Samenvatting Anatomie hoofdstuk 12
12.2 zintuigen
Zintuigen zijn organen die bepaalde prikkels kunnen opvangen. Ze zijn ook in staat
om deze prikkels om te zetten in impulsen. Zenuwen pakken deze signalen op en
geven ze door aan je ruggenmerg of bepaalde hersengebieden.
Verschillende zintuigen:
Reukzintuig
Smaakzintuig
Gevoelszintuig
Gezichtszintuig
Gehoorzintuig
Evenwichtszintuig
12.2.1 zintuigcellen
Zintuigen kunnen prikkels waarnemen omdat ze grote aantallen zintuigcellen
hebben. Dit zijn gespecialiseerde cellen of zenuwuiteinden. Je noemt ze receptoren
(ontvangers) of sensoren (voelers). Je hebt verschillende zintuigcellen. De impulsen
zijn wel allemaal hetzelfde. Het verschil ontstaat als de impulsen in het ruggenmerg
of in de hersenen aankomen.
Overeenkomsten:
Werken voor elke zintuigcel:
Werken op dezelfde manier
Zijn gevoelig voor 1 soort prikkel
Hebben een prikkeldrempel
Kunnen prikkelsterkte onderscheiden
Kunnen zich aanpassen
Zintuigcellen werken op dezelfde manier
Zintuigcellen van je zintuigen zijn gevoelig voor een specifieke verandering in hun
directe omgeving. Die verandering is een prikkel.
Werking:
1. Zintuigcel komt in aanraking met de prikkel waarvoor deze gevoelig is
2. Hij laat blaasjes met neurotransmitters= (chemische stof die elektrische
prikkels kan overbrengen) los
3. Als hiervan genoeg is vrijgekomen wordt de aangrenzende gevoelszenuwcel
geprikkeld en ontstaat er een impuls op de betreffende zenuw
4. De gevoelszenuw (sensorische zenuw) stuurt de impuls aansluitend door naar
de plaats van bestemming
,Zintuigcellen zijn gevoelig voor 1 soort prikkel:
Een zintuigcel is gevoelig voor 1 prikkel. Zintuigcellen in je oog alleen gevoelig voor
licht enz.
Zintuigcellen hebben een prikkeldrempel:
Dit wil zeggen dat de prikkel een bepaalde sterkte moet hebben voordat een
zintuigcel op die prikkel reageert. Die bepaalde sterkte is de drempelwaarde. Als een
prikkel niet sterk genoeg is komen er geen neurotransmitters vrij en komt er geen
impuls.
Zintuigcellen onderscheiden de prikkelsterkte:
Als de ontvangen prikkel hoger is dan de drempelwaarde geeft de zenuwcel de
sterkte van een prikkel mee aan een impuls. Is het verschil in sterkte van een prikkel
te klein dan verdwijnt het verschil. Het minimale verschil in sterkte van een prikkel dat
je nog kunt waarnemen= de onderscheidingsdrempel.
Zintuigcellen kunnen zich aanpassen:
Zintuigcellen zijn gevoelig voor veranderingen in hun omgeving. Als zintuigcellen
langdurig dezelfde prikkels krijgen dan nemen ze deze op een gegeven moment niet
meer waar. Het vermogen van een zintuigcel om zich aan te passen noem je het
adaptatievermogen.
12.2.2 soorten zintuigcellen
Je kunt zintuigcellen indelen naar de soort prikkel waar ze gevoelig voor zijn:
Chemische zintuigcellen
Deze zijn gevoelig voor verandering van de chemische samenstelling in hun
omgeving. Als deze in aanraking komen met een bepaalde chemische stoffen
ontstaat er een chemische reactie. Je vindt ze in je neus.
Mechanische zintuigcellen
Deze zijn gevoelig voor verandering in hun eigen vorm. Er ontstaat een
mechanische prikken als ze in aanraking komen met mechanische krachten->
bewegingen, druk, trillingen, trekspanning. Je vindt ze in je oren, in je huid van
je vingertoppen, je lippen. Ook zijn ze gevoelig voor druk- of trekspanning
deze vind je in je spieren, gewrichten en bloedvaten.
Temperatuurzintuigcellen
Zijn gevoelig voor de temperatuur in hun omgeving. Bij deze zintuigcellen
ontstaat een prikkel als ze opwarmen of afkoelen. Ze liggen verspreid in je
huid. Ze liggen ook in de hersenstam en dienen voor het regelen van de
lichaamstemperatuur. Ze reageren op de temperatuur van het bloed dat
erlangs stroomt.
Lichtzintuigcellen (fotosensoren)
Zijn gevoelig voor de veranderingen en sterkte van licht. Ze reageren op de
trillingen waaruit licht bestaat. Ze komen alleen voor in je ogen
, Groepen zintuigcellen
Specifiek gevoelige zintuigcellen liggen vaak in groepen van dezelfde soort bij elkaar.
Ze worden nogal eens geholpen door andere weefsels. Het doel is een betere
waarneming. Groepen zintuigcellen die worden geholpen door een bouwwerk van
andere weefsels noem je zintuigorgaan of je zintuigen
12.3 reukzintuig
Je reukzintuig zorgt ervoor dat je kunt ruiken. Ruiken is geuren waarnemen. Dit doe
je via je neus. Geuren waarschuwen voor gevaar-> bedorven eten, brand. Je kunt
ook van geuren genieten-> herinneringen naar boven halen, eten lekker laten
smaken. Je kunt naar schatting 10000 geuren van elkaar onderscheiden. Je
reukzintuig zo groot als een postzegel het is een plekje in je neus. Het is een
complex zintuig.
Bouw reukzintuig
Het wordt gevormd door de reukzenuw en het reukslijmvlies. Er zijn 2
zintuigzenuwen voor de reuk ze werken onafhankelijk van elkaar. Ze ontspringen in
het reukslijmvlies als gespecialiseerde zenuwuiteinden. Beide zintuigzenuwen
vormen de reukzenuw die ook de 1ste hersenzenuw wordt genoemd. Reukzenuwen
zijn aanvoerende zenuwen en bestaan alleen uit aanvoerende zenuwcellen. Dat
betekent dat ze alleen de ontvangen impulsen doorsturen naar de hersengebieden.
Het reukslijmvlies:
Bestaat uit reukzintuigcellen, slijmklieren en steuncellen
Ligt in de bovenste linker- en rechterneusgat tegen de bovenkant van de
neusholte
Beslaat ongeveer de oppervlakte van een kleine postzegel
Bevat meer dan 10 miljoen reukzintuigcellen.
Steuncellen (epitheelweefsel) steunen deze zintuigcellen
Tussen de zintuigcellen de steuncellen liggen slijmkliertjes
De grootte bepaald hoe goed je reukzintuig is ontwikkeld.
De reukzintuigcellen:
Zijn langgerekte gespecialiseerde zenuwuiteinde
Op die uiteinde staan 10-12 ragfijne haartjes
Reukhaartjes steken uit in het slijm dat de slijmkliertjes aanmaken
Op de reukhaartjes liggen gevoelige plekjes, de geurreceptoren
Vanuit de reukzintuigcellen lopen zenuwvezels die samenkomen in bundeltjes. De
bundeltjes lopen via het zeefbeen naar de reukkolf, een zenuwknoop waaruit de
reukzenuwen ontspringen. Vanuit de reukkolf vertrekken weer zenuwvezels die
samen de reukzenuwbaan vormen. Deze loopt naar het reukcentrum in de
slaapbeenkwab van de grote hersenen en naar hersengebieden die een rol spelen
bij herinnering en emotie
12.2 zintuigen
Zintuigen zijn organen die bepaalde prikkels kunnen opvangen. Ze zijn ook in staat
om deze prikkels om te zetten in impulsen. Zenuwen pakken deze signalen op en
geven ze door aan je ruggenmerg of bepaalde hersengebieden.
Verschillende zintuigen:
Reukzintuig
Smaakzintuig
Gevoelszintuig
Gezichtszintuig
Gehoorzintuig
Evenwichtszintuig
12.2.1 zintuigcellen
Zintuigen kunnen prikkels waarnemen omdat ze grote aantallen zintuigcellen
hebben. Dit zijn gespecialiseerde cellen of zenuwuiteinden. Je noemt ze receptoren
(ontvangers) of sensoren (voelers). Je hebt verschillende zintuigcellen. De impulsen
zijn wel allemaal hetzelfde. Het verschil ontstaat als de impulsen in het ruggenmerg
of in de hersenen aankomen.
Overeenkomsten:
Werken voor elke zintuigcel:
Werken op dezelfde manier
Zijn gevoelig voor 1 soort prikkel
Hebben een prikkeldrempel
Kunnen prikkelsterkte onderscheiden
Kunnen zich aanpassen
Zintuigcellen werken op dezelfde manier
Zintuigcellen van je zintuigen zijn gevoelig voor een specifieke verandering in hun
directe omgeving. Die verandering is een prikkel.
Werking:
1. Zintuigcel komt in aanraking met de prikkel waarvoor deze gevoelig is
2. Hij laat blaasjes met neurotransmitters= (chemische stof die elektrische
prikkels kan overbrengen) los
3. Als hiervan genoeg is vrijgekomen wordt de aangrenzende gevoelszenuwcel
geprikkeld en ontstaat er een impuls op de betreffende zenuw
4. De gevoelszenuw (sensorische zenuw) stuurt de impuls aansluitend door naar
de plaats van bestemming
,Zintuigcellen zijn gevoelig voor 1 soort prikkel:
Een zintuigcel is gevoelig voor 1 prikkel. Zintuigcellen in je oog alleen gevoelig voor
licht enz.
Zintuigcellen hebben een prikkeldrempel:
Dit wil zeggen dat de prikkel een bepaalde sterkte moet hebben voordat een
zintuigcel op die prikkel reageert. Die bepaalde sterkte is de drempelwaarde. Als een
prikkel niet sterk genoeg is komen er geen neurotransmitters vrij en komt er geen
impuls.
Zintuigcellen onderscheiden de prikkelsterkte:
Als de ontvangen prikkel hoger is dan de drempelwaarde geeft de zenuwcel de
sterkte van een prikkel mee aan een impuls. Is het verschil in sterkte van een prikkel
te klein dan verdwijnt het verschil. Het minimale verschil in sterkte van een prikkel dat
je nog kunt waarnemen= de onderscheidingsdrempel.
Zintuigcellen kunnen zich aanpassen:
Zintuigcellen zijn gevoelig voor veranderingen in hun omgeving. Als zintuigcellen
langdurig dezelfde prikkels krijgen dan nemen ze deze op een gegeven moment niet
meer waar. Het vermogen van een zintuigcel om zich aan te passen noem je het
adaptatievermogen.
12.2.2 soorten zintuigcellen
Je kunt zintuigcellen indelen naar de soort prikkel waar ze gevoelig voor zijn:
Chemische zintuigcellen
Deze zijn gevoelig voor verandering van de chemische samenstelling in hun
omgeving. Als deze in aanraking komen met een bepaalde chemische stoffen
ontstaat er een chemische reactie. Je vindt ze in je neus.
Mechanische zintuigcellen
Deze zijn gevoelig voor verandering in hun eigen vorm. Er ontstaat een
mechanische prikken als ze in aanraking komen met mechanische krachten->
bewegingen, druk, trillingen, trekspanning. Je vindt ze in je oren, in je huid van
je vingertoppen, je lippen. Ook zijn ze gevoelig voor druk- of trekspanning
deze vind je in je spieren, gewrichten en bloedvaten.
Temperatuurzintuigcellen
Zijn gevoelig voor de temperatuur in hun omgeving. Bij deze zintuigcellen
ontstaat een prikkel als ze opwarmen of afkoelen. Ze liggen verspreid in je
huid. Ze liggen ook in de hersenstam en dienen voor het regelen van de
lichaamstemperatuur. Ze reageren op de temperatuur van het bloed dat
erlangs stroomt.
Lichtzintuigcellen (fotosensoren)
Zijn gevoelig voor de veranderingen en sterkte van licht. Ze reageren op de
trillingen waaruit licht bestaat. Ze komen alleen voor in je ogen
, Groepen zintuigcellen
Specifiek gevoelige zintuigcellen liggen vaak in groepen van dezelfde soort bij elkaar.
Ze worden nogal eens geholpen door andere weefsels. Het doel is een betere
waarneming. Groepen zintuigcellen die worden geholpen door een bouwwerk van
andere weefsels noem je zintuigorgaan of je zintuigen
12.3 reukzintuig
Je reukzintuig zorgt ervoor dat je kunt ruiken. Ruiken is geuren waarnemen. Dit doe
je via je neus. Geuren waarschuwen voor gevaar-> bedorven eten, brand. Je kunt
ook van geuren genieten-> herinneringen naar boven halen, eten lekker laten
smaken. Je kunt naar schatting 10000 geuren van elkaar onderscheiden. Je
reukzintuig zo groot als een postzegel het is een plekje in je neus. Het is een
complex zintuig.
Bouw reukzintuig
Het wordt gevormd door de reukzenuw en het reukslijmvlies. Er zijn 2
zintuigzenuwen voor de reuk ze werken onafhankelijk van elkaar. Ze ontspringen in
het reukslijmvlies als gespecialiseerde zenuwuiteinden. Beide zintuigzenuwen
vormen de reukzenuw die ook de 1ste hersenzenuw wordt genoemd. Reukzenuwen
zijn aanvoerende zenuwen en bestaan alleen uit aanvoerende zenuwcellen. Dat
betekent dat ze alleen de ontvangen impulsen doorsturen naar de hersengebieden.
Het reukslijmvlies:
Bestaat uit reukzintuigcellen, slijmklieren en steuncellen
Ligt in de bovenste linker- en rechterneusgat tegen de bovenkant van de
neusholte
Beslaat ongeveer de oppervlakte van een kleine postzegel
Bevat meer dan 10 miljoen reukzintuigcellen.
Steuncellen (epitheelweefsel) steunen deze zintuigcellen
Tussen de zintuigcellen de steuncellen liggen slijmkliertjes
De grootte bepaald hoe goed je reukzintuig is ontwikkeld.
De reukzintuigcellen:
Zijn langgerekte gespecialiseerde zenuwuiteinde
Op die uiteinde staan 10-12 ragfijne haartjes
Reukhaartjes steken uit in het slijm dat de slijmkliertjes aanmaken
Op de reukhaartjes liggen gevoelige plekjes, de geurreceptoren
Vanuit de reukzintuigcellen lopen zenuwvezels die samenkomen in bundeltjes. De
bundeltjes lopen via het zeefbeen naar de reukkolf, een zenuwknoop waaruit de
reukzenuwen ontspringen. Vanuit de reukkolf vertrekken weer zenuwvezels die
samen de reukzenuwbaan vormen. Deze loopt naar het reukcentrum in de
slaapbeenkwab van de grote hersenen en naar hersengebieden die een rol spelen
bij herinnering en emotie
