,
,College 1 (24-04-2024)
Leerdoelen:
• beschrijven welke onderdelen van criminologie en strafrecht deel
uitmaken van de eindtermen havo en vwo (maatschappijleer en
maatschappijwetenschappen);
• de geschiedenis van de criminologie als wetenschap beschrijven;
• de denkbeelden van enkele criminologische scholen c.q.
criminologen over misdaad en straf beschrijven en verschillen
hiertussen benoemen;
• het overheidsbeleid ten aanzien van de criminaliteitsbestrijding
beschrijven;
• de geschiedenis van de ‘veiligheidssamenleving’ herkennen en
beschrijven vanuit sociologisch en criminologisch perspectief.
• de positie van het slachtoffer in het strafproces beschrijven;
• de systematiek en de belangrijkste onderdelen van het
Nederlandse straf- en strafprocesrecht beschrijven en herkennen in
concrete situaties;
• de belangrijkste onderdelen van het penitentiaire recht beschrijven;
Sociologie (functioneel actorparadigma)
Systemische benadering:
• Consensus gericht sociaal systeem (sociale stabilisatoren)
• Sociale ongelijkheid inherent functioneren samenleving
➔ Aanhangers van het functionalisme-paradigma willen het functioneren van
een samenleving als systeem verklaren en leggen daarbij de nadruk op de
functies die een samenleving ontwikkelt om te kunnen voortbestaan. Ze
zien de samenleving als een op consensus georiënteerd sociaal systeem.
Bij zich veranderende externe omstandigheden zal het systeem zich
geleidelijk aanpassen aan die omstandigheden en opnieuw op zoek gaan
naar het hervinden van het evenwicht. Gemeenschappelijke morele
overtuigingen en sociale instituties functioneren hierbij als sociale
, stabilisatoren. Alle actoren in de samenleving (leden en instituties) dragen met
een bij hen passende taak bij aan het voortbestaan van die samenleving.
Doordat de mate van beloning en aanzien voor de verschillende taken in de
samenleving varieert naar gelang ze meer of minder van belang zijn voor de
samenleving als geheel, ontstaat er sociale ongelijkheid. Sociale ongelijkheid
wordt door aanhangers van het functionalisme-paradigma gezien als
noodzakelijk om de samenleving goed te kunnen laten functioneren en als
functioneel om de leden van de samenleving de bij hen passende taken te
laten vervullen. De verschillen in beloning voor deze taken wordt in grote mate
gesteund door de samenleving.
Sociologie (conflict paradigma)
• Maatschappelijke tegenstellingen en voortvloeiende conflicten
bepalend zijn voor een alsmaar veranderende maatschappij
➔ Aanhangers van het conflict-paradigma gaan ervan uit dat maatschappelijke
tegenstellingen en de daaruit voortvloeiende conflicten bepalend zijn voor
een alsmaar veranderende maatschappij, die steeds opnieuw
maatschappelijke tegenstellingen en daaruit voortvloeiende conflicten
voortbrengt. Overeenstemming over waarden en normen is veelal afwezig en
voor zover wel aanwezig, opgelegd door de dominante maatschappelijke
groepering. Ongelijkheid is voor aanhangers van het conflict-paradigma de
kern van de samenleving: de samenleving is de resultante van conflicten
tussen verschillende groeperingen binnen die samenleving. Ongelijkheid
berust op machtsverschillen, die het gevolg zijn van het feit dat actoren in
verschillende mate over hulpbronnen en sociale contacten beschikken.
Actoren zijn in meerdere of mindere mate in staat, daar waar met anderen
geconcurreerd wordt om schaarse en hooggewaardeerde goederen, een
gunstig resultaat te bereiken. Dit geldt zowel voor mensen als voor bv. staten
en bedrijven.
Sociologie (sociaal constructivistisch paradigma)
• Zij gaan ervan uit dat menselijke handelingen en sociale
interacties altijd berusten op interpretaties en dat de sociale
werkelijkheid door symbolische betekenisgeving gestalte krijgt,
‘geconstrueerd’ wordt.
➔ Aanhangers van het sociaalconstructivisme-paradigma onderzoeken de wijze
waarop mensen samen de maatschappelijke werkelijkheid definiëren. Zij
gaan ervan uit dat menselijke handelingen en sociale interacties altijd
berusten op interpretaties en dat de sociale werkelijkheid door symbolische
betekenisgeving gestalte krijgt, ‘geconstrueerd’ wordt. Bindingen worden
gezien als noodzakelijk om een gemeenschappelijke oriëntatie en
gemeenschappelijk handelen mogelijk te maken. Deze bindingen zijn echter
grotendeels ter keuze van de individuen zelf en niet afgedwongen door de
gemeenschap (zoals functionalisten betogen). Sociale ongelijkheid wordt
beschouwd als een gevolg van het beeld dat mensen zich samen vormen van
(de capaciteiten van) de verschillende groepen in de samenleving. Zo berust
,College 1 (24-04-2024)
Leerdoelen:
• beschrijven welke onderdelen van criminologie en strafrecht deel
uitmaken van de eindtermen havo en vwo (maatschappijleer en
maatschappijwetenschappen);
• de geschiedenis van de criminologie als wetenschap beschrijven;
• de denkbeelden van enkele criminologische scholen c.q.
criminologen over misdaad en straf beschrijven en verschillen
hiertussen benoemen;
• het overheidsbeleid ten aanzien van de criminaliteitsbestrijding
beschrijven;
• de geschiedenis van de ‘veiligheidssamenleving’ herkennen en
beschrijven vanuit sociologisch en criminologisch perspectief.
• de positie van het slachtoffer in het strafproces beschrijven;
• de systematiek en de belangrijkste onderdelen van het
Nederlandse straf- en strafprocesrecht beschrijven en herkennen in
concrete situaties;
• de belangrijkste onderdelen van het penitentiaire recht beschrijven;
Sociologie (functioneel actorparadigma)
Systemische benadering:
• Consensus gericht sociaal systeem (sociale stabilisatoren)
• Sociale ongelijkheid inherent functioneren samenleving
➔ Aanhangers van het functionalisme-paradigma willen het functioneren van
een samenleving als systeem verklaren en leggen daarbij de nadruk op de
functies die een samenleving ontwikkelt om te kunnen voortbestaan. Ze
zien de samenleving als een op consensus georiënteerd sociaal systeem.
Bij zich veranderende externe omstandigheden zal het systeem zich
geleidelijk aanpassen aan die omstandigheden en opnieuw op zoek gaan
naar het hervinden van het evenwicht. Gemeenschappelijke morele
overtuigingen en sociale instituties functioneren hierbij als sociale
, stabilisatoren. Alle actoren in de samenleving (leden en instituties) dragen met
een bij hen passende taak bij aan het voortbestaan van die samenleving.
Doordat de mate van beloning en aanzien voor de verschillende taken in de
samenleving varieert naar gelang ze meer of minder van belang zijn voor de
samenleving als geheel, ontstaat er sociale ongelijkheid. Sociale ongelijkheid
wordt door aanhangers van het functionalisme-paradigma gezien als
noodzakelijk om de samenleving goed te kunnen laten functioneren en als
functioneel om de leden van de samenleving de bij hen passende taken te
laten vervullen. De verschillen in beloning voor deze taken wordt in grote mate
gesteund door de samenleving.
Sociologie (conflict paradigma)
• Maatschappelijke tegenstellingen en voortvloeiende conflicten
bepalend zijn voor een alsmaar veranderende maatschappij
➔ Aanhangers van het conflict-paradigma gaan ervan uit dat maatschappelijke
tegenstellingen en de daaruit voortvloeiende conflicten bepalend zijn voor
een alsmaar veranderende maatschappij, die steeds opnieuw
maatschappelijke tegenstellingen en daaruit voortvloeiende conflicten
voortbrengt. Overeenstemming over waarden en normen is veelal afwezig en
voor zover wel aanwezig, opgelegd door de dominante maatschappelijke
groepering. Ongelijkheid is voor aanhangers van het conflict-paradigma de
kern van de samenleving: de samenleving is de resultante van conflicten
tussen verschillende groeperingen binnen die samenleving. Ongelijkheid
berust op machtsverschillen, die het gevolg zijn van het feit dat actoren in
verschillende mate over hulpbronnen en sociale contacten beschikken.
Actoren zijn in meerdere of mindere mate in staat, daar waar met anderen
geconcurreerd wordt om schaarse en hooggewaardeerde goederen, een
gunstig resultaat te bereiken. Dit geldt zowel voor mensen als voor bv. staten
en bedrijven.
Sociologie (sociaal constructivistisch paradigma)
• Zij gaan ervan uit dat menselijke handelingen en sociale
interacties altijd berusten op interpretaties en dat de sociale
werkelijkheid door symbolische betekenisgeving gestalte krijgt,
‘geconstrueerd’ wordt.
➔ Aanhangers van het sociaalconstructivisme-paradigma onderzoeken de wijze
waarop mensen samen de maatschappelijke werkelijkheid definiëren. Zij
gaan ervan uit dat menselijke handelingen en sociale interacties altijd
berusten op interpretaties en dat de sociale werkelijkheid door symbolische
betekenisgeving gestalte krijgt, ‘geconstrueerd’ wordt. Bindingen worden
gezien als noodzakelijk om een gemeenschappelijke oriëntatie en
gemeenschappelijk handelen mogelijk te maken. Deze bindingen zijn echter
grotendeels ter keuze van de individuen zelf en niet afgedwongen door de
gemeenschap (zoals functionalisten betogen). Sociale ongelijkheid wordt
beschouwd als een gevolg van het beeld dat mensen zich samen vormen van
(de capaciteiten van) de verschillende groepen in de samenleving. Zo berust
