Collegeaantekeningen bestuur en beleid

B&O USG5010 Bestuur en Beleid
Hoorcollege 1: Perspectieven op Beleid
Definitie beleid:
 Hoogerwerf (1987): het realiseren van bepaalde doelstellingen m.b.v. bepaalde middelen in een
bepaalde tijdsvolgorde.
 Bovens e.a. (1996): de voornemens, keuzes en acties van 1 of meer bestuurlijke instanties, gericht op
de sturing ban bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen.
 Dye (1972): anything a government chooses to do or not to do.
Het bevat:
 Voornemens en actie
 Output en outcome
o Minder wapens  mensen veiliger
 Wat de overheid doet en wat ze niet doet
 En: wie is die ‘overheid’?


Beleidsanalyses heeft verschillende functies
 Descriptief: verklaring en analyse van beleid. Welke rol spelen verschillen instituties van het
openbaar bestuur hierbij?
 Prescriptief: ontwerpen en evalueren van goed beleid. Welke rol spelen verschillende instituties van
het openbaar bestuur hierbij?
 Goed begrip = basis van goed beleid


Vier perspectieven om beleid te onderzoeken:
1. Rationeel-analytisch
Klassieke benadering
Beleid kiest de effectiefste en efficiëntste oplossing


Kenmerken:
 Doelrationaliteit
 Mens als rationeel wezen
 Primaat van de politiek
 Beleidsinstrumenten zijn neutraal
 Beoordeling op basis van effectiviteit en efficiëntie


2. Politiek
Beleid als uitkomst van politieke machtsstrijd
Allemaal groepen vonden wat van het donorregister (medisch, burgers, voor- en tegenstanders), uiteindelijk
wordt er gestemd.

,Kenmerken:
 Macht en belangen
 Beleidsproces als machtsstrijd
 Beleidsinstrumenten als machtsbronnen
 Beoordeling op basis van belangen: wie wint?


3. Cultureel-discursief
Beleid moet passen bij heersende ideeën in de samenleving
Groot verschil met dit perspectief en het politieke perspectief is dat politiek doorheeft wat de politieke
belangen zijn en deze proberen te verwezenlijken. Cultureel perspectief gaat ervan uit dat de belangen de
uitkomst zijn, politiek zijn belangen een startpunt.


Kenmerken:
 Betekenisgeving door communicatie (1 op 1 of op grote podia van dit land) (wat is het probleem
eigenlijk?)
 Sociale constructie van wereldbeeld in discourscoalities (niet objectief, maar de problemen hoe we
ze zien ook vormen hoe ze zij n)
 Politiek als betekenisverlener
 Symbolen en framing als instrumenten (hoe je erover praat maakt hoe we het probleem gaan zien,
wat wel en niet geaccepteerd wordt)
 Beoordeling op basis van draagvlak


4. Institutioneel
Beleid als een uitkomst van processen en tradities
Nieuwe regels moeten passen bij oude regels


Kenmerken:
 Beleid is regel geleid en pad afhankelijk (er zijn al regels, dus als je nieuwe regels wil maken moet
het passen bij de oude regels) (traditie; nieuw plan heb je te maken met wat de afgelopen jaren al is
gebeurd)
 Regels beïnvloeden gedrag en rollen van actoren
 Overheid en politiek als institutie (de staat)
 Keuze beleidsinstrumenten is pad afhankelijk
 Beoordeling op basis van passendheid: hoort het?


Hier gaf ie het voorbeeld van 50 km/h, dan is het asociaal en verboden om 80 km/h te rijden.


1. Rationeel-Analytisch Perspectief: Dit perspectief richt zich op de gezondheidsrisico's en
economische gevolgen van roken. Beleid vanuit dit perspectief kan gericht zijn op het verminderen
van rookgerelateerde gezondheidsproblemen en het minimaliseren van de kosten voor de

, gezondheidszorg. Voorbeeld: Het verhogen van accijnzen op tabaksproducten om de prijs te
verhogen en zo het roken minder aantrekkelijk te maken voor consumenten.
2. Politiek Perspectief: Dit perspectief benadrukt de politieke machtsverhoudingen en belangen die
betrokken zijn bij de tabaksindustrie. Beleid vanuit dit perspectief kan gericht zijn op het beperken
van de invloed van tabakslobbyisten en het beschermen van de volksgezondheid. Voorbeeld: Het
implementeren van strengere regelgeving voor tabakslobbyisten en het aannemen van anti-
rookwetgeving ondanks tegenstand van de industrie.
3. Cultureel-Discursief Perspectief: Dit perspectief onderzoekt hoe roken wordt genormaliseerd of
gedemoniseerd in de maatschappelijke en culturele discoursen. Beleid vanuit dit perspectief kan
gericht zijn op het veranderen van de sociale perceptie van roken. Voorbeeld: Het lanceren van
voorlichtingscampagnes die de negatieve aspecten van roken benadrukken en een anti-rookcultuur
bevorderen.
4. Institutioneel Perspectief: Dit perspectief kijkt naar de rol van instituties en organisaties in het
reguleren van roken. Beleid vanuit dit perspectief kan gericht zijn op het versterken van
regelgevende instanties en het verbeteren van handhaving. Voorbeeld: Het oprichten van een
onafhankelijke tabaksautoriteit met bevoegdheden om de industrie te reguleren en sancties op te
leggen bij schendingen van anti-rookwetten.


Hoorcollege 2: De rationele benadering
Uitgangspunten




Doeltreffend, gericht, geld-efficiënt Kennis moet ten dienste zijn voor de samenleving


(Achtergrond van bestuurskunde)




Kenmerken van de rationeel-analytische benadering
 Doelrationaliteit (middel dat snelst, goedkoopst en heel effectief is)