Sociaal beleid in Latijns-Amerika
Samenvatting artikelen
18 mei 20218
Inhoudsopgave
1 Social Policy Reforms in Latin America: Urgent but Frustrating
- Joan M. Nelson 1
2 The Contemporary Social Policy Debate in
Latin America - Rosalı́a Cortés 6
3 Two Decades of Social Investment in Latin America: Outcomes,
Shortcomings and Achievements of Conditional Cash Transfers -
Papadopoulos en Velázques Leyer 9
4 21st century welfare - Lena Lavinas 9
5 Coalitional realignment and the adoption of non-contributory so-
cial insurance programmes in Latin America - M.E. Carnes & I.
Mares 12
1 Social Policy Reforms in Latin America: Ur-
gent but Frustrating - Joan M. Nelson
De pogingen tot het hervormen van sociaal beleid in Latijns-Amerika zijn toegeno-
men sinds de jaren 1990’s. Dankzij het doen herleven van oude sociale programma’s
en de druk op politici voor het uitbreide en verbeteren van dit beleid zijn de sociale
uitgaven gestegen van 9,6% van het BNP in 1990 naar 12,8% van het BNP in 2003.
Als gevolg van de gebeurtenissen en in sommige landen zelfs hyperinflatie in de
jaren 1980’s werd macro-economische stabiliteit alsmaar als noodzakelijker gezien.
Sociale diensten moesten rendabeler en financieel houdbaarder worden. Ook de
toenemende internationale economische strijd speelde een rol. Daarnaast wordt
Pagina 1 van 18
, Samenvatting
Samenvatting artikelen
sociaal beleid door economen ook steeds vaker gezien als aanvulling tot, in plaats
van in strijd met, doelen voor snelle en houdbare economische groei. Er is een lange
periode geweest waarin afgekondigden hervormingen niet werden uitgevoerd, niet
lang werden volgehouden of compleet veranderd werden. Daarnaast leverden veel
hervormingen niet de beoogde uitkomsten. Als gevolg hiervan is men zich vandaag
de dag bewuster van de valkuilen van hervormingen en wordt het debat voorzich-
tiger gevoerd. Dit stuk bespreekt de perspectieven uit vijf verschillende boeken.
Wat zijn de voornaamste politieke en economische factoren die de evolutie van so-
ciaal beleid in Latijns-Amerika gevormd hebben en wat suggereert dit perspectief
voor toekomstperspectieven?
De uitdaging van ongelijke kansen
Latijns-Amerika is lange tijd de regio met de hoogste ongelijkheid geweest. Sinds
2000’s is hier een bescheiden afname in gekomen in een groot aantal landen in de
regio. Dit heeft verschillende redenen met onderwijs als een van de belangrijkste.
Desalniettemin is de ongelijkheid nog zeer groot in het grootste gedeelte van de
regio. Er heerst veel onenigheid over de vraag of de ongelijkheid een gevolg is
van het verschil in de persoongelijke inspanningen en talenten van een persoon of
juist door ongelijke kansen. Het boek Measuring Inequality heeft deze ongelijk-
heid en de invloed en gevolgen ervan onderzocht. Hier kwam onder andere uit
dat een van de landen in de regio waar de inkomensverschillen en grootste zijn,
Mexico, een relatief lage ongelijkheid in kansen heeft. Desalniettemin speelt de
kansenongelijkheid een grote rol in ongelijke inkomsten, blijkt uit andere cijfers.
Tevens vormen de gevonden schattingen met betrekking tot de invloed van in-
dividuele omstandigheden op inkomensongelijkheid slechts een ondergrens. Dit
komt doordat niet alle omstandigheden meegenomen zijn in de data en deze om-
standigheden hoogstwaarschijnlijk de inkomensverschillen verder zouden verklaren.
Familie-achtergrond komt als een van de bepalendste factoren voor economische
en educatieve prestaties naar voren in het onderzoek. Dit levert dan ook direct
een grote uitdaging voor de beleidsmakers op. Het verbeteren van toegang tot
basis voorzieningen is namelijk relatief eenvoudig. Echter, beleid dat moet zorgen
voor een afname van etnische- en geslachtsdiscriminatie in zowel de economie als
de maatschappij is wellicht de grootste uitdaging.
Het hervormen van pensioenen en de gezondheidszorg
Uitgebreide en verbeterde onderwijs en gezondheidszorg zijn cruciaal voor een ge-
lijker speelveld. Bredere en eerlijkere dekking van pensioenen en gezondheidszorg
zorgen tevens voor tegenwicht aan de economische ongelijkheid. Deze hervormin-
gen en het beoordelen ervan zijn echter erg lastig gebleken om een aantal redenen.
Pagina 2 van 18
, Samenvatting
Samenvatting artikelen
• Problemen met de data
Het is lastig gebleken om duidelijk conclusies te trekken met betrekking
tot het succes of falen van veel hervormingspogingen, met name voor de
gezondheidszorg. Dit komt met name door een gebrek aan systematische
data.
• Mislukte of slechts gedeeltelijke hervormingen
Zoals eerder al gezegd werden allerlei pogingen tot hervorming simpelweg
nooit doorgevoerd, halverwege compleet veranderd of mislukten. Daarnaast
zijn er nog steeds allerlei problemen die niet eens geadresseerd worden. Een
goed voorbeeld hiervan zijn de bijzonder gulle pensioensystemen voor be-
voorrechte groepen zoals militairen, leraren, rechters en olie werkers. Dit
is een probleem waar geen enkel land zijn vingers tot nog toe aan durft te
branden.
• Onvervulde verwachtingen
Desalniettemin zijn er in sommige landen toch belangrijke maatregelen ge-
troffen met betrekking tot dit probleem. Hier bleken de verwachtingenenn
aannamens van de hervormers echter veel te optimistisch in de meeste ge-
vallen. Een voorbeeld hiervan zijn de structurele pensioenhervormingen in
Chile in 1981. In dit systeem droegen werkers bij aan prive rekeningen die
beheerd werden door private pensioenfondsen. Tegen de tijd dat arbeiders
met pensioen gingen moesten de opgebouwde bijdragen samen met de ver-
krijgen rente het pensioen financieren. In 2005 kwamen deze systemen echter
onder druk te staan van een reeks veel voorkomende problemen in verschil-
lende landen. De bijdragen naar deze private rekeningen waren afgenomen
en de systemen kregen het niet voor elkaar om betalingen van arbeiders uit
de informele sector en arbeiders met een eigen rekening te krijgen. Hiervoor
was er niet meer genoeg geld voor het financieren van de pensioenen. Daar-
naast rekenden de beheerders van deze pensioenen hoge comissies en was er
weinig sprake van competitie.
Er is echter ook optimisme. Zo wordt er meer aandacht besteed aan aan geschikte
vangnetten voor gepensioneerden met onvoldoende opgebouwd kapitaal en voor
hen die dekking missen, zoals in de informele sector. Verschillende landen zijn
bezig met het hervormen van oude hervormingen om tekortkomingen te corrigeren.
Ook problemen rondom de beschikbare cijfers krijgen meer aandacht. Zo is Chili in
2002 met het innovatieve Social Protection Survey gestart, die voor het eerst data
voor micro-economische analyses over de belangrijkste aspecten van het pensioen
systeem levert.
Pagina 3 van 18
Samenvatting artikelen
18 mei 20218
Inhoudsopgave
1 Social Policy Reforms in Latin America: Urgent but Frustrating
- Joan M. Nelson 1
2 The Contemporary Social Policy Debate in
Latin America - Rosalı́a Cortés 6
3 Two Decades of Social Investment in Latin America: Outcomes,
Shortcomings and Achievements of Conditional Cash Transfers -
Papadopoulos en Velázques Leyer 9
4 21st century welfare - Lena Lavinas 9
5 Coalitional realignment and the adoption of non-contributory so-
cial insurance programmes in Latin America - M.E. Carnes & I.
Mares 12
1 Social Policy Reforms in Latin America: Ur-
gent but Frustrating - Joan M. Nelson
De pogingen tot het hervormen van sociaal beleid in Latijns-Amerika zijn toegeno-
men sinds de jaren 1990’s. Dankzij het doen herleven van oude sociale programma’s
en de druk op politici voor het uitbreide en verbeteren van dit beleid zijn de sociale
uitgaven gestegen van 9,6% van het BNP in 1990 naar 12,8% van het BNP in 2003.
Als gevolg van de gebeurtenissen en in sommige landen zelfs hyperinflatie in de
jaren 1980’s werd macro-economische stabiliteit alsmaar als noodzakelijker gezien.
Sociale diensten moesten rendabeler en financieel houdbaarder worden. Ook de
toenemende internationale economische strijd speelde een rol. Daarnaast wordt
Pagina 1 van 18
, Samenvatting
Samenvatting artikelen
sociaal beleid door economen ook steeds vaker gezien als aanvulling tot, in plaats
van in strijd met, doelen voor snelle en houdbare economische groei. Er is een lange
periode geweest waarin afgekondigden hervormingen niet werden uitgevoerd, niet
lang werden volgehouden of compleet veranderd werden. Daarnaast leverden veel
hervormingen niet de beoogde uitkomsten. Als gevolg hiervan is men zich vandaag
de dag bewuster van de valkuilen van hervormingen en wordt het debat voorzich-
tiger gevoerd. Dit stuk bespreekt de perspectieven uit vijf verschillende boeken.
Wat zijn de voornaamste politieke en economische factoren die de evolutie van so-
ciaal beleid in Latijns-Amerika gevormd hebben en wat suggereert dit perspectief
voor toekomstperspectieven?
De uitdaging van ongelijke kansen
Latijns-Amerika is lange tijd de regio met de hoogste ongelijkheid geweest. Sinds
2000’s is hier een bescheiden afname in gekomen in een groot aantal landen in de
regio. Dit heeft verschillende redenen met onderwijs als een van de belangrijkste.
Desalniettemin is de ongelijkheid nog zeer groot in het grootste gedeelte van de
regio. Er heerst veel onenigheid over de vraag of de ongelijkheid een gevolg is
van het verschil in de persoongelijke inspanningen en talenten van een persoon of
juist door ongelijke kansen. Het boek Measuring Inequality heeft deze ongelijk-
heid en de invloed en gevolgen ervan onderzocht. Hier kwam onder andere uit
dat een van de landen in de regio waar de inkomensverschillen en grootste zijn,
Mexico, een relatief lage ongelijkheid in kansen heeft. Desalniettemin speelt de
kansenongelijkheid een grote rol in ongelijke inkomsten, blijkt uit andere cijfers.
Tevens vormen de gevonden schattingen met betrekking tot de invloed van in-
dividuele omstandigheden op inkomensongelijkheid slechts een ondergrens. Dit
komt doordat niet alle omstandigheden meegenomen zijn in de data en deze om-
standigheden hoogstwaarschijnlijk de inkomensverschillen verder zouden verklaren.
Familie-achtergrond komt als een van de bepalendste factoren voor economische
en educatieve prestaties naar voren in het onderzoek. Dit levert dan ook direct
een grote uitdaging voor de beleidsmakers op. Het verbeteren van toegang tot
basis voorzieningen is namelijk relatief eenvoudig. Echter, beleid dat moet zorgen
voor een afname van etnische- en geslachtsdiscriminatie in zowel de economie als
de maatschappij is wellicht de grootste uitdaging.
Het hervormen van pensioenen en de gezondheidszorg
Uitgebreide en verbeterde onderwijs en gezondheidszorg zijn cruciaal voor een ge-
lijker speelveld. Bredere en eerlijkere dekking van pensioenen en gezondheidszorg
zorgen tevens voor tegenwicht aan de economische ongelijkheid. Deze hervormin-
gen en het beoordelen ervan zijn echter erg lastig gebleken om een aantal redenen.
Pagina 2 van 18
, Samenvatting
Samenvatting artikelen
• Problemen met de data
Het is lastig gebleken om duidelijk conclusies te trekken met betrekking
tot het succes of falen van veel hervormingspogingen, met name voor de
gezondheidszorg. Dit komt met name door een gebrek aan systematische
data.
• Mislukte of slechts gedeeltelijke hervormingen
Zoals eerder al gezegd werden allerlei pogingen tot hervorming simpelweg
nooit doorgevoerd, halverwege compleet veranderd of mislukten. Daarnaast
zijn er nog steeds allerlei problemen die niet eens geadresseerd worden. Een
goed voorbeeld hiervan zijn de bijzonder gulle pensioensystemen voor be-
voorrechte groepen zoals militairen, leraren, rechters en olie werkers. Dit
is een probleem waar geen enkel land zijn vingers tot nog toe aan durft te
branden.
• Onvervulde verwachtingen
Desalniettemin zijn er in sommige landen toch belangrijke maatregelen ge-
troffen met betrekking tot dit probleem. Hier bleken de verwachtingenenn
aannamens van de hervormers echter veel te optimistisch in de meeste ge-
vallen. Een voorbeeld hiervan zijn de structurele pensioenhervormingen in
Chile in 1981. In dit systeem droegen werkers bij aan prive rekeningen die
beheerd werden door private pensioenfondsen. Tegen de tijd dat arbeiders
met pensioen gingen moesten de opgebouwde bijdragen samen met de ver-
krijgen rente het pensioen financieren. In 2005 kwamen deze systemen echter
onder druk te staan van een reeks veel voorkomende problemen in verschil-
lende landen. De bijdragen naar deze private rekeningen waren afgenomen
en de systemen kregen het niet voor elkaar om betalingen van arbeiders uit
de informele sector en arbeiders met een eigen rekening te krijgen. Hiervoor
was er niet meer genoeg geld voor het financieren van de pensioenen. Daar-
naast rekenden de beheerders van deze pensioenen hoge comissies en was er
weinig sprake van competitie.
Er is echter ook optimisme. Zo wordt er meer aandacht besteed aan aan geschikte
vangnetten voor gepensioneerden met onvoldoende opgebouwd kapitaal en voor
hen die dekking missen, zoals in de informele sector. Verschillende landen zijn
bezig met het hervormen van oude hervormingen om tekortkomingen te corrigeren.
Ook problemen rondom de beschikbare cijfers krijgen meer aandacht. Zo is Chili in
2002 met het innovatieve Social Protection Survey gestart, die voor het eerst data
voor micro-economische analyses over de belangrijkste aspecten van het pensioen
systeem levert.
Pagina 3 van 18
