Week 1
Geschiedenis is een discussie zonder eind (Geyl: debatteren brengt
historici dichter bij het verleden; elke historicus maakt eigen keuzes in
hun werk en deze keuzes zijn het resultaat van de positie van de
historicus), deze discussies tezamen noemen we historiografie, te
onderscheiden in:
- Historiografie (klein): al dat wat over een bepaald onderwerp
geschreven is (bv. de Vietnamoorlog);
- Historiografie (groot): geschiedenis van de geschiedschrijving (bv.
alle verschillende benaderingen van de geschiedenis van het
slavernijverleden) en ook de nieuwe ontwikkelingen binnen een
bepaald onderwerp.
Door de revoluties kwamen er andere manieren waarop geschiedenis
onderzocht werd; het volk ging hun eigen geschiedenis onderzoeken.
Men moest objectief (neutraal, alleen kijkend naar de feiten) naar
geschiedenis kijken, waarbij de traditionele geschiedschrijving zich
voornamelijk richtte op de ‘grote mannen geschiedenis’. Deze objectiviteit
is echter onmogelijk: iedereen heeft een unieke bril op, kijkend naar het
verleden.
Pieter Geyl (1877-1966)
- Geboren in een familie van artsen en had een moeilijke jeugd
- Sterk geloof in het idee van een ‘Groot Nederland’: alle Europese
sprekers van Nederlands moesten één volk worden
o Zijn ideeën kwamen voort uit zijn politieke voorkeur, deze
veranderde echter na de jaren dertig (waarschijnlijk door de
opkomst van de NSDAP, wat de destructieve gevolgen van
(extreem) nationalisme liet zien)
- Na de jaren dertig kritisch op het totalitarisme: sprak zich uit tegen
zowel het communisme als nationaalsocialisme en dogmatische
mensen (= mijn waarheid is de waarheid)
- Geyl laat zien dat:
o Men kan voorbouwen op de ideeën van andere historici
o Geschiedschrijving een aaneenschakeling van keuzes is
o Standplaatsgebondenheid (= idee op het verleden wordt
gevormd door onze hedendaagse ideeën)
o Politiek en geschiedenis onvermakelijk verbonden is; het is
onvermijdelijk dat politieke visie en historische interesses
overeenkwamen
Week 2A
‘Grote mannen geschiedenis’ werd versterkt door het biografisch genre:
hierin waren mannen (zowel schrijvers als figuren) dominant, vooral na de
Eerste Wereldoorlog.
Lerner: De overlap tussen identiteit en geschiedwetenschap is
onvermijdelijk en verrijkt onze kijk op het verleden.
Vrouwengeschiedenis ontstond tijdens de Tweede Feministische Golf,
waarin periodes als de Franse Revolutie anders werd bekijken (vanuit
vrouwelijk perspectief).
, - Eerste Feministische Golf richtte zich voornamelijk op
vrouwenkiesrecht (1919);
- Tweede Feministische Golf richtte zich op abortus en anticonceptie,
het vrouwelijk handelingsonbekwaamheid (tot 1957), de seksuele
revolutie en het patriarchaat (= (grofweg) systeem waarin relaties,
geloofsovertuigingen, waardes en vergelijkbare aspecten van een
samenleving worden bepaald door mannen en waarin
genderongelijkheid verscholen ligt)
Gendergeschiedenis focust zich vooral rondom de historisch-
maatschappelijke rollen(verdeling) tussen mannelijkheid en vrouwelijkheid
en hoe deze is veranderd.
Gerda Lerner (1920-2013)
- Geboren in Wenen, gevlucht naar de Verenigde Staten na de
Anschluss: gevangenschap had een grote invloed op haar leven
- Kon moeilijk aan een baan komen doordat ze vrouw, joods en
communist was; verzette zich af tegen het curriculum van
geschiedenis
- Zonder geschiedenis een groep gelimiteerd: zonder geschiedenis
geen identiteit geen zichtbaarheid geen rol in het politieke en
sociale leven
- Was in 1963 promovendus aan Colombia University, schreef het
boek Black Women in White America (1972): kwam voort uit haar
verwantschap met de gemarginaliseerde bevolkingsgroepen;
probeerde hen hun eigen geschiedenis te geven
- Gaf een cursus gespecialiseerd in vrouwengeschiedenis aan Sarah
Lawrence College, waarmee vrouwengeschiedenis werd
geprofessionaliseerd
- Lerner laat zien dat:
o Historici de ‘wie’ vraag binnen de geschiedenis anders zijn
gaan stellen, waardoor de nadruk anders kwam te leggen (bv.
op vrouwen), waarmee er andere perspectieven komen en
nieuwe vragen gesteld kunnen worden
Geschiedkundige handelen vooral namens de natiestaat (=
nationalistische ideologie): deze ontwikkelingen zich door geweld en
oorlog ( oorlog is de motor in de geschiedenis); groot geworden na de
Franse Revolutie. Was hiervoor ook wel een ‘volkerenbond’.
Sociale geschiedenis kwam op vanaf de negentiende eeuw: kwam voort
uit het marxisme en richtte zich op de arbeidersklasse (bv. Thompson, The
Making of the English Working Class (1963), waar ambachtslieden en de
gevolgen van industrialisatie werd besproken). E. P. Thompson laat zien
dat arbeiders agency (= autonoom kunnen handelen binnen de
(aversieve) omstandigheden die hen zijn gegeven) kunnen gebruiken om
hun eigen leven vorm te geven, wat voortkomt uit liberaal individualisme.
Week 2B
Geschiedenis is een discussie zonder eind (Geyl: debatteren brengt
historici dichter bij het verleden; elke historicus maakt eigen keuzes in
hun werk en deze keuzes zijn het resultaat van de positie van de
historicus), deze discussies tezamen noemen we historiografie, te
onderscheiden in:
- Historiografie (klein): al dat wat over een bepaald onderwerp
geschreven is (bv. de Vietnamoorlog);
- Historiografie (groot): geschiedenis van de geschiedschrijving (bv.
alle verschillende benaderingen van de geschiedenis van het
slavernijverleden) en ook de nieuwe ontwikkelingen binnen een
bepaald onderwerp.
Door de revoluties kwamen er andere manieren waarop geschiedenis
onderzocht werd; het volk ging hun eigen geschiedenis onderzoeken.
Men moest objectief (neutraal, alleen kijkend naar de feiten) naar
geschiedenis kijken, waarbij de traditionele geschiedschrijving zich
voornamelijk richtte op de ‘grote mannen geschiedenis’. Deze objectiviteit
is echter onmogelijk: iedereen heeft een unieke bril op, kijkend naar het
verleden.
Pieter Geyl (1877-1966)
- Geboren in een familie van artsen en had een moeilijke jeugd
- Sterk geloof in het idee van een ‘Groot Nederland’: alle Europese
sprekers van Nederlands moesten één volk worden
o Zijn ideeën kwamen voort uit zijn politieke voorkeur, deze
veranderde echter na de jaren dertig (waarschijnlijk door de
opkomst van de NSDAP, wat de destructieve gevolgen van
(extreem) nationalisme liet zien)
- Na de jaren dertig kritisch op het totalitarisme: sprak zich uit tegen
zowel het communisme als nationaalsocialisme en dogmatische
mensen (= mijn waarheid is de waarheid)
- Geyl laat zien dat:
o Men kan voorbouwen op de ideeën van andere historici
o Geschiedschrijving een aaneenschakeling van keuzes is
o Standplaatsgebondenheid (= idee op het verleden wordt
gevormd door onze hedendaagse ideeën)
o Politiek en geschiedenis onvermakelijk verbonden is; het is
onvermijdelijk dat politieke visie en historische interesses
overeenkwamen
Week 2A
‘Grote mannen geschiedenis’ werd versterkt door het biografisch genre:
hierin waren mannen (zowel schrijvers als figuren) dominant, vooral na de
Eerste Wereldoorlog.
Lerner: De overlap tussen identiteit en geschiedwetenschap is
onvermijdelijk en verrijkt onze kijk op het verleden.
Vrouwengeschiedenis ontstond tijdens de Tweede Feministische Golf,
waarin periodes als de Franse Revolutie anders werd bekijken (vanuit
vrouwelijk perspectief).
, - Eerste Feministische Golf richtte zich voornamelijk op
vrouwenkiesrecht (1919);
- Tweede Feministische Golf richtte zich op abortus en anticonceptie,
het vrouwelijk handelingsonbekwaamheid (tot 1957), de seksuele
revolutie en het patriarchaat (= (grofweg) systeem waarin relaties,
geloofsovertuigingen, waardes en vergelijkbare aspecten van een
samenleving worden bepaald door mannen en waarin
genderongelijkheid verscholen ligt)
Gendergeschiedenis focust zich vooral rondom de historisch-
maatschappelijke rollen(verdeling) tussen mannelijkheid en vrouwelijkheid
en hoe deze is veranderd.
Gerda Lerner (1920-2013)
- Geboren in Wenen, gevlucht naar de Verenigde Staten na de
Anschluss: gevangenschap had een grote invloed op haar leven
- Kon moeilijk aan een baan komen doordat ze vrouw, joods en
communist was; verzette zich af tegen het curriculum van
geschiedenis
- Zonder geschiedenis een groep gelimiteerd: zonder geschiedenis
geen identiteit geen zichtbaarheid geen rol in het politieke en
sociale leven
- Was in 1963 promovendus aan Colombia University, schreef het
boek Black Women in White America (1972): kwam voort uit haar
verwantschap met de gemarginaliseerde bevolkingsgroepen;
probeerde hen hun eigen geschiedenis te geven
- Gaf een cursus gespecialiseerd in vrouwengeschiedenis aan Sarah
Lawrence College, waarmee vrouwengeschiedenis werd
geprofessionaliseerd
- Lerner laat zien dat:
o Historici de ‘wie’ vraag binnen de geschiedenis anders zijn
gaan stellen, waardoor de nadruk anders kwam te leggen (bv.
op vrouwen), waarmee er andere perspectieven komen en
nieuwe vragen gesteld kunnen worden
Geschiedkundige handelen vooral namens de natiestaat (=
nationalistische ideologie): deze ontwikkelingen zich door geweld en
oorlog ( oorlog is de motor in de geschiedenis); groot geworden na de
Franse Revolutie. Was hiervoor ook wel een ‘volkerenbond’.
Sociale geschiedenis kwam op vanaf de negentiende eeuw: kwam voort
uit het marxisme en richtte zich op de arbeidersklasse (bv. Thompson, The
Making of the English Working Class (1963), waar ambachtslieden en de
gevolgen van industrialisatie werd besproken). E. P. Thompson laat zien
dat arbeiders agency (= autonoom kunnen handelen binnen de
(aversieve) omstandigheden die hen zijn gegeven) kunnen gebruiken om
hun eigen leven vorm te geven, wat voortkomt uit liberaal individualisme.
Week 2B
