Samenvatting Maatschappijwetenschappen Hoofdstuk 1 t/m 3 Seneca

hoofdstuk 1: de samenleving en het individu
1.1 de samenleving en het individu

Referentiekader
- is het geheel van kennis, ideeën en overtuigingen van waaruit iemand
denkt en handelt.
- wordt ook wel een ‘sociale bril’genoemd: iedereen kijkt, ziet en beleeft de
wereld op zijn eigen manier door zijn eigen sociale bril.
- Iemands kijk op de wereld kan verschillen op basis van zijn of haar
ervaringen.

3 aspecten van identiteit:
1. Persoonlijke identiteit: zelfbeeld
2. Sociale identiteit: zelfbeeld als lid van een sociale groep
3. Collectieve identiteit: beeld van een groep dat als blijvend en
kenmerkend wordt beschouwd.

Externe collectieve identiteit gaat over verwachtingen van het gedrag van
anderen met een bepaalde identiteit.

- Identiteit wordt gevormd door onder andere je opvoeding, vrienden en de
media.
- Identiteit is het kruispunt tussen zelfbeeld en groepsbinding.
- Identiteit is vloeibaar, het kan veranderen door je leven heen.

Spanningen bij identiteit
- Beelden en verwachtingen van iemands identiteit kunnen tot spanningen
leiden. → Bijvoorbeeld: een arts die rookt.
- Deze spanningen kunnen leiden tot een loyaliteitsconflict: onderdeel zijn
van een groep, maar het niet met alles eens zijn.

2 redenen voor onderzoek naar identiteit
1. Identiteit kan gevolgen hebben voor acties of het gedrag dat mensen
vertonen.
2. Identiteit kan leiden tot conflict tussen personen of groepen

1.2 socialisatie

Socialisatie bestaat uit 2 elementen:
1. Het proces van overdracht: leren wat van hen verwacht wordt in een
groep of samenleving aan nieuwkomers.
2. Het proces van verwerving: mensen maken zich de cultuur van een
groep of samenleving eigen.

Socialisatoren: zijn groepen mensen die een cultuur overdragen. →
Bijvoorbeeld: ouders.
internaliseren: Een proces waarbij mensen zich een cultuur eigen maken.

, Informele socialisatie: is socialisatie door contact met anderen.
Imitatie en identificatie: gedrag overnemen van de mensen op wie we
denken te lijken en op wie we willen lijken.

Rituelen: zijn nuttig voor het overdragen en verwerven van cultuur. -
Rituelen bestaan uit handelingen die regelmatig terugkeren en een
bepaalde betekenis hebben voor een persoon of groep.

Nature-nurture
nature: eigenschappen die zijn aangeboren. (biologisch en erfelijk)
nurture: aangeleerde eigenschappen. (socialisatie en cultuur)

Nature-nurture-debat: de vraag of eigenschappen van mensen meer
worden bepaald door natuur of cultuur.

1.3 cultuur
Elementen van cultuur
Wat mensen in hun hoofd meedragen:

1. Waarden: idealen zoals gelijkheid, vrijheid en veiligheid.
2. Opvattingen: ideeën, wat je vindt, je gedachten over iets.
3. Voorstellingen: beelden, ideeën, verhalen die mensen hebben over een
gebeurtenis.
4. Normen: regels die horen bij waarden.
5. Uitdrukkingsvormen: symbolen, taal, mode en tattoo’s.

- Materiële aspecten van een cultuur zijn tastbaar en concreet →
gebouwen, producten, gebruiksvoorwerpen, kunst
- Immateriële aspecten van een cultuur zijn de zaken die je niet meteen
ziet. → waarden en taal
- Sommige zaken hebben een materieel aspect met een immateriële
betekenis.

Culturen zijn dynamisch
Cultuurelementen worden door middel van socialisatie overgedragen,
maar veranderen ook constant.
- Een cultuur is dus dynamisch en plaats- en tijd gebonden.

1.4 acculturatie en subculturen
soorten cultuur
- Dominante cultuur is de cultuur van de groep in de samenleving met de
invloedrijkste politieke of economische positie. Vaak is dat de grootste
groep, maar niet altijd.
- Subculturen zijn kleinere culturen die deels overlappen en licht afwijken
van de dominante cultuur met eigen waarden en normen.
- Tegencultuur: mensen die een tegencultuur vormen kunnen zich
geweldloos of gewelddadig verzetten tegen de dominante cultuur.