,Abstract
Achtergrond: Door de stijgende complexe zorgvraag in combinatie met de
afspraken met de zorgverzekeraar, staan ziekenhuizen onder druk om een
manier te vinden om kosten te besparen en tegelijkertijd de efficiëntie van het
zorgproces te verhogen. Mogelijkheden liggen bij het opkomend
capaciteitsmanagement. In dit onderzoek is inzicht verkregen in de huidige
inrichting van capaciteitsmanagement en de bijbehorende informatievoorziening
binnen Nederlandse ziekenhuizen. Aan de hand van gevonden aspecten die van
belang zijn voor een goed werkend capaciteitsmanagement is er een vragenlijst
opgesteld die ziekenhuizen inzicht kunnen geven aan welke punten de inrichting
van hun capaciteitsmanagement voldoet en waar nog verbeteringen kunnen
plaatsvinden.
Methode: In deze kwalitatieve studie zijn interviews afgenomen onder zes
personen met verschillende functies in het ziekenhuis: capaciteitsmanagers,
leden van de RvB en de directie financiën. De interviews waren
semigestructureerd en opgedeeld in twee thema’s: strategisch plannen en
tactisch plannen. De interviews zijn gecodeerd in aspecten die van belang zijn
voor capaciteitsmanagement. Vanuit deze aspecten zijn overkoepelende
hoofdthema’s gevormd. Dit is gedaan door meerdere personen. Deze
hoofdthema’s zijn verwerkt in een vragenlijst waarbij er rekening gehouden is
met de frequentie van elk aspect. Deze vragenlijst is gevalideerd op ambiguïteit.
Resultaten: Een vragenlijst met 31 vragen die inzicht biedt voor ziekenhuizen
hoe ze hun capaciteitsmanagement kunnen verbeteren. Uit de interviews
kwamen twaalf aspecten naar voren die nodig zijn voor een goed werkend
capaciteitsmanagement. Deze aspecten konden hierna onderverdeeld worden in
drie overkoepelende hoofdthema’s: management informatie, centralisatie van de
organisatie en standaardisatie van werkprocessen.
Conclusie: Per ziekenhuis is er verschil in de inrichting van het
capaciteitsmanagement. Deze inrichting hangt samen met hoe ver het
capaciteitsmanagement is ontwikkeld. De basis voor een goed
capaciteitsmanagement in Nederlandse ziekenhuizen is de integratie van drie
hoofdthema’s: management informatie, centralisatie van de organisatie en
standaardisatie van werkprocessen.
Steekwoorden: capaciteitsmanagement, centralisatie, standaardisatie, informatievoorziening.
,
, 1. Inleiding
Ziekenhuizen zijn complexe instellingen waar van oudsher het verlenen
van goede zorg de belangrijkste prioriteit is. Tegenwoordig moet er
echter steeds meer rekening gehouden worden met de afspraken met de
zorgverzekeraar. Het overheidsadvies luidt dat ziekenhuizen met minder
geld, meer mensen moeten helpen [1]. Dit komt grotendeels doordat de
overheid minder middelen verstrekt voor de financiering van de zorg en
deze verantwoordelijkheid legt bij de zorgverzekeraar [2].
Door deze bezuinigingen van de overheid is de zorgverzekeraar de
grootste inkomstenbron voor perifere ziekenhuizen, waardoor er
competitie tussen ziekenhuizen ontstaat [2]. Bij academische
ziekenhuizen is er minder sprake van deze competitie doordat inkomsten
van de componenten onderwijs en onderzoek de financiële druk verdelen
[3]. Naast de bovengenoemde competitie tussen ziekenhuizen is er ook
sprake van interne competitie. Door de stijging van zowel de gemiddelde
leeftijd van de patiënten als de vraag naar complexe zorg [4], ontstaat er
‘verdringing’. Er wordt geld van de basisverzekering uitgegeven aan
nieuwe, dure medicijnen en zorg wat eerst beschikbaar was voor
bestaande zorg zoals onder andere fysiotherapie, verpleging en andere
medisch specialistische zorg [5].
Besluitvormers in de zorg staan voor een lastig probleem. Om een
financieel gezond ziekenhuis te blijven in combinatie met bezuinigingen,
stijgende competitie en verandering van zorgvraag zullen ziekenhuizen
efficiënter moeten gaan werken. Er zal daarom slimmer moeten worden
omgegaan met de beschikbare, maar beperkte middelen. Mogelijkheden
liggen bij een goed werkend capaciteitsmanagement, waarbij het streven
naar een gezond evenwicht, tussen de kwaliteit van de zorg en de kosten
die dit met zich mee brengt, centraal staat [6]. Om dit te bewerkstelligen
wordt er getracht vraag en aanbod van capaciteit optimaal op elkaar af te
stemmen. Dit vraagt om een betere afstemming tussen de vraag: het
aantal patiënten, de verschillende behandelingen met elk een andere
zorgzwaarte, en het aanbod: de beschikbare ruimten, materialen, DBC’s
en personeel [7].
Helaas zijn er nog geen ‘best practice’ protocollen voor het inrichten
van capaciteitsmanagement. De oorzaak hiervan is dat er nauwelijks
wetenschappelijke literatuur is betreffende het onderwerp [8]. Daarnaast
is er vaak onvoldoende informatie beschikbaar voor de
, capaciteitsmanagers, waardoor zij minder goed voorspellingen kunnen
doen over de afstemming tussen vraag en aanbod [9].
Achtergrond: Door de stijgende complexe zorgvraag in combinatie met de
afspraken met de zorgverzekeraar, staan ziekenhuizen onder druk om een
manier te vinden om kosten te besparen en tegelijkertijd de efficiëntie van het
zorgproces te verhogen. Mogelijkheden liggen bij het opkomend
capaciteitsmanagement. In dit onderzoek is inzicht verkregen in de huidige
inrichting van capaciteitsmanagement en de bijbehorende informatievoorziening
binnen Nederlandse ziekenhuizen. Aan de hand van gevonden aspecten die van
belang zijn voor een goed werkend capaciteitsmanagement is er een vragenlijst
opgesteld die ziekenhuizen inzicht kunnen geven aan welke punten de inrichting
van hun capaciteitsmanagement voldoet en waar nog verbeteringen kunnen
plaatsvinden.
Methode: In deze kwalitatieve studie zijn interviews afgenomen onder zes
personen met verschillende functies in het ziekenhuis: capaciteitsmanagers,
leden van de RvB en de directie financiën. De interviews waren
semigestructureerd en opgedeeld in twee thema’s: strategisch plannen en
tactisch plannen. De interviews zijn gecodeerd in aspecten die van belang zijn
voor capaciteitsmanagement. Vanuit deze aspecten zijn overkoepelende
hoofdthema’s gevormd. Dit is gedaan door meerdere personen. Deze
hoofdthema’s zijn verwerkt in een vragenlijst waarbij er rekening gehouden is
met de frequentie van elk aspect. Deze vragenlijst is gevalideerd op ambiguïteit.
Resultaten: Een vragenlijst met 31 vragen die inzicht biedt voor ziekenhuizen
hoe ze hun capaciteitsmanagement kunnen verbeteren. Uit de interviews
kwamen twaalf aspecten naar voren die nodig zijn voor een goed werkend
capaciteitsmanagement. Deze aspecten konden hierna onderverdeeld worden in
drie overkoepelende hoofdthema’s: management informatie, centralisatie van de
organisatie en standaardisatie van werkprocessen.
Conclusie: Per ziekenhuis is er verschil in de inrichting van het
capaciteitsmanagement. Deze inrichting hangt samen met hoe ver het
capaciteitsmanagement is ontwikkeld. De basis voor een goed
capaciteitsmanagement in Nederlandse ziekenhuizen is de integratie van drie
hoofdthema’s: management informatie, centralisatie van de organisatie en
standaardisatie van werkprocessen.
Steekwoorden: capaciteitsmanagement, centralisatie, standaardisatie, informatievoorziening.
,
, 1. Inleiding
Ziekenhuizen zijn complexe instellingen waar van oudsher het verlenen
van goede zorg de belangrijkste prioriteit is. Tegenwoordig moet er
echter steeds meer rekening gehouden worden met de afspraken met de
zorgverzekeraar. Het overheidsadvies luidt dat ziekenhuizen met minder
geld, meer mensen moeten helpen [1]. Dit komt grotendeels doordat de
overheid minder middelen verstrekt voor de financiering van de zorg en
deze verantwoordelijkheid legt bij de zorgverzekeraar [2].
Door deze bezuinigingen van de overheid is de zorgverzekeraar de
grootste inkomstenbron voor perifere ziekenhuizen, waardoor er
competitie tussen ziekenhuizen ontstaat [2]. Bij academische
ziekenhuizen is er minder sprake van deze competitie doordat inkomsten
van de componenten onderwijs en onderzoek de financiële druk verdelen
[3]. Naast de bovengenoemde competitie tussen ziekenhuizen is er ook
sprake van interne competitie. Door de stijging van zowel de gemiddelde
leeftijd van de patiënten als de vraag naar complexe zorg [4], ontstaat er
‘verdringing’. Er wordt geld van de basisverzekering uitgegeven aan
nieuwe, dure medicijnen en zorg wat eerst beschikbaar was voor
bestaande zorg zoals onder andere fysiotherapie, verpleging en andere
medisch specialistische zorg [5].
Besluitvormers in de zorg staan voor een lastig probleem. Om een
financieel gezond ziekenhuis te blijven in combinatie met bezuinigingen,
stijgende competitie en verandering van zorgvraag zullen ziekenhuizen
efficiënter moeten gaan werken. Er zal daarom slimmer moeten worden
omgegaan met de beschikbare, maar beperkte middelen. Mogelijkheden
liggen bij een goed werkend capaciteitsmanagement, waarbij het streven
naar een gezond evenwicht, tussen de kwaliteit van de zorg en de kosten
die dit met zich mee brengt, centraal staat [6]. Om dit te bewerkstelligen
wordt er getracht vraag en aanbod van capaciteit optimaal op elkaar af te
stemmen. Dit vraagt om een betere afstemming tussen de vraag: het
aantal patiënten, de verschillende behandelingen met elk een andere
zorgzwaarte, en het aanbod: de beschikbare ruimten, materialen, DBC’s
en personeel [7].
Helaas zijn er nog geen ‘best practice’ protocollen voor het inrichten
van capaciteitsmanagement. De oorzaak hiervan is dat er nauwelijks
wetenschappelijke literatuur is betreffende het onderwerp [8]. Daarnaast
is er vaak onvoldoende informatie beschikbaar voor de
, capaciteitsmanagers, waardoor zij minder goed voorspellingen kunnen
doen over de afstemming tussen vraag en aanbod [9].
