Samenvatting artikel 55 vragen over effectiviteit l Gedrags- en opvoedingsproblemen l 2020
Artikel: Yperen, T. van (Red.) (2010). 55 vragen over effectiviteit. Antwoorden
voor de jeugdzorg. Utrecht: NJI.
1. Effectief werken met interventies in de jeugdzorg.
Interventies in de jeugdzorg.
Interventie is een verzamelnaam voor projecten, trainingsmethoden, behandel- en
begeleidingsvormen, sancties etc. Het betreft aanpakken voor de vermindering, de compensatie of
het draaglijk maken van een risico/probleem in de ontwikkeling van een jeugdige die tot een
risicovolle doelgroep behoren. De aanpak is gericht op de jeugdige zelf, de opvoeders en/of zijn
opvoedingsomgeving. Het wordt geleid door een weldoordachte, doelgerichte en systematische
werkwijze, met een nader omschreven tijdsduur en frequentie.
Uitgevoerde interventies:
Methodiek: Een bepaalde leer voor het handelen (vastgelegd hoe men zou moeten werken).
Modules: Relatief homogene eenheid van zorg (qua aanpak, omvang en intensiteit). Het
bevat een inhoudelijke werkwijze en regelt ook de praktische uitvoering ervan.
Zorgprogramma, zorgtraject of zorgarrangement: Samenstel van modules die op een
planmatige, samenhangende en gecoördineerde manier wordt ingezet bij een doelgroep.
Effectieve professionals en effectieve interventies.
Het gaat zowel om effectieve professionals als om effectieve interventies. Interventies zijn de
‘verpakkingen’ van werkzame principes in de hulpverlening, waar professionals gebruik van maken.
Welke keus ze maken of hoe ze die uitvoeren, maakt hen tot goede professionals. Ook cliënten
dragen hier aan bij, omdat zij er actief aan deelnemen.
Toename aandacht voor effectieve interventies.
Er zijn 4 verklaringen voor de toename in aandacht voor effectieve interventies:
1. Tijdgeest: Volgens de tijdgeest moet de kwaliteit van diensten transparant zijn. Ook moet het
handelen van professionals zo veel mogelijk gebaseerd zijn op praktijk- of wetenschappelijk
bewijs van wat werkt.
2. Visie op kwaliteit: iets is effectief als het bijdraagt aan het behalen van het doel. Veel
organisaties hebben kwaliteitskaders. Aandacht voor kwaliteit betekent dus aandacht voor
effectiviteit.
3. Financiële krapte: De onderzoek naar zo doeltreffend mogelijk werken moet ons helpen niet
alleen de zorg inhoudelijk beter te maken, maar deze ook zo goedkoop mogelijk te maken,
zodat er zo veel mogelijk cliënten voor eenzelfde budget te helpen zijn.
4. Professionaliseringsslag: interventies zijn transparante, werkzame werkwijzen waarmee
professionals in het kader van opleiding en bijscholing op een gestructureerde manier kennis
kunnen maken of waarin zij getraind kunnen worden.
Effectieve interventie.
Een interventie is effectief als deze bij een bepaalde doelgroep leidt tot de realisatie van gestelde
doelen.
Cliënt en hulpverlener zijn een helder doel overeengekomen.
Doelgroep en de aanpak van de interventie is helder beschreven. Er is een verband tussen
aanpak en resultaat.
Uit een aantal studies moet blijken dat de gedragsproblemen van de kinderen voldoende zijn
afgenomen.
Evidence-based werken.
Evidence-based werken= Werken met behulp van kennis (wetenschappelijk onderzoek/ research-
based of praktijkervaring/practice based) over wat werkt in de praktijk.
, Samenvatting artikel 55 vragen over effectiviteit l Gedrags- en opvoedingsproblemen l 2020
Hulpverlening is voor een deel evidence-based.
Research-based= evidence dat uit wetenschappelijk onderzoek voortkomt.
Practice-based= evidence dat uit praktijkervaring voortkomt.
Expert-based= evidence dat uit inzichten van zeer ervaren professionals voortkomt.
Praktijkhandelen is consensus-based (= gezamenlijk gedrag opvatting over hoe de hulp er bij
voorkeur uitziet).
Jeugdzorg werkt ook value-based (= ingrijpen is soms noodzakelijk, zonder dat er veel kennis
is over wat de beste aanpak is. Denk maar aan kindermishandeling).
Dialooggestuurde hulpverlening= Inzichten over wat ‘werkt’ wordt mede bepaald door
opvattingen en ervaringen van cliënten.
Evidence-based lijkt soms op ‘buitenland-based’ werken. Om effectiever te gaan werken, worden er
heel wat buitenlandse programma’s geïmporteerd. Er is in het buitenland veel onderzoek gedaan
naar de aanpak van bepaalde doelgroepen. Echter betekent dit niet direct dat het dan ook effectief
bij ons is.
Vernieuwingstrajecten op het gebied van effectiviteit van de jeugdzorg:
Er lopen 5 trajecten:
Intensivering praktijkontwikkeling: In het traject Zicht op effectiviteit is met
praktijkinstellingen geëxperimenteerd met het standaard monitoren van de effectiviteit van
de praktijk.
Erkenning van jeugdinterventies.
Prestatie-indicatoren: Kerndoelen van de jeugdzorg zijn vastgelegd en met welke gegevens
de realisatie van die doelen in de praktijk te monitoren is.
Onderzoeksprogramma Zorg voor jeugd: Subsidiepot waaruit door ZonMw op een gerichte
manier wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan naar ontwikkeling, implementatie,
effectiviteit en kosten van jeugdinterventies.
Actieprogramma Professionalisering: Professionals beter opleiden.
Effectief stelsel vs. Effectieve jeugdzorg.
Het gaat erom dat er een effectief stelsel komt, die bestaat uit:
Opvoeders de weten hoe ze allerlei gewone problemen van kinderen kunnen opvangen.
Effectieve voorzieningen voor vroeg interventie in de eerste lijn, zodat problemen niet
escaleren.
Pakket van effectieve, gespecialiseerde zorgarrangementen.
Een goede nazorg, om terugval te voorkomen.
Goede ketens van lichte ondersteuning, zwaardere zorgarrangementen en goede nazorg
voor veelvoorkomende problemen.
2. De ingrediënten van goede zorg.
Ingrediënten van een effectieve interventie.
Een werkzame interventie heeft 2 soorten ingrediënten:
Algemeen werkzame factoren: Werkzame elementen die ongeacht de doelgroep en het
specifieke type interventie bevorderend zijn voor de effectiviteit en die van invloed zijn op de
algemene kwaliteit van de hulpverlener.
Specifiek werkzame factoren: Factoren die van belang zijn met het oog op de werksoort, de
specifieke doelgroep of de specifieke methode.
- Specifiek werkzame factoren voor de werksoort: Factoren die samenhangen met
bijv. ambulant werken, individuele of groepstherapie.
Artikel: Yperen, T. van (Red.) (2010). 55 vragen over effectiviteit. Antwoorden
voor de jeugdzorg. Utrecht: NJI.
1. Effectief werken met interventies in de jeugdzorg.
Interventies in de jeugdzorg.
Interventie is een verzamelnaam voor projecten, trainingsmethoden, behandel- en
begeleidingsvormen, sancties etc. Het betreft aanpakken voor de vermindering, de compensatie of
het draaglijk maken van een risico/probleem in de ontwikkeling van een jeugdige die tot een
risicovolle doelgroep behoren. De aanpak is gericht op de jeugdige zelf, de opvoeders en/of zijn
opvoedingsomgeving. Het wordt geleid door een weldoordachte, doelgerichte en systematische
werkwijze, met een nader omschreven tijdsduur en frequentie.
Uitgevoerde interventies:
Methodiek: Een bepaalde leer voor het handelen (vastgelegd hoe men zou moeten werken).
Modules: Relatief homogene eenheid van zorg (qua aanpak, omvang en intensiteit). Het
bevat een inhoudelijke werkwijze en regelt ook de praktische uitvoering ervan.
Zorgprogramma, zorgtraject of zorgarrangement: Samenstel van modules die op een
planmatige, samenhangende en gecoördineerde manier wordt ingezet bij een doelgroep.
Effectieve professionals en effectieve interventies.
Het gaat zowel om effectieve professionals als om effectieve interventies. Interventies zijn de
‘verpakkingen’ van werkzame principes in de hulpverlening, waar professionals gebruik van maken.
Welke keus ze maken of hoe ze die uitvoeren, maakt hen tot goede professionals. Ook cliënten
dragen hier aan bij, omdat zij er actief aan deelnemen.
Toename aandacht voor effectieve interventies.
Er zijn 4 verklaringen voor de toename in aandacht voor effectieve interventies:
1. Tijdgeest: Volgens de tijdgeest moet de kwaliteit van diensten transparant zijn. Ook moet het
handelen van professionals zo veel mogelijk gebaseerd zijn op praktijk- of wetenschappelijk
bewijs van wat werkt.
2. Visie op kwaliteit: iets is effectief als het bijdraagt aan het behalen van het doel. Veel
organisaties hebben kwaliteitskaders. Aandacht voor kwaliteit betekent dus aandacht voor
effectiviteit.
3. Financiële krapte: De onderzoek naar zo doeltreffend mogelijk werken moet ons helpen niet
alleen de zorg inhoudelijk beter te maken, maar deze ook zo goedkoop mogelijk te maken,
zodat er zo veel mogelijk cliënten voor eenzelfde budget te helpen zijn.
4. Professionaliseringsslag: interventies zijn transparante, werkzame werkwijzen waarmee
professionals in het kader van opleiding en bijscholing op een gestructureerde manier kennis
kunnen maken of waarin zij getraind kunnen worden.
Effectieve interventie.
Een interventie is effectief als deze bij een bepaalde doelgroep leidt tot de realisatie van gestelde
doelen.
Cliënt en hulpverlener zijn een helder doel overeengekomen.
Doelgroep en de aanpak van de interventie is helder beschreven. Er is een verband tussen
aanpak en resultaat.
Uit een aantal studies moet blijken dat de gedragsproblemen van de kinderen voldoende zijn
afgenomen.
Evidence-based werken.
Evidence-based werken= Werken met behulp van kennis (wetenschappelijk onderzoek/ research-
based of praktijkervaring/practice based) over wat werkt in de praktijk.
, Samenvatting artikel 55 vragen over effectiviteit l Gedrags- en opvoedingsproblemen l 2020
Hulpverlening is voor een deel evidence-based.
Research-based= evidence dat uit wetenschappelijk onderzoek voortkomt.
Practice-based= evidence dat uit praktijkervaring voortkomt.
Expert-based= evidence dat uit inzichten van zeer ervaren professionals voortkomt.
Praktijkhandelen is consensus-based (= gezamenlijk gedrag opvatting over hoe de hulp er bij
voorkeur uitziet).
Jeugdzorg werkt ook value-based (= ingrijpen is soms noodzakelijk, zonder dat er veel kennis
is over wat de beste aanpak is. Denk maar aan kindermishandeling).
Dialooggestuurde hulpverlening= Inzichten over wat ‘werkt’ wordt mede bepaald door
opvattingen en ervaringen van cliënten.
Evidence-based lijkt soms op ‘buitenland-based’ werken. Om effectiever te gaan werken, worden er
heel wat buitenlandse programma’s geïmporteerd. Er is in het buitenland veel onderzoek gedaan
naar de aanpak van bepaalde doelgroepen. Echter betekent dit niet direct dat het dan ook effectief
bij ons is.
Vernieuwingstrajecten op het gebied van effectiviteit van de jeugdzorg:
Er lopen 5 trajecten:
Intensivering praktijkontwikkeling: In het traject Zicht op effectiviteit is met
praktijkinstellingen geëxperimenteerd met het standaard monitoren van de effectiviteit van
de praktijk.
Erkenning van jeugdinterventies.
Prestatie-indicatoren: Kerndoelen van de jeugdzorg zijn vastgelegd en met welke gegevens
de realisatie van die doelen in de praktijk te monitoren is.
Onderzoeksprogramma Zorg voor jeugd: Subsidiepot waaruit door ZonMw op een gerichte
manier wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan naar ontwikkeling, implementatie,
effectiviteit en kosten van jeugdinterventies.
Actieprogramma Professionalisering: Professionals beter opleiden.
Effectief stelsel vs. Effectieve jeugdzorg.
Het gaat erom dat er een effectief stelsel komt, die bestaat uit:
Opvoeders de weten hoe ze allerlei gewone problemen van kinderen kunnen opvangen.
Effectieve voorzieningen voor vroeg interventie in de eerste lijn, zodat problemen niet
escaleren.
Pakket van effectieve, gespecialiseerde zorgarrangementen.
Een goede nazorg, om terugval te voorkomen.
Goede ketens van lichte ondersteuning, zwaardere zorgarrangementen en goede nazorg
voor veelvoorkomende problemen.
2. De ingrediënten van goede zorg.
Ingrediënten van een effectieve interventie.
Een werkzame interventie heeft 2 soorten ingrediënten:
Algemeen werkzame factoren: Werkzame elementen die ongeacht de doelgroep en het
specifieke type interventie bevorderend zijn voor de effectiviteit en die van invloed zijn op de
algemene kwaliteit van de hulpverlener.
Specifiek werkzame factoren: Factoren die van belang zijn met het oog op de werksoort, de
specifieke doelgroep of de specifieke methode.
- Specifiek werkzame factoren voor de werksoort: Factoren die samenhangen met
bijv. ambulant werken, individuele of groepstherapie.
