Samenvatting
Reader Open Universiteit
Inleiding Recht
,Inhoudsopgave
Tekst 1 - Rechtswetenschap ................................................................................................................... 4
2.1.1.1 Verklaren wat is de oorzaak ................................................................................................ 4
2.1.1.2 De empirische cyclus ........................................................................................................... 4
2.1.1.3 Abductie wat is er gebeurd? ............................................................................................... 5
2.1.2 Rechtswetenschap ..................................................................................................................... 5
2.1.2.1 Rechtswetenschap al normwetenschap ............................................................................. 5
2.1.2.4 Structuur ............................................................................................................................. 5
2.1.2.5 Hermeneutiek; begrijpen .................................................................................................... 5
2.1.3 Rechtsfilosofie ............................................................................................................................ 5
2.1.4 Ideologiekritiek .......................................................................................................................... 6
2.1.5 Externe perspectieven op het recht .......................................................................................... 6
2.1.5.1 Rechtseconomie.................................................................................................................. 6
2.1.5.2 Rechtssociologie.................................................................................................................. 6
2.1.5.3 Rechtspsychologie............................................................................................................... 6
2.1.5.4 Rechtsantropologie ............................................................................................................. 6
2.1.5.5 Criminologie ........................................................................................................................ 6
Tekst 2 – Bestuursrecht en procesrecht ................................................................................................. 7
1. Inleiding........................................................................................................................................... 7
2. Bestuursorganisatie en besturen een kennismaking ...................................................................... 7
3. Wat is bestuursrecht ....................................................................................................................... 7
4. Bestuur en bestuursorganisatie; verdieping ................................................................................... 7
5. Het toedelen van bestuursbevoegdheden, legaliteit, wetmatigheid en specialiteit ...................... 8
6. Karakteristieken van bestuursrechtelijke wetgeving ...................................................................... 8
7. Besluiten ......................................................................................................................................... 9
8. Rechtmatigheid en doelmatigheid van besturen.......................................................................... 11
9. Normering van bestuurshandelen door de Algemene beginselen van behoorlijk bestuur.......... 11
10. Bestuurlijke handhaving.............................................................................................................. 12
11. Rechtsbescherming tegen de overheid ...................................................................................... 12
11.1 Toezicht en democratische controle..................................................................................... 12
11.2 Bestuursrechtspraak ............................................................................................................. 12
11.3 Nationale ombudsman.......................................................................................................... 13
Tekst 3 – Aanvulling geldigheidsvereisten voor een overeenkomst .................................................... 14
Tekst 4 – De schadevergoeding uit onrechtmatige daad: het vereiste van causaal verband .............. 15
Test 5 – Strafrecht: schuld .................................................................................................................... 16
1. Strafrecht als ultimum remedium ................................................................................................. 16
2. Waarom straffen we? ................................................................................................................... 16
2.1 Strafrechttheorieën ................................................................................................................ 16
2
, 3. Straffen is specifiek voor strafrecht .............................................................................................. 16
4. Ontwikkeling in straffen ................................................................................................................ 16
5. Hoe komen we tot een straf? ....................................................................................................... 17
6. Geen straf zonder schuld .............................................................................................................. 17
7. Schuld ............................................................................................................................................ 17
Tekst 6 – Strafprocesrecht: verdenking ................................................................................................ 18
Inleiding............................................................................................................................................. 18
1. Formeel strafrecht: taak en betekenis .......................................................................................... 18
2. De verdenking als ingangseis ........................................................................................................ 18
3. Belangrijke beginselen van strafprocesrecht ................................................................................ 18
4. De actoren in het strafproces ....................................................................................................... 19
4.1 Politie ...................................................................................................................................... 19
4.2 Zittende magistratuur ............................................................................................................. 19
4.3 Rechtelijke macht: staande magistratuur ............................................................................... 20
4.4 Rechtelijke macht: schrijvende magistratuur ......................................................................... 20
4.5 Verdachte ................................................................................................................................ 20
4.6 Advocatuur .............................................................................................................................. 21
4.7 Reclassering ............................................................................................................................ 21
4.8 Slachtoffer ............................................................................................................................... 22
5. Algemeen strafrechtelijke traject ................................................................................................. 22
5.1 Voorbereidend onderzoek ...................................................................................................... 22
5.2 Vervolgingsbeslissing en opportuniteitsbeginsel.................................................................... 22
5.3 Dagvaarding en tenlastelegging .............................................................................................. 23
5.4 Onderzoek ter terechtzitting .................................................................................................. 23
5.5 Hoger beroep .......................................................................................................................... 23
5.6 Cassatie ................................................................................................................................... 23
6. Rechtelijk beslissingsschema ........................................................................................................ 23
Tekst 7: De ontwikkeling van de internationale gemeenschap ............................................................ 25
Tekst 8: Geschiedenis van het volkenrecht .......................................................................................... 27
Tekst 9 – Waarheidsvinding en Rechtsvinding ..................................................................................... 29
2.2. Waarheidsvinding ...................................................................................................................... 29
2.2.1. Het perspectief van de rechter ........................................................................................... 29
2.2.2 De heuristische fase en de legitimatiefase .......................................................................... 29
2.2.3 De juridische context en waarheidsvinding ......................................................................... 29
2.3 Rechtsvinding .............................................................................................................................. 30
2.3.1. Het traditionele model van rechtsvinding: rechtstoepassing ............................................. 30
2.3.2. Het moderne model van rechtsvinding; rechtsvorming ..................................................... 32
3
, Tekst 1 - Rechtswetenschap
2.1.1.1 Verklaren wat is de oorzaak
Wetenschappelijke theorie = analyseren van waarnemingen -> op zoek naar structuur
(regelmatigheden) -> wetmatigheden
2.1.1.2 De empirische cyclus
Kennisprobleem;
wat?
Inductie
Evaluatie
hypothesen
Toetsing Theorie
Deductie
hypothesen
Inductie =
- Eerste zwaan in het park is wit
- Tweede zwaan in het park is wit
- …
- Laatste waargenomen zwaan in het park is wit
- Conclusie: allen zwanen in het park zijn wit
Standaardbeeld wetenschap = scheiden feiten en normen. Wetenschappers houden zich alleen bezig
met feiten.
Deductie =
- Alle mensen zijn sterfelijk; algemene regel (major-premisse)
- Socrates is een mens; bijzondere regel (minor premisse)
- Socrates is sterfelijk
4
Reader Open Universiteit
Inleiding Recht
,Inhoudsopgave
Tekst 1 - Rechtswetenschap ................................................................................................................... 4
2.1.1.1 Verklaren wat is de oorzaak ................................................................................................ 4
2.1.1.2 De empirische cyclus ........................................................................................................... 4
2.1.1.3 Abductie wat is er gebeurd? ............................................................................................... 5
2.1.2 Rechtswetenschap ..................................................................................................................... 5
2.1.2.1 Rechtswetenschap al normwetenschap ............................................................................. 5
2.1.2.4 Structuur ............................................................................................................................. 5
2.1.2.5 Hermeneutiek; begrijpen .................................................................................................... 5
2.1.3 Rechtsfilosofie ............................................................................................................................ 5
2.1.4 Ideologiekritiek .......................................................................................................................... 6
2.1.5 Externe perspectieven op het recht .......................................................................................... 6
2.1.5.1 Rechtseconomie.................................................................................................................. 6
2.1.5.2 Rechtssociologie.................................................................................................................. 6
2.1.5.3 Rechtspsychologie............................................................................................................... 6
2.1.5.4 Rechtsantropologie ............................................................................................................. 6
2.1.5.5 Criminologie ........................................................................................................................ 6
Tekst 2 – Bestuursrecht en procesrecht ................................................................................................. 7
1. Inleiding........................................................................................................................................... 7
2. Bestuursorganisatie en besturen een kennismaking ...................................................................... 7
3. Wat is bestuursrecht ....................................................................................................................... 7
4. Bestuur en bestuursorganisatie; verdieping ................................................................................... 7
5. Het toedelen van bestuursbevoegdheden, legaliteit, wetmatigheid en specialiteit ...................... 8
6. Karakteristieken van bestuursrechtelijke wetgeving ...................................................................... 8
7. Besluiten ......................................................................................................................................... 9
8. Rechtmatigheid en doelmatigheid van besturen.......................................................................... 11
9. Normering van bestuurshandelen door de Algemene beginselen van behoorlijk bestuur.......... 11
10. Bestuurlijke handhaving.............................................................................................................. 12
11. Rechtsbescherming tegen de overheid ...................................................................................... 12
11.1 Toezicht en democratische controle..................................................................................... 12
11.2 Bestuursrechtspraak ............................................................................................................. 12
11.3 Nationale ombudsman.......................................................................................................... 13
Tekst 3 – Aanvulling geldigheidsvereisten voor een overeenkomst .................................................... 14
Tekst 4 – De schadevergoeding uit onrechtmatige daad: het vereiste van causaal verband .............. 15
Test 5 – Strafrecht: schuld .................................................................................................................... 16
1. Strafrecht als ultimum remedium ................................................................................................. 16
2. Waarom straffen we? ................................................................................................................... 16
2.1 Strafrechttheorieën ................................................................................................................ 16
2
, 3. Straffen is specifiek voor strafrecht .............................................................................................. 16
4. Ontwikkeling in straffen ................................................................................................................ 16
5. Hoe komen we tot een straf? ....................................................................................................... 17
6. Geen straf zonder schuld .............................................................................................................. 17
7. Schuld ............................................................................................................................................ 17
Tekst 6 – Strafprocesrecht: verdenking ................................................................................................ 18
Inleiding............................................................................................................................................. 18
1. Formeel strafrecht: taak en betekenis .......................................................................................... 18
2. De verdenking als ingangseis ........................................................................................................ 18
3. Belangrijke beginselen van strafprocesrecht ................................................................................ 18
4. De actoren in het strafproces ....................................................................................................... 19
4.1 Politie ...................................................................................................................................... 19
4.2 Zittende magistratuur ............................................................................................................. 19
4.3 Rechtelijke macht: staande magistratuur ............................................................................... 20
4.4 Rechtelijke macht: schrijvende magistratuur ......................................................................... 20
4.5 Verdachte ................................................................................................................................ 20
4.6 Advocatuur .............................................................................................................................. 21
4.7 Reclassering ............................................................................................................................ 21
4.8 Slachtoffer ............................................................................................................................... 22
5. Algemeen strafrechtelijke traject ................................................................................................. 22
5.1 Voorbereidend onderzoek ...................................................................................................... 22
5.2 Vervolgingsbeslissing en opportuniteitsbeginsel.................................................................... 22
5.3 Dagvaarding en tenlastelegging .............................................................................................. 23
5.4 Onderzoek ter terechtzitting .................................................................................................. 23
5.5 Hoger beroep .......................................................................................................................... 23
5.6 Cassatie ................................................................................................................................... 23
6. Rechtelijk beslissingsschema ........................................................................................................ 23
Tekst 7: De ontwikkeling van de internationale gemeenschap ............................................................ 25
Tekst 8: Geschiedenis van het volkenrecht .......................................................................................... 27
Tekst 9 – Waarheidsvinding en Rechtsvinding ..................................................................................... 29
2.2. Waarheidsvinding ...................................................................................................................... 29
2.2.1. Het perspectief van de rechter ........................................................................................... 29
2.2.2 De heuristische fase en de legitimatiefase .......................................................................... 29
2.2.3 De juridische context en waarheidsvinding ......................................................................... 29
2.3 Rechtsvinding .............................................................................................................................. 30
2.3.1. Het traditionele model van rechtsvinding: rechtstoepassing ............................................. 30
2.3.2. Het moderne model van rechtsvinding; rechtsvorming ..................................................... 32
3
, Tekst 1 - Rechtswetenschap
2.1.1.1 Verklaren wat is de oorzaak
Wetenschappelijke theorie = analyseren van waarnemingen -> op zoek naar structuur
(regelmatigheden) -> wetmatigheden
2.1.1.2 De empirische cyclus
Kennisprobleem;
wat?
Inductie
Evaluatie
hypothesen
Toetsing Theorie
Deductie
hypothesen
Inductie =
- Eerste zwaan in het park is wit
- Tweede zwaan in het park is wit
- …
- Laatste waargenomen zwaan in het park is wit
- Conclusie: allen zwanen in het park zijn wit
Standaardbeeld wetenschap = scheiden feiten en normen. Wetenschappers houden zich alleen bezig
met feiten.
Deductie =
- Alle mensen zijn sterfelijk; algemene regel (major-premisse)
- Socrates is een mens; bijzondere regel (minor premisse)
- Socrates is sterfelijk
4
