Tentamen uittreksel
Het palet van de Psychologie
5e editie 2024
J. Rigter
Coutinho / 9789046909041
Pag boek: 447
Dit uittreksel: 32
Hoofdstukken: 1 tm 9
Leestijd: 40 min.
,Op het tentamen kwamen veel vragen over gedrag in het algemeen, hoe en waarom doen mensen wat ze
doen. En ze vroegen dingen als omgevingsfactoren, wat is de invloed? Ook vragen over biologie en in
hoeverre iemand verantwoordelijk is voor dingen als de hersens op een bepaalde manier zijn. Ps en veel
over de systeemtheorie, die moet je kennen!!!!
,Hoofdstuk 1 Psychologie: een palet vol theorieën
Er zijn verschillende manieren om de theoretische stromingen te categoriseren. De eerste
indeling is een indeling naar mensbeelden:
- Het organistisch mensbeeld: mensen worden waargenomen als een geheel, onderdelen
beïnvloeden elkaar, er is sprake van interne en externe dynamiek (wisselwerking met
omgeving), er is geen lineaire relatie tussen oorzaak en gevolg, mensen worden gezien in
hun omgeving, een organisme wordt gezien als meer dan de som van de delen, er zijn
vergelijkingen met dieren mogelijk.
- Het personalistisch mensbeeld: mensen worden als unieke personen gezien, mensen zijn
scheppers van cultuur en geven zelf zin aan het bestaan, mensen leggen de nadruk op
doelgericht handelen, mensen zijn anders dan dieren, mensen worden gezien als een
geheel.
- Het mechanistisch mensbeeld: de mens wordt gezien als een machine die is samengesteld
uit afzonderlijke delen met hun eigen eigenschappen, mensen worden door externe
krachten voortbewogen, mensen worden zelfstandig (los van de omgeving) bestudeerd,
er is geen verschil tussen mensen en dieren, verbanden tussen oorzaak en gevolg zijn
rechtlijnig, de som der delen hetzelfde is als het geheel.
Methoden in de psychologie zijn afgeleid van het mensbeeld. De meest bekende methoden
zijn de verklarende, de verstehende en de hermeneutische methode. In het organistische en
het mechanistische mensbeeld moet het verwerven van kennis in de eerste plaats objectief
gebeuren en moet het controleerbaar zijn (verklaarbaar). In theorieën met een personalistisch
mensbeeld wordt uitgegaan van het begrijpen van het complexe geheel. Deze methoden zijn
eerder subjectief en minder gebaseerd op harde feiten en cijfers. De laatste visie, waarin
subjectiviteit centraal staat, wordt bekritiseerd omdat deze niet gebaseerd zou zijn op een
theorie. De hermeneutische methode is een methode die vindt dat het interpreteren van de
waarneming belangrijker is dan de waarneming zelf.
, Algemene systeemtheorie = metatheorie, oftewel een theorie over theorieën die aangeeft dat
menselijk gedrag altijd voortkomt uit biologische, psychische en sociale factoren.
Belangrijkste punten algemene systeemtheorie (biopsychosociaal model):
- Hiërarchisch geordende niveaus die de werkelijkheid weergeven:
subatomaire deeltjes – atomen – moleculen – organellen – cellen - .. – 2 personen –
familie – gemeenschap - .. (hoe hoger het niveau, hoe complexer het systeem)
- Geen enkel niveau is te herleiden tot de hoger gelegen niveaus
- Mens wordt gezien als een biologisch organisme en als een symbolisch wezen
- Hogere niveaus zijn complexer dan lagere niveaus
- Het is een open systeem, dynamisch denken
- Systeem blijft in stand door het interne en externe evenwicht te bewaren
Hoofdstuk 2 Psychoanalyse (psychodynamische
theorie) Mensbeeld: Mechanistisch en personalistisch
Methode: Hermeneutisch
Basisuitgangspunten:
1. Niet altijd het gedrag bewust aansturen
2. Men heeft een onbewuste (wensen waarvan we nooit beseft hebben dat we ze hadden of
wensen die we hebben weggestopt)
3. Subjectieve ervaringen (uniekheid)
4. Conflictmodel (conflict tussen een wens en een verbod onbewust)
5. Ervaringen uit de eerste levensjaren zijn bepalend (bij een baby zijn de hersenen nog niet
rijp, en die worden de eerste levensjaren gerijpt dus zijn de ervaringen rond die tijd erg
belangrijk)
6. Al ons gedrag heeft betekenis (er bestaat geen verspreking of vergissing)
Geschiedenis
Freud determinisme = zoeken naar oorzaken van gedrag
- Mechanistische benadering: aangeboren driften
- Romantische benadering: onbewuste
- Personalistische benadering: hermeneutische methode = betekenis voor gedrag en
dromen
Freuds theorieontwikkeling: hypnose weerstand dromen (Hypnose:
terug naar herinneringen.
Weerstand: psychisch mechanisme voorkomt pijnlijke herinneringen die boven willen komen.
Daarnaast is er binnen het onbewuste geen goed onderscheid tussen fantasie en echte
herinneringen.
Droominhoud: de droominhoud die wordt herinnerd is de vermomming van onbewuste
wensen.)
Mensbeeld
- Pessimistisch = geen eigen baas en driften (agressies) besturen ons
- Optimistisch = mensen kunnen zich bewust worden van onbewuste wensen en driften en
zo dus wel eigen baas zijn.
Het palet van de Psychologie
5e editie 2024
J. Rigter
Coutinho / 9789046909041
Pag boek: 447
Dit uittreksel: 32
Hoofdstukken: 1 tm 9
Leestijd: 40 min.
,Op het tentamen kwamen veel vragen over gedrag in het algemeen, hoe en waarom doen mensen wat ze
doen. En ze vroegen dingen als omgevingsfactoren, wat is de invloed? Ook vragen over biologie en in
hoeverre iemand verantwoordelijk is voor dingen als de hersens op een bepaalde manier zijn. Ps en veel
over de systeemtheorie, die moet je kennen!!!!
,Hoofdstuk 1 Psychologie: een palet vol theorieën
Er zijn verschillende manieren om de theoretische stromingen te categoriseren. De eerste
indeling is een indeling naar mensbeelden:
- Het organistisch mensbeeld: mensen worden waargenomen als een geheel, onderdelen
beïnvloeden elkaar, er is sprake van interne en externe dynamiek (wisselwerking met
omgeving), er is geen lineaire relatie tussen oorzaak en gevolg, mensen worden gezien in
hun omgeving, een organisme wordt gezien als meer dan de som van de delen, er zijn
vergelijkingen met dieren mogelijk.
- Het personalistisch mensbeeld: mensen worden als unieke personen gezien, mensen zijn
scheppers van cultuur en geven zelf zin aan het bestaan, mensen leggen de nadruk op
doelgericht handelen, mensen zijn anders dan dieren, mensen worden gezien als een
geheel.
- Het mechanistisch mensbeeld: de mens wordt gezien als een machine die is samengesteld
uit afzonderlijke delen met hun eigen eigenschappen, mensen worden door externe
krachten voortbewogen, mensen worden zelfstandig (los van de omgeving) bestudeerd,
er is geen verschil tussen mensen en dieren, verbanden tussen oorzaak en gevolg zijn
rechtlijnig, de som der delen hetzelfde is als het geheel.
Methoden in de psychologie zijn afgeleid van het mensbeeld. De meest bekende methoden
zijn de verklarende, de verstehende en de hermeneutische methode. In het organistische en
het mechanistische mensbeeld moet het verwerven van kennis in de eerste plaats objectief
gebeuren en moet het controleerbaar zijn (verklaarbaar). In theorieën met een personalistisch
mensbeeld wordt uitgegaan van het begrijpen van het complexe geheel. Deze methoden zijn
eerder subjectief en minder gebaseerd op harde feiten en cijfers. De laatste visie, waarin
subjectiviteit centraal staat, wordt bekritiseerd omdat deze niet gebaseerd zou zijn op een
theorie. De hermeneutische methode is een methode die vindt dat het interpreteren van de
waarneming belangrijker is dan de waarneming zelf.
, Algemene systeemtheorie = metatheorie, oftewel een theorie over theorieën die aangeeft dat
menselijk gedrag altijd voortkomt uit biologische, psychische en sociale factoren.
Belangrijkste punten algemene systeemtheorie (biopsychosociaal model):
- Hiërarchisch geordende niveaus die de werkelijkheid weergeven:
subatomaire deeltjes – atomen – moleculen – organellen – cellen - .. – 2 personen –
familie – gemeenschap - .. (hoe hoger het niveau, hoe complexer het systeem)
- Geen enkel niveau is te herleiden tot de hoger gelegen niveaus
- Mens wordt gezien als een biologisch organisme en als een symbolisch wezen
- Hogere niveaus zijn complexer dan lagere niveaus
- Het is een open systeem, dynamisch denken
- Systeem blijft in stand door het interne en externe evenwicht te bewaren
Hoofdstuk 2 Psychoanalyse (psychodynamische
theorie) Mensbeeld: Mechanistisch en personalistisch
Methode: Hermeneutisch
Basisuitgangspunten:
1. Niet altijd het gedrag bewust aansturen
2. Men heeft een onbewuste (wensen waarvan we nooit beseft hebben dat we ze hadden of
wensen die we hebben weggestopt)
3. Subjectieve ervaringen (uniekheid)
4. Conflictmodel (conflict tussen een wens en een verbod onbewust)
5. Ervaringen uit de eerste levensjaren zijn bepalend (bij een baby zijn de hersenen nog niet
rijp, en die worden de eerste levensjaren gerijpt dus zijn de ervaringen rond die tijd erg
belangrijk)
6. Al ons gedrag heeft betekenis (er bestaat geen verspreking of vergissing)
Geschiedenis
Freud determinisme = zoeken naar oorzaken van gedrag
- Mechanistische benadering: aangeboren driften
- Romantische benadering: onbewuste
- Personalistische benadering: hermeneutische methode = betekenis voor gedrag en
dromen
Freuds theorieontwikkeling: hypnose weerstand dromen (Hypnose:
terug naar herinneringen.
Weerstand: psychisch mechanisme voorkomt pijnlijke herinneringen die boven willen komen.
Daarnaast is er binnen het onbewuste geen goed onderscheid tussen fantasie en echte
herinneringen.
Droominhoud: de droominhoud die wordt herinnerd is de vermomming van onbewuste
wensen.)
Mensbeeld
- Pessimistisch = geen eigen baas en driften (agressies) besturen ons
- Optimistisch = mensen kunnen zich bewust worden van onbewuste wensen en driften en
zo dus wel eigen baas zijn.
