Samenvatting Studievragen van het handboek & de grote ontwikkelingen kort samengevat

Week 1
Rosenwein behandelt in hoofdstuk 1 de ingrijpende veranderingen die plaatsvonden in de periode
tussen 300 en 600. In deze periode maakte het Romeinse rijk plaats voor staten die we bij gebrek
aan een betere term vaak post-Romeinse koninkrijken noemen. Vroeger sprak men wel van
barbaarse of Germaanse koninkrijken, maar met deze termen zijn historici niet meer zo gelukkig.
Rosenwein vermijdt ook het vroeger veel gebruikte concept ‘de val van het Romeinse rijk’, maar
prefereert te spreken over een veranderingsproces.

Vragen bij Rosenwein
1. Waarom geeft Rosenwein dit hoofdstuk de titel ‘The Roman World Transformed’?
Rosenwein probeert het einde aan het Romeinse rijk niet te beschrijven als de val van het
Romeinse rijk, maar eerders als de transformatie of verandering van het Romeinse rijk.

Dit komt doordat je ziet dat de structuren van het Romeinse rijk in zekere zin niet verdwijnen,
maar dat het Romeinse rijk zich gaat aanpassen op de grote ontwikkelingen die plaatsvinden, zo
accepteert ze het christendom uiteindelijk onder leiding van Constantijn, erkennen ze de barbaren
totdat het fout gaat, en wordt het ingedeeld in vier delen zodat het bestuurbaar blijft.

Ook op artistiek niveau zie je in zekere zin een transitie van de klassieke romeinse kunst naar de
regionale kunst/provinciale kunst. Ze nemen het dus over omdat die provincies sterker worden,
maar in alle gevallen wil dat niet zeggen dat het Romeinse Rijk vergaat. Daarentegen past het zich
dus aan en is er sprake van een transformatie

2. Welke drie belangrijke ontwikkelingen stelt ze vast voor deze periode?
- Provincialisering: machtsstructuren gaan van de stad naar het platteland
- Dit zie je aan het feit dat het leger uitgebreid wordt en het grootste deel zich in de provincies
gaat vestigen
- De economie gaat zich aanpassen aan het leger. Het groeiende en grotere leger in de
provincies hadden meer voedsel en wapens nodig. Dit leidt er toe dat niet alleen het leger
geprnvincialiseerd wordt maar ook de economie

- Opkomst van het christendom
- Christendom komt op als gevolg van een paar belangrijke concilies en bijeenkomsten
- 313: Edict van Milaan, daar ontving het christendom de officiële erkenning als religie
- 325: Raad van Nicaea
- Ruralisatie
- Hiervoor zie je al dat de rijkere landharen waren gestopt met het betalen van belasting want
omdat ze rijker werden konden ze hun eigen legers opbouwen. De universele belasting werd
daarom omhoog gedaan voor de mensen in de stad en mede hierdoor maar ook door de
komst van de barbaren zoeken ze bescherming op het platteland bij de landheren.

, Week 2
Rosenwein behandelt in twee hoofdstukken de periode tussen 600 en 900. In het eerste
hoofdstuk van deze week behandelt ze de opkomst van drie culturen uit de Romeinse cultuur:
Byzantium, het Westen en de wereld van de islam. In het tweede hoofdstuk vervolgt ze de
geschiedenis van deze drie culturen. Probeer bij het lezen steeds de geschiedenis van het
desbetreffende cultuurgebied in het achterhoofd te houden, met andere woorden probeer de
scheidslijn die Rosenwein rond het jaar 750 legt af en toe te vergeten.

Vragen bij Rosenwein
1. Rosenwein spreekt over ‘sibling cultures’. Wat bedoelt ze daar precies mee? Op welke
gebieden kun je inderdaad van een gedeelde erfenis spreken? Zijn er ook gebieden
waarvoor dit niet geldt?
- De islam, de Byzantijnse beschaving en het Latijns westen zijn alle drie in meer of mindere
mate een vervolg op het Romeinse Rijk. Rosenwein spreekt vanwege die doorwerking van
Romeinse principes van ‘sibling cultures’, verwante culturen.

- Één van de instituten waarin die continuïteit werd belichaamd vormt de christelijke kerk. De
kerk was met name in het Westen een sterke drager van de continuïteit met het Romeinse
verleden. Dit zien we bijvoorbeeld aan de taal die in de kerk werd gebruikt: het Latijn. Ook het
gebruik van het schrift als communicatiemiddel of van de antieke basilica als basis voor de
vormgeving van het kerkgebouw zijn duidelijke tekenen van die continuïteit. Bisdommen
kopieerden de bestuurlijke Romeinse indeling in civitates. Aan het hoofd van deze diocesen
stond de bisschop, die vaak afkomstig was uit belangrijke Romeinse families.

- De 'val' van het Romeinse rijk betekende de opkomst van zijn erfgenamen.
- In het Oosten trokken de moslims Arabië uit - en stichtten prompt een regering in Romeinse
stijl waar ze veroverden.

- Het deel dat ze niet namen - het deel dat vanuit Constantinopel regeerde - beschouwde
zichzelf nog steeds als het Romeinse rijk.

- In het Westen keken verarmde koninkrijken naar de stad Rome voor religie, cultuur en
inspiratie.
- Merovingen: de Merovingen maakten gebruik van het Romeinse administratieve apparaat
- Britse eilanden: in het westen, zoals Wales en Cornwall, waar men Keltisch spreekt, blijft
het christendom wel een dominante positie houden. Bovendien zie je nadat de paus
Gregorius de Grote Augustinus stuurt, een kerkelijke hiërarchie ontstaan gebaseerd op het
Romeinse model. Bisdommen kopieerden de bestuurlijke Romeinse indeling in
civitates.
- Spanje:
- In Spanje bekeerde koning Reccared zich in 587 van het arianisme tot het katholicisme.
Deze gebeurtenis versterkte de banden tussen die vorst en de Spaans-Romeinse
bevolkingen. Je ziet dus dat hier het geloof voor continuïteit zorgt
- Italië:
- Italianen gebruiken net als de Romeinen steden voor hun administratieve centra.