Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
, Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
Inhoudsopgave.
Proloog VI – Het verlies van Holland
- Het beleg van Gorinchem
I – Jaque - Spoedhuwelijk
- Gespannen verwachting - Getrouwd voor de kerk
- Naamgeving - Strijd om publieke opinie
- Moeder Margaretha - Het debacle van Dordrecht
- Oorlog en partijstrijd - Keerpunt
- De verwachting van een dochter - Rotterdam
- De zoen van Woudrichem.
II – In dienst van Bourgondië
- Twee reizen VII – De Breuk met Brabant.
- Kleuters in Compiègne - Een politiek moord
- Vermogende partners - De boosheid van Jacoba
- Een uitbundige bruiloft - Winter op de Coudenberg
- Feest der verzoening - Drama aan het Brusselse Hof
- Een Franse prins in Le Quesnoy - Steun van de Staten van Brabant.
- Aanzien in Parijs - Gewetensnood
- Oplossing in zicht
III – Vorstin in opleiding - Hoop en teleurstelling
- Scholing en onderwijs
- Vorming VIII – Een Engelse bondgenoot
- Vroomheid - Persoonlijkheid en politiek
- Toevlucht op Teillingen - De gunst van de koning
- Hofleven in beeld - Het huwelijk met Humphrey
- Beslapen. - Het hof van Cupido
- De liefde en het land
IV – De dood en het meisje - Arbitrage
- Oorlog en ziekte - Engels vergif
- Een Dauphine in Den Haag
- Jacoba’s erfrechtelijke positie betwist’ IX – Terug in Henegouwen
- Garanties voor het thuisfront - De terugkeer
- Op weg naar Parijs - Een nieuwe tegenstander
- Opnieuw Compiègne - De ridder en zijn dame
- De dood in huis - Het beleg van Mons
- Een persoonlijke brief
V – Het gezag van een zestienjarige - Bourgondische ballingschap
- Moeder en dochter - Opnieuw ontsnapt
- Raadslieden en medespelers
- De eerste maand X – Vrouw in oorlog
- Opnieuw in dienst van Bourgondië - Het succes van Schoonhoven
- Verdenkingen - Filips van Bourgondië in Holland
- Openlijke oppositie - Hulp van Humphrey
- Overleg in Schoonhoven - Vorstin te velde
- Wreedheid en wraakzucht
- Bondgenoten
- Vrouwelijke listen
, Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
XI – De weg naar verzoening XIII – Gravin in Ruste
- Evenwicht en escalatie - De overdracht aan Filips
- Morele en politieke druk - Door middel van een misdaad
- De dood van Jan van Brabant. - Vrouwe op Voorne
- Medelijden of machtspolitiek - Opnieuw het geheime huwelijk
- The People ‘s Princess - Sint Maartensdijk
- Obstakels voor vrede - Tering
- De zoen van Delft - Begrafenis en zielenrust.
- Eerherstel
XII – Een geheim huwelijk
- Details uit de binnenkamer
- Geldgebrek
- In de armen van Frank
- De gouverneur en de weduwe
- Frank gevangen
- De mythe ontmaskerd
,Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
, Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
Proloog
Als het gaat om naamsbekendheid, dan is Jacoba van Beieren een van de bekendste personen uit de
vroege Nederlandse geschiedenis. Ze was een dame die leefde in een harde mannenwereld, waarbij
ze slachtoffer werd van hardvochtige en machtsbeluste tegenstanders. Haar leven in de 15e eeuw
bevond zich op een kruispunt in de Nederlandse geschiedenis. Doordat zij haar verkregen landen
verspeelde aan de hertog van Bourgondië werd het proces van eenwording van de Nederlanden
onder zijn leiding onomkeerbaar. Door haar hadden de Nederlanden er nooit zo uitgezien als
vandaag de dag.
In dit boek zal vooral worden stilgestaan bij het handelen van Jacoba en welke effect dit alles heeft
gehad. Natuurlijk wordt ook de context van de 15e eeuw hierbij meegenomen.
In de loop van de tijd zijn er verschillende historici geweest die getracht hebben een boek te
schrijven over Jacoba. De ene wat positiever dan de ander. De ene historicus ziet haar als een rijke
hoer die alles voor macht deed, de andere ziet haar als het slachtoffer van listen, bedrog en
ongelukkige huwelijken. Ondanks de verschillende beelden, wordt Jacoba geschetst als een gracieuze
dame, met opvallende schoonheid, die dapper, vurig en vol vecht- en levenslust zat. Ze had een goed
verstand en samen met wilskracht hielp dit haar meerdere tegenslagen te overwinnen. Haar manier
van werken maakte haar geliefd bij het gewone volk. Desondanks had ze ook nog wat mindere
punten, ze had geen oog voor nieuwe tijden, ze leefde nog graag in het verleden, ze was vervend en
kende weinig geduld, vooral niet met mannen. Als laatste had ze niet de gave om met geld om te
gaan.
Haar jeugd stond in het teken van politieke spelletjes waarin zij een groot pion was. Ze stond tussen
de Koning van Frankrijk, de Keizer van Duitsland en de Hertog van Bourgondië als kleine gravin.
De macht die zij en ook andere bezat, bestond uit een ingewikkeld samenspel van verschillende
partijen, grondgebieden en gelden. In de tijd dat een adellijke vrouw beschouwd werd als
economische en politiek goed, dat verworven, verhandeld en verloren kon worden, diende Jacoba
zich staande te houden.
, Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
I – Jaque
In het voorjaar van 1401, was het in het
kasteel Le Quesnoy in Henegouwen een zeer
spannende periode aangebroken. De gravin
Margaretha van Oostervant kon elk moment
bevallen en hiervoor diende een speciale
kraamkamer opgetuigd te worden. Koste nog
moeite werd bespaard om de gravin een zo
prettig mogelijke bevalling. De Gravin werd
bijgestaan door alleen vrouwen, haar man
Willem van Oostervant moest op afstand
blijven. In Juli van 1401 werd hun dochter
geboren, een ingrijpende gebeurtenis want er
was nu een erfopvolger geboren. Deze zou
later van groot politiek belang voor Nederland
zijn geweest.
- Gespannen verwachting
Rond 1400 bestonden de Nederland uit een
groot aantal zelfstandigen gebieden met elk
hun eigen wetten, regels, gewoonten en
Kaart Nederlanden in 1400 – Henegouwen licht in het zuiden.
geschiedenis. Ze werden bestuurd door
hertogen, bisschoppen of graven, die elk een
onafhankelijke politiek voerden. Toch stonden de landen niet volledig los van elkaar, ze behoorden
tot twee grotere complexen, namelijk het Franse Koninkrijk en het Duitse Keizerrijk. De grens tussen
deze gebieden liep langs de Schelde en de band met beide aanzienlijke huizen werd niet door de
bevolking gevoeld. Het enige wat men voelde was de leenrechtelijke relatie genaamd leenhulde, een
ceremonie waarbij men de vorst beloofde bij te staan met raad en daad. Verder was men gericht op
hun eigen dorp of stad en natuurlijk de plaatselijke kerk.
De zelfstandigheid van de vorstendommen in de Nederland werd rond 1400 niet aangetast door
koning of keizer maar door interne ontwikkelingen. Het proces van verzwageren van dynastieën, was
een groot probleem. Families huwde onderling om zo bij sterfgevallen en/of gebrek aan zonen de
macht in de familie te behouden. Maar dit leidde af en toe ook tot strijd.
In Henegouwen, Holland en Zeeland kwam een nieuwe dynastie aan de macht dankzij het ingrijpen
van de Duitse keizer. Wat tevens ook een van de laatste keren was dat deze zijn stempel kon drukken
in de late middeleeuwen. Keizer Lodewijk de Beier uit het geslacht Wittelsbach schonk de drie
graafschappen aan zijn vrouw Margaretha, dus zus van Willem IV. Margaretha kreeg een zoon,
Willem V die door zijn broer Albrecht werd vervangen. Blijkbaar waren de drie graafschappen een
belangrijk bezit aangezien de Hertog, Duitsland verliet en zijn intreden deed in Henegouwen.
Voor kun kinderen zocht Hertog Albrecht partners in de omliggende landen. Hun grootste succes was
het dubbelhuwelijk in 1385 waarbij ze hun oudste zoon Willem VI lieten trouwen met Margaretha
van Bourgondië, de dochter van Filips de stoute, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.
Verder werd de dochter van Albrecht, Margaretha van Beieren uitgehuwelijkt aan Jan zonder vrees,
de oudste zoon van Filips de stoute.
, Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
Inhoudsopgave.
Proloog VI – Het verlies van Holland
- Het beleg van Gorinchem
I – Jaque - Spoedhuwelijk
- Gespannen verwachting - Getrouwd voor de kerk
- Naamgeving - Strijd om publieke opinie
- Moeder Margaretha - Het debacle van Dordrecht
- Oorlog en partijstrijd - Keerpunt
- De verwachting van een dochter - Rotterdam
- De zoen van Woudrichem.
II – In dienst van Bourgondië
- Twee reizen VII – De Breuk met Brabant.
- Kleuters in Compiègne - Een politiek moord
- Vermogende partners - De boosheid van Jacoba
- Een uitbundige bruiloft - Winter op de Coudenberg
- Feest der verzoening - Drama aan het Brusselse Hof
- Een Franse prins in Le Quesnoy - Steun van de Staten van Brabant.
- Aanzien in Parijs - Gewetensnood
- Oplossing in zicht
III – Vorstin in opleiding - Hoop en teleurstelling
- Scholing en onderwijs
- Vorming VIII – Een Engelse bondgenoot
- Vroomheid - Persoonlijkheid en politiek
- Toevlucht op Teillingen - De gunst van de koning
- Hofleven in beeld - Het huwelijk met Humphrey
- Beslapen. - Het hof van Cupido
- De liefde en het land
IV – De dood en het meisje - Arbitrage
- Oorlog en ziekte - Engels vergif
- Een Dauphine in Den Haag
- Jacoba’s erfrechtelijke positie betwist’ IX – Terug in Henegouwen
- Garanties voor het thuisfront - De terugkeer
- Op weg naar Parijs - Een nieuwe tegenstander
- Opnieuw Compiègne - De ridder en zijn dame
- De dood in huis - Het beleg van Mons
- Een persoonlijke brief
V – Het gezag van een zestienjarige - Bourgondische ballingschap
- Moeder en dochter - Opnieuw ontsnapt
- Raadslieden en medespelers
- De eerste maand X – Vrouw in oorlog
- Opnieuw in dienst van Bourgondië - Het succes van Schoonhoven
- Verdenkingen - Filips van Bourgondië in Holland
- Openlijke oppositie - Hulp van Humphrey
- Overleg in Schoonhoven - Vorstin te velde
- Wreedheid en wraakzucht
- Bondgenoten
- Vrouwelijke listen
, Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
XI – De weg naar verzoening XIII – Gravin in Ruste
- Evenwicht en escalatie - De overdracht aan Filips
- Morele en politieke druk - Door middel van een misdaad
- De dood van Jan van Brabant. - Vrouwe op Voorne
- Medelijden of machtspolitiek - Opnieuw het geheime huwelijk
- The People ‘s Princess - Sint Maartensdijk
- Obstakels voor vrede - Tering
- De zoen van Delft - Begrafenis en zielenrust.
- Eerherstel
XII – Een geheim huwelijk
- Details uit de binnenkamer
- Geldgebrek
- In de armen van Frank
- De gouverneur en de weduwe
- Frank gevangen
- De mythe ontmaskerd
,Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
, Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
Proloog
Als het gaat om naamsbekendheid, dan is Jacoba van Beieren een van de bekendste personen uit de
vroege Nederlandse geschiedenis. Ze was een dame die leefde in een harde mannenwereld, waarbij
ze slachtoffer werd van hardvochtige en machtsbeluste tegenstanders. Haar leven in de 15e eeuw
bevond zich op een kruispunt in de Nederlandse geschiedenis. Doordat zij haar verkregen landen
verspeelde aan de hertog van Bourgondië werd het proces van eenwording van de Nederlanden
onder zijn leiding onomkeerbaar. Door haar hadden de Nederlanden er nooit zo uitgezien als
vandaag de dag.
In dit boek zal vooral worden stilgestaan bij het handelen van Jacoba en welke effect dit alles heeft
gehad. Natuurlijk wordt ook de context van de 15e eeuw hierbij meegenomen.
In de loop van de tijd zijn er verschillende historici geweest die getracht hebben een boek te
schrijven over Jacoba. De ene wat positiever dan de ander. De ene historicus ziet haar als een rijke
hoer die alles voor macht deed, de andere ziet haar als het slachtoffer van listen, bedrog en
ongelukkige huwelijken. Ondanks de verschillende beelden, wordt Jacoba geschetst als een gracieuze
dame, met opvallende schoonheid, die dapper, vurig en vol vecht- en levenslust zat. Ze had een goed
verstand en samen met wilskracht hielp dit haar meerdere tegenslagen te overwinnen. Haar manier
van werken maakte haar geliefd bij het gewone volk. Desondanks had ze ook nog wat mindere
punten, ze had geen oog voor nieuwe tijden, ze leefde nog graag in het verleden, ze was vervend en
kende weinig geduld, vooral niet met mannen. Als laatste had ze niet de gave om met geld om te
gaan.
Haar jeugd stond in het teken van politieke spelletjes waarin zij een groot pion was. Ze stond tussen
de Koning van Frankrijk, de Keizer van Duitsland en de Hertog van Bourgondië als kleine gravin.
De macht die zij en ook andere bezat, bestond uit een ingewikkeld samenspel van verschillende
partijen, grondgebieden en gelden. In de tijd dat een adellijke vrouw beschouwd werd als
economische en politiek goed, dat verworven, verhandeld en verloren kon worden, diende Jacoba
zich staande te houden.
, Samenvatting Jacoba van Beieren – Hogeschool van Amsterdam – Deeltijd Geschiedenis
I – Jaque
In het voorjaar van 1401, was het in het
kasteel Le Quesnoy in Henegouwen een zeer
spannende periode aangebroken. De gravin
Margaretha van Oostervant kon elk moment
bevallen en hiervoor diende een speciale
kraamkamer opgetuigd te worden. Koste nog
moeite werd bespaard om de gravin een zo
prettig mogelijke bevalling. De Gravin werd
bijgestaan door alleen vrouwen, haar man
Willem van Oostervant moest op afstand
blijven. In Juli van 1401 werd hun dochter
geboren, een ingrijpende gebeurtenis want er
was nu een erfopvolger geboren. Deze zou
later van groot politiek belang voor Nederland
zijn geweest.
- Gespannen verwachting
Rond 1400 bestonden de Nederland uit een
groot aantal zelfstandigen gebieden met elk
hun eigen wetten, regels, gewoonten en
Kaart Nederlanden in 1400 – Henegouwen licht in het zuiden.
geschiedenis. Ze werden bestuurd door
hertogen, bisschoppen of graven, die elk een
onafhankelijke politiek voerden. Toch stonden de landen niet volledig los van elkaar, ze behoorden
tot twee grotere complexen, namelijk het Franse Koninkrijk en het Duitse Keizerrijk. De grens tussen
deze gebieden liep langs de Schelde en de band met beide aanzienlijke huizen werd niet door de
bevolking gevoeld. Het enige wat men voelde was de leenrechtelijke relatie genaamd leenhulde, een
ceremonie waarbij men de vorst beloofde bij te staan met raad en daad. Verder was men gericht op
hun eigen dorp of stad en natuurlijk de plaatselijke kerk.
De zelfstandigheid van de vorstendommen in de Nederland werd rond 1400 niet aangetast door
koning of keizer maar door interne ontwikkelingen. Het proces van verzwageren van dynastieën, was
een groot probleem. Families huwde onderling om zo bij sterfgevallen en/of gebrek aan zonen de
macht in de familie te behouden. Maar dit leidde af en toe ook tot strijd.
In Henegouwen, Holland en Zeeland kwam een nieuwe dynastie aan de macht dankzij het ingrijpen
van de Duitse keizer. Wat tevens ook een van de laatste keren was dat deze zijn stempel kon drukken
in de late middeleeuwen. Keizer Lodewijk de Beier uit het geslacht Wittelsbach schonk de drie
graafschappen aan zijn vrouw Margaretha, dus zus van Willem IV. Margaretha kreeg een zoon,
Willem V die door zijn broer Albrecht werd vervangen. Blijkbaar waren de drie graafschappen een
belangrijk bezit aangezien de Hertog, Duitsland verliet en zijn intreden deed in Henegouwen.
Voor kun kinderen zocht Hertog Albrecht partners in de omliggende landen. Hun grootste succes was
het dubbelhuwelijk in 1385 waarbij ze hun oudste zoon Willem VI lieten trouwen met Margaretha
van Bourgondië, de dochter van Filips de stoute, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.
Verder werd de dochter van Albrecht, Margaretha van Beieren uitgehuwelijkt aan Jan zonder vrees,
de oudste zoon van Filips de stoute.
