Wijkanalyse Lombok Utrecht
,Inhoudsopgave
1. Voorbereidingsopdracht 1 - Begrippenlijst ....................................................................................................... 3
2. Voorbereidingsopdracht 2 - Uiteenzetting relaties Lalonde, verpleegkunde, wijkanalyse en de wet Wmo. ... 8
3. Stap 1 – Wijk bepalen ..................................................................................................................................... 10
4. Stap 2 – Observatie van de wijk: windshield survey ....................................................................................... 13
4.1. Community Core ............................................................................................................................... 13
1. De geschiedenis van Lombok .................................................................................................................. 13
2. Bevolkingssamenstelling ......................................................................................................................... 14
3. Culturen en religie ................................................................................................................................... 14
4.2. Subsystemen .................................................................................................................................... 15
4. Fysieke omgeving .................................................................................................................................... 15
5.Gezondheidsvoorzieningen...................................................................................................................... 15
6. Economie ................................................................................................................................................ 16
7. Vervoer en veiligheid .............................................................................................................................. 16
8. Politiek en bestuur .................................................................................................................................. 17
9. Communicatie ......................................................................................................................................... 17
10. Onderwijs en educatie .......................................................................................................................... 17
11. Ontspanning .......................................................................................................................................... 18
12. Bewoners .............................................................................................................................................. 18
5. Stap 3 – Demografische en epidemiologische gegevens ................................................................................ 19
5.1. Bevolkingssamenstelling .................................................................................................................. 19
5.1.1 SociaalEconomische Status ............................................................................................................... 22
5.2 Zorg- en welzijnsvoorzieningen ........................................................................................................ 26
5.3 Informele netwerken in de wijk .................................................................................................. 28
5.4 Gezondheidsproblemen ............................................................................................................. 29
6. Stap 4 – Sociale kaart ...................................................................................................................................... 40
6.1. Gezondheidszorginstellingen en professionals ................................................................................ 40
6.2 Welzijnsinstellingen .................................................................................................................... 44
6.3 Culturele voorzieningen .............................................................................................................. 46
6.4 Sport- en vrijetijdsvoorzieningen................................................................................................ 47
6.5 Informele netwerken .................................................................................................................. 50
6.6 Wijkagenten ................................................................................................................................ 55
6.7 Scholen ........................................................................................................................................ 55
6.8 Kerken en moskeeën ................................................................................................................... 57
6.9 winkelcentra ................................................................................................................................... 58
6.10 wonen en veiligheid ..................................................................................................................... 59
7. Stap 5 - Advies aan de wethouder .................................................................................................................. 60
Bijlage: Bronnenlijst ............................................................................................................................................ 70
Wijkanalyse Lombok Pagina | 2
,1. VOORBEREIDINGSOPDRACHT 1 - BEGRIPPENLIJST
✓ Shared Decision Making
Shared decision making in de zorg is een proces waarbij twee of meer personen betrokken
zijn. Patiënt en zorgverlener beslissen samen over de behandeling. De zorgverlener vanuit
zijn eigen deskundigheid en de patiënt vanuit haar of zijn kennis en ervaring over het eigen
lichaam (en de geest). Shared decision making is voor de wijkanalyse van belang omdat de
bewoners van een wijk degenen zijn die het meeste profijt hebben van het advies. Zij weten
het beste waar behoefte aan is in hun woonomgeving. Maar om tot een goed advies te
komen, moet ook bekend zijn waartoe de bewoners bereid zijn om zelf bij te dragen aan
realisatie van de inhoud van het advies. De gestelde doelen zijn zo realistisch en haalbaar
(Vilans, 2013).
✓ Zelfmanagement
Zelfmanagement betekent het goed kunnen omgaan met gezondheidsproblemen door de
patiënt zelf. De patiënt heeft vaardigheden om zelf zijn of haar zorgonafhankelijkheid te
vergroten. Hij/zij leert zelf problemen op te lossen, samen te werken met zorgverleners en
het gedrag uit te breiden wat leidt tot gezondheid. De patiënt krijgt door zelfmanagement
meer zelfvertrouwen, waardoor de effecten van de behandeling groter worden. Voor de
wijkanalyse is het van belang te kijken welke voorzieningen er in de wijk aanwezig zijn
waarmee patiënten geholpen kunnen worden om de zelfmanagement te vergroten (Sassen,
2017).
✓ Prevalentie
Onder prevalentie wordt het totaal aantal personen of het aantal bestaande ziektegevallen
verstaan in een bepaalde periode of op een specifiek moment. Met prevalentie kan worden
nagegaan hoe vaak een ziekte voorkomt in vergelijking met andere wijken (Kerstens, 2015,
p.161).
✓ Incidentie
Het aantal nieuwe ziektegevallen dat optreedt of het aantal personen met een bepaalde
ziekte in een bepaald tijdsbestek heet incidentie. Om dit aantal vast te stellen wordt een
vergelijking gemaakt tussen het aantal gevallen van een bepaalde ziekte aan het begin van
een jaar en aan het einde van hetzelfde jaar. Is dit aantal gestegen of gedaald? Voor de
wijkanalyse kan incidentie een maatstaf zijn om te kijken of het advies is opgevolgd dan wel
het gewenste effect heeft gehad (Kerstens, 2015, p.161).
✓ Sociale Kaart
Een sociale kaart is een overzicht om gemeenten en zorg- en welzijnsinstellingen te
ondersteunen bij hun taak burgers en professionals de weg te laten vinden naar hulp bij
zorg en welzijn. De sociale kaart geeft informatie over formele en informele organisaties en
activiteiten rondom wonen, zorg en welzijn, werk en inkomen, kinderen en jeugd. Voor een
wijkverpleegkundige is de sociale kaart handig om te zien waar er hulp en/of activiteiten
zijn voor een bepaalde cliënt (Sociale Kaart Nederland, z.d.).
Wijkanalyse Lombok Pagina | 3
, ✓ Participatiesamenleving
In de troonrede van Prinsjesdag 2013 las de koning voor dat de Nederlandse
verzorgingsstaat langzaam verandert in een participatiesamenleving. Dit begrip houdt in dat
mensen met al hun mogelijkheden zelf de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen
leven waarbij men minder gebruik maakt van de overheid. Voor de wijkanalyse is het
belangrijk te weten op welke manieren er mogelijkheden zijn om de eigen
verantwoordelijkheid te stimuleren (Encyclo, z.d.).
✓ Ambulantisering
De hulp in instellingen voor gezondheidszorg wordt steeds meer afgebouwd. Maar
natuurlijk moet betrokkenen wel hulp worden geboden als zij die nodig hebben. Daarom
wordt er, voor het verblijf in een gezondheidsinstelling, een alternatief gezocht. Het zoeken
naar deze andere mogelijkheden wordt ambulantisering genoemd. Een mogelijkheid dient
zich voor als de geboden zorg ook bij de betrokkene thuis kan worden gegeven. In een
vertrouwde omgeving herstelt men sneller en het is goedkoper dan verblijven in een
zorginstelling. Ook draagt ambulantisering bij aan de participatie en het zelfmanagement. In
de wijk moet dus voldoende ondersteuning bestaan in de vorm van hulpverleners en
thuiszorg. Ook de aanwezigheid van hulpmiddelen en vrijwilligers moet in de wijkanalyse
worden opgenomen (GGZ Nederland, 2017).
✓ Mantelzorg
Volgens de Raad van de Volksgezondheid is mantelzorg de zorg die gegeven wordt aan een
zorgvrager waarmee de zorgverlener een sociale relatie heeft. De zorgverlener geeft geen
hulp vanuit zijn of haar beroep, maar puur vanuit de relatie met elkaar (Van Haaren et
al.,2015, p. 149). Het betreft een netwerk van familie, buren of vrienden. Voorbeelden van
hulp zijn koken, hulp bij persoonlijke verzorging, boodschappen doen en sociale
ondersteuning. Wanneer mensen zich betrokken voelen in de buurt, zijn zij eerder geneigd
om mantelzorg te bieden. In een wijkanalyse komt naar voren of buurtbewoners betrokken
zijn bij elkaar, of er plekken zijn waar ze samen kunnen komen en of er professionele hulp
voor de mantelzorgers aanwezig is.
✓ Multimorbiditeit
Koller (geciteerd in Bakker, 2017) legt multimorbiditeit uit als het hebben van drie
chronische ziekten of meer gedurende een jaar of langer. Het komt vaak voor in Nederland
en het zal de komende jaren steeds meer stijgen als gevolg van de vergrijzing. Vooral bij
oudere mensen is er sprake van multimorbiditeit. Omdat er sprake is van meerdere
chronische ziekten is samenwerking tussen verschillende disciplines belangrijk. Wanneer
het sociale netwerk in de buurt goed is, kan er mantelzorg verleend worden en kan de
zorgvrager naar de juiste instanties verwezen worden. Hierdoor wordt de zelfredzaamheid
vergroot waardoor de zorgvrager zolang mogelijk in de eigen omgeving kan blijven wonen.
Wijkanalyse Lombok Pagina | 4
,Inhoudsopgave
1. Voorbereidingsopdracht 1 - Begrippenlijst ....................................................................................................... 3
2. Voorbereidingsopdracht 2 - Uiteenzetting relaties Lalonde, verpleegkunde, wijkanalyse en de wet Wmo. ... 8
3. Stap 1 – Wijk bepalen ..................................................................................................................................... 10
4. Stap 2 – Observatie van de wijk: windshield survey ....................................................................................... 13
4.1. Community Core ............................................................................................................................... 13
1. De geschiedenis van Lombok .................................................................................................................. 13
2. Bevolkingssamenstelling ......................................................................................................................... 14
3. Culturen en religie ................................................................................................................................... 14
4.2. Subsystemen .................................................................................................................................... 15
4. Fysieke omgeving .................................................................................................................................... 15
5.Gezondheidsvoorzieningen...................................................................................................................... 15
6. Economie ................................................................................................................................................ 16
7. Vervoer en veiligheid .............................................................................................................................. 16
8. Politiek en bestuur .................................................................................................................................. 17
9. Communicatie ......................................................................................................................................... 17
10. Onderwijs en educatie .......................................................................................................................... 17
11. Ontspanning .......................................................................................................................................... 18
12. Bewoners .............................................................................................................................................. 18
5. Stap 3 – Demografische en epidemiologische gegevens ................................................................................ 19
5.1. Bevolkingssamenstelling .................................................................................................................. 19
5.1.1 SociaalEconomische Status ............................................................................................................... 22
5.2 Zorg- en welzijnsvoorzieningen ........................................................................................................ 26
5.3 Informele netwerken in de wijk .................................................................................................. 28
5.4 Gezondheidsproblemen ............................................................................................................. 29
6. Stap 4 – Sociale kaart ...................................................................................................................................... 40
6.1. Gezondheidszorginstellingen en professionals ................................................................................ 40
6.2 Welzijnsinstellingen .................................................................................................................... 44
6.3 Culturele voorzieningen .............................................................................................................. 46
6.4 Sport- en vrijetijdsvoorzieningen................................................................................................ 47
6.5 Informele netwerken .................................................................................................................. 50
6.6 Wijkagenten ................................................................................................................................ 55
6.7 Scholen ........................................................................................................................................ 55
6.8 Kerken en moskeeën ................................................................................................................... 57
6.9 winkelcentra ................................................................................................................................... 58
6.10 wonen en veiligheid ..................................................................................................................... 59
7. Stap 5 - Advies aan de wethouder .................................................................................................................. 60
Bijlage: Bronnenlijst ............................................................................................................................................ 70
Wijkanalyse Lombok Pagina | 2
,1. VOORBEREIDINGSOPDRACHT 1 - BEGRIPPENLIJST
✓ Shared Decision Making
Shared decision making in de zorg is een proces waarbij twee of meer personen betrokken
zijn. Patiënt en zorgverlener beslissen samen over de behandeling. De zorgverlener vanuit
zijn eigen deskundigheid en de patiënt vanuit haar of zijn kennis en ervaring over het eigen
lichaam (en de geest). Shared decision making is voor de wijkanalyse van belang omdat de
bewoners van een wijk degenen zijn die het meeste profijt hebben van het advies. Zij weten
het beste waar behoefte aan is in hun woonomgeving. Maar om tot een goed advies te
komen, moet ook bekend zijn waartoe de bewoners bereid zijn om zelf bij te dragen aan
realisatie van de inhoud van het advies. De gestelde doelen zijn zo realistisch en haalbaar
(Vilans, 2013).
✓ Zelfmanagement
Zelfmanagement betekent het goed kunnen omgaan met gezondheidsproblemen door de
patiënt zelf. De patiënt heeft vaardigheden om zelf zijn of haar zorgonafhankelijkheid te
vergroten. Hij/zij leert zelf problemen op te lossen, samen te werken met zorgverleners en
het gedrag uit te breiden wat leidt tot gezondheid. De patiënt krijgt door zelfmanagement
meer zelfvertrouwen, waardoor de effecten van de behandeling groter worden. Voor de
wijkanalyse is het van belang te kijken welke voorzieningen er in de wijk aanwezig zijn
waarmee patiënten geholpen kunnen worden om de zelfmanagement te vergroten (Sassen,
2017).
✓ Prevalentie
Onder prevalentie wordt het totaal aantal personen of het aantal bestaande ziektegevallen
verstaan in een bepaalde periode of op een specifiek moment. Met prevalentie kan worden
nagegaan hoe vaak een ziekte voorkomt in vergelijking met andere wijken (Kerstens, 2015,
p.161).
✓ Incidentie
Het aantal nieuwe ziektegevallen dat optreedt of het aantal personen met een bepaalde
ziekte in een bepaald tijdsbestek heet incidentie. Om dit aantal vast te stellen wordt een
vergelijking gemaakt tussen het aantal gevallen van een bepaalde ziekte aan het begin van
een jaar en aan het einde van hetzelfde jaar. Is dit aantal gestegen of gedaald? Voor de
wijkanalyse kan incidentie een maatstaf zijn om te kijken of het advies is opgevolgd dan wel
het gewenste effect heeft gehad (Kerstens, 2015, p.161).
✓ Sociale Kaart
Een sociale kaart is een overzicht om gemeenten en zorg- en welzijnsinstellingen te
ondersteunen bij hun taak burgers en professionals de weg te laten vinden naar hulp bij
zorg en welzijn. De sociale kaart geeft informatie over formele en informele organisaties en
activiteiten rondom wonen, zorg en welzijn, werk en inkomen, kinderen en jeugd. Voor een
wijkverpleegkundige is de sociale kaart handig om te zien waar er hulp en/of activiteiten
zijn voor een bepaalde cliënt (Sociale Kaart Nederland, z.d.).
Wijkanalyse Lombok Pagina | 3
, ✓ Participatiesamenleving
In de troonrede van Prinsjesdag 2013 las de koning voor dat de Nederlandse
verzorgingsstaat langzaam verandert in een participatiesamenleving. Dit begrip houdt in dat
mensen met al hun mogelijkheden zelf de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen
leven waarbij men minder gebruik maakt van de overheid. Voor de wijkanalyse is het
belangrijk te weten op welke manieren er mogelijkheden zijn om de eigen
verantwoordelijkheid te stimuleren (Encyclo, z.d.).
✓ Ambulantisering
De hulp in instellingen voor gezondheidszorg wordt steeds meer afgebouwd. Maar
natuurlijk moet betrokkenen wel hulp worden geboden als zij die nodig hebben. Daarom
wordt er, voor het verblijf in een gezondheidsinstelling, een alternatief gezocht. Het zoeken
naar deze andere mogelijkheden wordt ambulantisering genoemd. Een mogelijkheid dient
zich voor als de geboden zorg ook bij de betrokkene thuis kan worden gegeven. In een
vertrouwde omgeving herstelt men sneller en het is goedkoper dan verblijven in een
zorginstelling. Ook draagt ambulantisering bij aan de participatie en het zelfmanagement. In
de wijk moet dus voldoende ondersteuning bestaan in de vorm van hulpverleners en
thuiszorg. Ook de aanwezigheid van hulpmiddelen en vrijwilligers moet in de wijkanalyse
worden opgenomen (GGZ Nederland, 2017).
✓ Mantelzorg
Volgens de Raad van de Volksgezondheid is mantelzorg de zorg die gegeven wordt aan een
zorgvrager waarmee de zorgverlener een sociale relatie heeft. De zorgverlener geeft geen
hulp vanuit zijn of haar beroep, maar puur vanuit de relatie met elkaar (Van Haaren et
al.,2015, p. 149). Het betreft een netwerk van familie, buren of vrienden. Voorbeelden van
hulp zijn koken, hulp bij persoonlijke verzorging, boodschappen doen en sociale
ondersteuning. Wanneer mensen zich betrokken voelen in de buurt, zijn zij eerder geneigd
om mantelzorg te bieden. In een wijkanalyse komt naar voren of buurtbewoners betrokken
zijn bij elkaar, of er plekken zijn waar ze samen kunnen komen en of er professionele hulp
voor de mantelzorgers aanwezig is.
✓ Multimorbiditeit
Koller (geciteerd in Bakker, 2017) legt multimorbiditeit uit als het hebben van drie
chronische ziekten of meer gedurende een jaar of langer. Het komt vaak voor in Nederland
en het zal de komende jaren steeds meer stijgen als gevolg van de vergrijzing. Vooral bij
oudere mensen is er sprake van multimorbiditeit. Omdat er sprake is van meerdere
chronische ziekten is samenwerking tussen verschillende disciplines belangrijk. Wanneer
het sociale netwerk in de buurt goed is, kan er mantelzorg verleend worden en kan de
zorgvrager naar de juiste instanties verwezen worden. Hierdoor wordt de zelfredzaamheid
vergroot waardoor de zorgvrager zolang mogelijk in de eigen omgeving kan blijven wonen.
Wijkanalyse Lombok Pagina | 4
