Voorstel huiselijk geweld
‘De beperkingen die het recht op privéleven stelt aan de vervolging van huiselijk
geweldszaken en de wenselijkheid van een klachtvereiste’
, 1. Probleemanalyse en onderzoeksdoel
In het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) zijn een aantal bepalingen opgenomen inzake
mishandeling, namelijk artikel 300-306 Sr. In deze artikelen is bepaald dat je iemand anders
niet mag mishandelen. Indien je dat wel doet, word je gestraft met bijvoorbeeld een
gevangenisstraf of een geldboete. Bij mishandeling (artikel 300-303 Sr) kan de maximum
gevangenisstraf met één derde worden verhoogd. Voor deze strafverhoging – zo bepaalt
artikel 304 onder 1 Sr – is vereist dat de mishandeling heeft plaatsgevonden tegen je vader, je
moeder, je echtgenoot, je levensgezel of je kind. Het gaat hierbij om geweld dat is gepleegd
door familie of huisvrienden van het slachtoffer. In dat geval wordt ook wel gesproken van
‘huiselijk geweld’.1 Huiselijk geweld komt regelmatig voor in Nederland en heeft een negatief
effect op slachtoffers.2 Elk jaar zijn ruim 200.000 volwassenen slachtoffer van huiselijk
geweld. In de meeste gevallen gaat het om vrouwelijke slachtoffers.3 Het genoemde aantal
slachtoffers is maar een klein gedeelte van het werkelijke aantal slachtoffers van huiselijk
geweld.4 In veel gevallen doen slachtoffers namelijk geen aangifte.5 Aangifte doen is voor
slachtoffers in veel gevallen lastig vanwege de bijzondere relatie die zij met de dader hebben.
Slachtoffers doen bijvoorbeeld geen aangifte omdat zij bang zijn voor represailles of omdat
het slachtoffer nog gevoelens hebben voor de dader.6 Er zijn ook complexere redenen te
bedenken waarom een slachtoffer geen aangifte doet. Na een melding van huiselijk geweld
gaat de politie vaak naar de woning van het slachtoffer toe. De politie vraagt aan het
slachtoffer of hij/zij aangifte wil doen, terwijl de dader in veel gevallen nog (in de woning)
aanwezig is. Slachtoffers zullen in die gevallen vaak zeggen dat zij geen aangifte willen
doen.7 In deze situaties is vaak niet duidelijk of slachtoffers echt geen aangifte willen doen of
dat zij dit alleen zeggen vanwege de aanwezigheid van de dader.
Niet elke huiselijk geweldszaak hoeft voor de rechter gebracht te worden. In sommige
gevallen is een strafafdoening door het openbaar ministerie (hierna: OM) voldoende. In veel
gevallen is het niet wenselijk om huiselijk geweldzaken af te doen met een geldboete, omdat
1
‘Huiselijk geweld bij kinderen en volwassenen’, richtlijnendatabase.nl.
2
L. Ansems, ‘Naar een Geuntegreerde aanpak van huiselijk geweld’, NJB 2019, afl. 27, p. 1.
3
Stcrt. 2016, 19416.
4
H.B. Ferwerda, Huiselijk geweld, de voordeur op een kier. Omvang, aard en achtergronden in 2004 op basis van landelijke
politiecijfers, Dordrecht: 2004, p. 6.
5
T. van Dijk, S. Flight, E. Opperhuis & B. Duesmann, Huiselijk geweld, aard, omvang en hulpverlening, Den Haag: 1997, p.
11.
6
S. van de Weijer & W. Bernasco, Aangifte- en meldingsbereidheid: Trends en determinanten, Amsterdam: Nederlands
Studiecentrum Criminaliteit en Rechthandhaving, p. 18.
7
A.C. Spaens, C.E. Hoogeveen & C.A.M. Pardoel, ‘De reatie van de politie op huiselijk geweld: stand van zaken’, Tilburg:
IVA 2001, p. 5.
‘De beperkingen die het recht op privéleven stelt aan de vervolging van huiselijk
geweldszaken en de wenselijkheid van een klachtvereiste’
, 1. Probleemanalyse en onderzoeksdoel
In het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) zijn een aantal bepalingen opgenomen inzake
mishandeling, namelijk artikel 300-306 Sr. In deze artikelen is bepaald dat je iemand anders
niet mag mishandelen. Indien je dat wel doet, word je gestraft met bijvoorbeeld een
gevangenisstraf of een geldboete. Bij mishandeling (artikel 300-303 Sr) kan de maximum
gevangenisstraf met één derde worden verhoogd. Voor deze strafverhoging – zo bepaalt
artikel 304 onder 1 Sr – is vereist dat de mishandeling heeft plaatsgevonden tegen je vader, je
moeder, je echtgenoot, je levensgezel of je kind. Het gaat hierbij om geweld dat is gepleegd
door familie of huisvrienden van het slachtoffer. In dat geval wordt ook wel gesproken van
‘huiselijk geweld’.1 Huiselijk geweld komt regelmatig voor in Nederland en heeft een negatief
effect op slachtoffers.2 Elk jaar zijn ruim 200.000 volwassenen slachtoffer van huiselijk
geweld. In de meeste gevallen gaat het om vrouwelijke slachtoffers.3 Het genoemde aantal
slachtoffers is maar een klein gedeelte van het werkelijke aantal slachtoffers van huiselijk
geweld.4 In veel gevallen doen slachtoffers namelijk geen aangifte.5 Aangifte doen is voor
slachtoffers in veel gevallen lastig vanwege de bijzondere relatie die zij met de dader hebben.
Slachtoffers doen bijvoorbeeld geen aangifte omdat zij bang zijn voor represailles of omdat
het slachtoffer nog gevoelens hebben voor de dader.6 Er zijn ook complexere redenen te
bedenken waarom een slachtoffer geen aangifte doet. Na een melding van huiselijk geweld
gaat de politie vaak naar de woning van het slachtoffer toe. De politie vraagt aan het
slachtoffer of hij/zij aangifte wil doen, terwijl de dader in veel gevallen nog (in de woning)
aanwezig is. Slachtoffers zullen in die gevallen vaak zeggen dat zij geen aangifte willen
doen.7 In deze situaties is vaak niet duidelijk of slachtoffers echt geen aangifte willen doen of
dat zij dit alleen zeggen vanwege de aanwezigheid van de dader.
Niet elke huiselijk geweldszaak hoeft voor de rechter gebracht te worden. In sommige
gevallen is een strafafdoening door het openbaar ministerie (hierna: OM) voldoende. In veel
gevallen is het niet wenselijk om huiselijk geweldzaken af te doen met een geldboete, omdat
1
‘Huiselijk geweld bij kinderen en volwassenen’, richtlijnendatabase.nl.
2
L. Ansems, ‘Naar een Geuntegreerde aanpak van huiselijk geweld’, NJB 2019, afl. 27, p. 1.
3
Stcrt. 2016, 19416.
4
H.B. Ferwerda, Huiselijk geweld, de voordeur op een kier. Omvang, aard en achtergronden in 2004 op basis van landelijke
politiecijfers, Dordrecht: 2004, p. 6.
5
T. van Dijk, S. Flight, E. Opperhuis & B. Duesmann, Huiselijk geweld, aard, omvang en hulpverlening, Den Haag: 1997, p.
11.
6
S. van de Weijer & W. Bernasco, Aangifte- en meldingsbereidheid: Trends en determinanten, Amsterdam: Nederlands
Studiecentrum Criminaliteit en Rechthandhaving, p. 18.
7
A.C. Spaens, C.E. Hoogeveen & C.A.M. Pardoel, ‘De reatie van de politie op huiselijk geweld: stand van zaken’, Tilburg:
IVA 2001, p. 5.
