patiënten die in de forensische zorg terechtkomen, eerder veel
zorg en behandeling hebben gehad in onder meer de jeugdzorg, verslavingszorg en de algemene
geestelijke gezondheidszorg, maar dat die zorg en behandeling uiteindelijk niet het beoogde effect
hebben gehad.
Een delict wordt op 2 manieren geïnterpreteerd:
1. Vanuit het oogpunt van justitie wordt iemands levensgeschiedenis beoordeeld op de mate
van schuld of toerekening en geldt primair de noodzaak de samenleving te beveiligen.
2. Vanuit het oogpunt van de geestelijke volksgezondheid heeft een psychisch gestoorde
persoon als gevolg van zijn ziekte een delict gepleegd en heeft hij hulp nodig.
In de forensische zorg wordt geen onderscheid gemaakt tussen beveiliging enerzijds en zorg en
behandeling anderzijds. Deze vormen van begeleiding worden geïntegreerd aangeboden.
Dwang, drang en beveiliging zijn in alle gevallen onderdeel van de forensische zorg. Desondanks zijn
er wel verschillen in cultuur en in wet- en regelgeving tussen de delen van de forensische zorg vanuit
het justitiële circuit en delen die onderdeel zijn van de algemene geestelijke gezondheidszorg.
Justitie (hier is de beveiliging van de maatschappij het primaire doel)
- Forensisch psychiatrische centra
- Gevangeniswezen
Algemene geestelijke gezondheidszorg (hier staat de zorg centraal)
- Forensisch psychiatrische klinieken
- Forensisch psychiatrische poliklinieken
- Forensisch psychiatrische afdeling
De behandeling en de daarop -zo mogelijk- volgende re-integratie in de vrije samenleving wordt in
alle gevallen ingezet om de veiligheid in de samenleving te bevorderen.
Historisch perspectief
Pas in 1911 werd het eerste wetsontwerp voor de Psychopatenwetten ingediend in het parlement.
Daarna duurde het tot 1928 voor de tbr-wetgeving (Ter Beschikken van de Regering) kon worden
ingevoerd.
De wetgeving die de mogelijkheid gaf de maatregel tbr op te leggen, was (en is nu met tbs nog
steeds) gebonden aan de voorwaarde van een geringere mate van toerekening van het feit of een
verminderde mate van toerekeningsvatbaarheid van de dader. Daarmee werd de mogelijkheid voor
het opleggen van de maatregel niet alleen geboden voor mensen die, zoals voorheen, geheel ‘gek en
slecht’ werden genoemd, maar eveneens aan hen die ‘in enige mate gek en slecht zijn’.
Een oplegging van de tbr gold voor 2 jaar en kon telkens op vordering van de officier van justitie, na
een geneeskundig advies, door de rechter worden verlengd met één of 2 jaar.
De tenuitvoerlegging van de tbr, het toezicht op de wijze waarop dit gebeurde in de verschillende
inrichtingen en de individuele beslissingen tot plaatsing, overplaatsing, het verlenen van verloven en
de beslissing tot voorwaardelijk of onvoorwaardelijk ontsluit uit de tbr waren opgedragen aan de
minister van Justitie.
Hoofdstuk 1 – Wat is de forensische zorg?
Patiënten en cliënten komen in de forensische zorg terecht door het gegeven dat zij met politie en
justitie in aanraking zijn gekomen én door de rechter zijn veroordeeld en daarom gedurende een
periode in hun leven in een gespecialiseerde behandelsetting moeten verblijven.
Uit onderzoek is gebleken dat veel patiënten die in de forensische zorg terechtkomen, eerder veel
zorg en behandeling hebben gehad in onder meer de jeugdzorg, verslavingszorg en de algemene
geestelijke gezondheidszorg, maar dat die zorg en behandeling uiteindelijk niet het beoogde effect
hebben gehad.
Een delict wordt op 2 manieren geïnterpreteerd:
1. Vanuit het oogpunt van justitie wordt iemands levensgeschiedenis beoordeeld op de mate
van schuld of toerekening en geldt primair de noodzaak de samenleving te beveiligen.
2. Vanuit het oogpunt van de geestelijke volksgezondheid heeft een psychisch gestoorde
persoon als gevolg van zijn ziekte een delict gepleegd en heeft hij hulp nodig.
In de forensische zorg wordt geen onderscheid gemaakt tussen beveiliging enerzijds en zorg en
behandeling anderzijds. Deze vormen van begeleiding worden geïntegreerd aangeboden.
Dwang, drang en beveiliging zijn in alle gevallen onderdeel van de forensische zorg. Desondanks zijn
er wel verschillen in cultuur en in wet- en regelgeving tussen de delen van de forensische zorg vanuit
het justitiële circuit en delen die onderdeel zijn van de algemene geestelijke gezondheidszorg.
Justitie (hier is de beveiliging van de maatschappij het primaire doel)
- Forensisch psychiatrische centra
- Gevangeniswezen
Algemene geestelijke gezondheidszorg (hier staat de zorg centraal)
- Forensisch psychiatrische klinieken
- Forensisch psychiatrische poliklinieken
- Forensisch psychiatrische afdeling
De behandeling en de daarop -zo mogelijk- volgende re-integratie in de vrije samenleving wordt in
alle gevallen ingezet om de veiligheid in de samenleving te bevorderen.
Historisch perspectief
Pas in 1911 werd het eerste wetsontwerp voor de Psychopatenwetten ingediend in het parlement.
Daarna duurde het tot 1928 voor de tbr-wetgeving (Ter Beschikken van de Regering) kon worden
ingevoerd.
De wetgeving die de mogelijkheid gaf de maatregel tbr op te leggen, was (en is nu met tbs nog
steeds) gebonden aan de voorwaarde van een geringere mate van toerekening van het feit of een
verminderde mate van toerekeningsvatbaarheid van de dader. Daarmee werd de mogelijkheid voor
het opleggen van de maatregel niet alleen geboden voor mensen die, zoals voorheen, geheel ‘gek en
slecht’ werden genoemd, maar eveneens aan hen die ‘in enige mate gek en slecht zijn’.
Een oplegging van de tbr gold voor 2 jaar en kon telkens op vordering van de officier van justitie, na
een geneeskundig advies, door de rechter worden verlengd met één of 2 jaar.
De tenuitvoerlegging van de tbr, het toezicht op de wijze waarop dit gebeurde in de verschillende
inrichtingen en de individuele beslissingen tot plaatsing, overplaatsing, het verlenen van verloven en
de beslissing tot voorwaardelijk of onvoorwaardelijk ontsluit uit de tbr waren opgedragen aan de
minister van Justitie.
