KENNISTOETS HUIS VAN THORBECKE
DEELTOETS 3
INHOUD
5.1 De beleidscyclus (openbaar best. H4) .......................................................................................................... 2
5.2 analytische- vs politiek visie (openbaar best. H4) ........................................................................................ 5
5.3 Agendavorming (overheidsbeleid H3 + openbaar best. H4.5) .....................................................................13
5.4/ 5.5 Beleidsvoorbereiding (overheidsbeleid H4) ........................................................................................ 20
5.6 Beleidsbepaling (overheidsbeleid H6) ....................................................................................................... 24
5.7 Beleidsuitvoering (overheidsbeleid H7) ..................................................................................................... 28
5.8 Evaluatie van overheidsbeleid (overheidsbeleid H9) .................................................................................. 32
6.1 Hoge college van Staat en vaste colleges van advies (best. kaart van NL §3.3) ........................................... 40
6.2 De Nationale Politie (best. kaart van NL §5.6) ........................................................................................... 45
6.3 ZBO’s en Agentschappen (best. kaart van NL §5.7) ................................................................................... 47
6.4 Organisatie van de rechtspraak (best. kaart van NL H4) ............................................................................ 51
complete begrippenlijst .................................................................................................................................. 58
1
,5.1 DE BELEIDSCYCLUS ( O P E N BA A R BE S T . H 4 )
Soorten beleid: preventief, curatief, regulerend, symbolisch
Beleidsproces → Het geheel aan activiteiten om beleid te ontwikkelen.
- Een proces waarbij beleidsvormers beleid tot stand proberen te brengen.
Proberen omdat een beleidsproces niet altijd tot daadwerkelijk beleid leidt.
- Proces → verloop, ontwikkelingsgang
- Welke stappen doorloopt het? Hoe komt het tot stand?
Welke stappen hebben we nodig vanaf het begin als we nog geen stappen hebben, tot het punt dat
het ook geëvalueerd is.
→ Is cyclisch omdat na het evalueren het vaak voorkomt dat er
aanpassingen moeten komen of dat het beleid anders is en het opnieuw
op de kaart gezet moet worden.
Agendavorming
Omvat het hele proces van het op de agenda brengen van een onderwerp t/m het selecteren van een
onderwerp voor beleidsvorming.
Van maatschappelijk probleem naar politiek/bestuurlijk probleem.
- Waar gaan we het over hebben in de politiek? Wat vinden we belangrijk?
Bv in straat wordt hard gereden en jij en je buren hebben er last van, dat is nog niet echt een
bestuurlijk probleem. Als je vervolgens gaat demonstreren enzo, dan wordt de gemeente bewust van
het probleem.
- Hoe ziet het probleem eruit? Wat is het? Hoe wordt het op de kaart gebracht?
- Probleem = verschil tussen de toestand en de norm
Twee aspecten van agendavorming:
- Hoe ‘hoog’ iets op de politiek/ bestuurlijke agenda komt
Niet alle onderwerpen kunnen evenveel prioriteit hebben.
Dus welke urgentie staat een onderwerp op de agenda
- Definitie probleem
Wat is het probleem nu precies?
Is vrij duidelijk als het gaat over te hard rijden, is het wel duidelijk.
Als het gaat over klimaat kan je veel richtingen op.
Kan zelfs afvragen of het een probleem is.
Waar gaat het over? CO2, biodiversiteit, enz.
Bepaald ook de oplossingsrichting/ aanpak en hoe hoog het op de agenda komt.
2
,Beleidsvorming (-voorbereiding + -bepaling)
- Beleidsvorming = beleidsvoorbereiding + beleidsbepaling
Beleidsvoorbereiding → Verzamelen en analyseren van informatie en formuleren van adviezen
richting te voeren beleid
Deel van de beleidsvorming waarin de voorstellen voor de besluitvorming worden gemaakt.
Verschillende opties hoe het beleid eruit moet komen te zien
In bestuurskunde heel belangrijk → zijn ambtenaren
Je schrijft een advies met hoe het aangepakt kan worden.
Praten met stakeholders en onderzoek doen enz.
Beleidsbepaling → besluitvorming over inhoud van het beleid
Het deel waarin besluitvorming plaatsvindt.
Beslissingen nemen, waarna het wordt uitgevoerd
Is binnen bestuurskunde niet heel erg belangrijk → is politieke keuze
Ambtenaren hebben advies gemaakt en de politici besluiten of we het ook op die manier
gaan doen.
Beleidsuitvoering
Omzetten van beleidsvoornemens en politieke beslissingen in concrete acties.
- Flitspalen neerzetten, leggen drempels neer en wijkagent gaat controleren.
- 2 dingen zijn gewoon simpel neerzetten, maar de wijkagent moet zijn acties blijven doen en er ook over
terugkoppelen.
- Uitvoering is puur de plannen die zijn gemaakt en vastgelegd, uitvoeren.
- Vaak makkelijker opgeschreven dan gedaan.
Grenscontroles in Nederland en wat er allemaal bij komt kijken om dat aan te scherpen (p. 111)
Dus een cruciaal onderdeel bij de beleidsvorming, er moet rekening met dingen gehouden worden.
Beleidsevaluatie en terugkoppeling
Het meten en bijsturen van beleid
- Beoordelen van de totstandkoming, inhoud en resultaten van beleid
Was iedereen betrokken? Was iedereen wel blij met het plan?
Hebben we wel de goede beleidsinstrumenten gekozen? Was een flitspaal wel goed idee?
Wat heeft het opgeleverd? Zijn er echt minder hardrijders?
- Leren en controleren
Wat ging er goed, hoe kunnen we het in de toekomst anders doen?
Controleren of de doelstellingen zijn behaald.
- Beoordelingscriteria o.a. (om te leren en controleren)
Doeltreffendheid
Zijn de beleidsdoelen bereikt? En zijn de resultaten te danken aan het gevoerde beleid?
Komt het wel door de flitspalen en wijkagent? Kan het ook alleen met flitspalen?
Doelmatigheid
Verhouding kosten en baten correct?
Neveneffecten
Niet beoogde effecten
Bv meer ongelukken doordat drempels te hoog zijn.
3
, Leren en controleren is in de praktijk niet per se een verlengde van elkaar.
- Leren betekent dieper inzoomen op fouten om te begrijpen wat er mis ging.
- Controleren is gekoppeld aan een schuldvraag.
Door wie bv geëvalueerd:
- ARK (Algemene Reken Kamer) → doeltreffend en doelmatigheid
- Ombudsman → rechtmatigheids- en integriteitsoordelen
- Parlement → politiek-maatschappelijke aanvaardbaarheid
- Overige organisaties.
Evaluatie stuurt ook!
- Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we resultaat behalen?
- Maakt ook dat je van tevoren keuzes maakt om goed uit de evaluatie te komen.
Het feit dat we dingen meten, beïnvloed de werkelijkheid.
Je gaat beter je best doen.
Doordat je het van tevoren weet bepaalt het ook je acties.
SAMENVATTEND EN BEGRIPPEN H4 OPENBAAR BEST.
Fase 1 Agendavorming: Het proces waardoor bepaalde maatschappelijke problemen de aandacht van het
publiek en/of de beleidsbepalers krijgen.
Fase 2 Beleidsvoorbereiding: Het verzamelen en analyseren van informatie en het formuleren van adviezen
met het oog op het te voeren beleid.
Fase 3 Beleidsbepaling: Besluitvorming over de inhoud van een beleid.
Fase 4 Beleidsuitvoering: Het omzetten van beleidsvoornemens in concrete acties.
Fase 5 Beleidsevaluatie: Het beoordelen van de totstandkoming, de inhoud en de resultaten van een beleid.
Fase 6 Terugkoppeling en heroverweging: Het verwerken van de resultaten van beleidsevaluaties en andere
informatie, gericht op de eventuele voortzetting, bijstelling of beëindiging van een gevoerd beleid.
4
DEELTOETS 3
INHOUD
5.1 De beleidscyclus (openbaar best. H4) .......................................................................................................... 2
5.2 analytische- vs politiek visie (openbaar best. H4) ........................................................................................ 5
5.3 Agendavorming (overheidsbeleid H3 + openbaar best. H4.5) .....................................................................13
5.4/ 5.5 Beleidsvoorbereiding (overheidsbeleid H4) ........................................................................................ 20
5.6 Beleidsbepaling (overheidsbeleid H6) ....................................................................................................... 24
5.7 Beleidsuitvoering (overheidsbeleid H7) ..................................................................................................... 28
5.8 Evaluatie van overheidsbeleid (overheidsbeleid H9) .................................................................................. 32
6.1 Hoge college van Staat en vaste colleges van advies (best. kaart van NL §3.3) ........................................... 40
6.2 De Nationale Politie (best. kaart van NL §5.6) ........................................................................................... 45
6.3 ZBO’s en Agentschappen (best. kaart van NL §5.7) ................................................................................... 47
6.4 Organisatie van de rechtspraak (best. kaart van NL H4) ............................................................................ 51
complete begrippenlijst .................................................................................................................................. 58
1
,5.1 DE BELEIDSCYCLUS ( O P E N BA A R BE S T . H 4 )
Soorten beleid: preventief, curatief, regulerend, symbolisch
Beleidsproces → Het geheel aan activiteiten om beleid te ontwikkelen.
- Een proces waarbij beleidsvormers beleid tot stand proberen te brengen.
Proberen omdat een beleidsproces niet altijd tot daadwerkelijk beleid leidt.
- Proces → verloop, ontwikkelingsgang
- Welke stappen doorloopt het? Hoe komt het tot stand?
Welke stappen hebben we nodig vanaf het begin als we nog geen stappen hebben, tot het punt dat
het ook geëvalueerd is.
→ Is cyclisch omdat na het evalueren het vaak voorkomt dat er
aanpassingen moeten komen of dat het beleid anders is en het opnieuw
op de kaart gezet moet worden.
Agendavorming
Omvat het hele proces van het op de agenda brengen van een onderwerp t/m het selecteren van een
onderwerp voor beleidsvorming.
Van maatschappelijk probleem naar politiek/bestuurlijk probleem.
- Waar gaan we het over hebben in de politiek? Wat vinden we belangrijk?
Bv in straat wordt hard gereden en jij en je buren hebben er last van, dat is nog niet echt een
bestuurlijk probleem. Als je vervolgens gaat demonstreren enzo, dan wordt de gemeente bewust van
het probleem.
- Hoe ziet het probleem eruit? Wat is het? Hoe wordt het op de kaart gebracht?
- Probleem = verschil tussen de toestand en de norm
Twee aspecten van agendavorming:
- Hoe ‘hoog’ iets op de politiek/ bestuurlijke agenda komt
Niet alle onderwerpen kunnen evenveel prioriteit hebben.
Dus welke urgentie staat een onderwerp op de agenda
- Definitie probleem
Wat is het probleem nu precies?
Is vrij duidelijk als het gaat over te hard rijden, is het wel duidelijk.
Als het gaat over klimaat kan je veel richtingen op.
Kan zelfs afvragen of het een probleem is.
Waar gaat het over? CO2, biodiversiteit, enz.
Bepaald ook de oplossingsrichting/ aanpak en hoe hoog het op de agenda komt.
2
,Beleidsvorming (-voorbereiding + -bepaling)
- Beleidsvorming = beleidsvoorbereiding + beleidsbepaling
Beleidsvoorbereiding → Verzamelen en analyseren van informatie en formuleren van adviezen
richting te voeren beleid
Deel van de beleidsvorming waarin de voorstellen voor de besluitvorming worden gemaakt.
Verschillende opties hoe het beleid eruit moet komen te zien
In bestuurskunde heel belangrijk → zijn ambtenaren
Je schrijft een advies met hoe het aangepakt kan worden.
Praten met stakeholders en onderzoek doen enz.
Beleidsbepaling → besluitvorming over inhoud van het beleid
Het deel waarin besluitvorming plaatsvindt.
Beslissingen nemen, waarna het wordt uitgevoerd
Is binnen bestuurskunde niet heel erg belangrijk → is politieke keuze
Ambtenaren hebben advies gemaakt en de politici besluiten of we het ook op die manier
gaan doen.
Beleidsuitvoering
Omzetten van beleidsvoornemens en politieke beslissingen in concrete acties.
- Flitspalen neerzetten, leggen drempels neer en wijkagent gaat controleren.
- 2 dingen zijn gewoon simpel neerzetten, maar de wijkagent moet zijn acties blijven doen en er ook over
terugkoppelen.
- Uitvoering is puur de plannen die zijn gemaakt en vastgelegd, uitvoeren.
- Vaak makkelijker opgeschreven dan gedaan.
Grenscontroles in Nederland en wat er allemaal bij komt kijken om dat aan te scherpen (p. 111)
Dus een cruciaal onderdeel bij de beleidsvorming, er moet rekening met dingen gehouden worden.
Beleidsevaluatie en terugkoppeling
Het meten en bijsturen van beleid
- Beoordelen van de totstandkoming, inhoud en resultaten van beleid
Was iedereen betrokken? Was iedereen wel blij met het plan?
Hebben we wel de goede beleidsinstrumenten gekozen? Was een flitspaal wel goed idee?
Wat heeft het opgeleverd? Zijn er echt minder hardrijders?
- Leren en controleren
Wat ging er goed, hoe kunnen we het in de toekomst anders doen?
Controleren of de doelstellingen zijn behaald.
- Beoordelingscriteria o.a. (om te leren en controleren)
Doeltreffendheid
Zijn de beleidsdoelen bereikt? En zijn de resultaten te danken aan het gevoerde beleid?
Komt het wel door de flitspalen en wijkagent? Kan het ook alleen met flitspalen?
Doelmatigheid
Verhouding kosten en baten correct?
Neveneffecten
Niet beoogde effecten
Bv meer ongelukken doordat drempels te hoog zijn.
3
, Leren en controleren is in de praktijk niet per se een verlengde van elkaar.
- Leren betekent dieper inzoomen op fouten om te begrijpen wat er mis ging.
- Controleren is gekoppeld aan een schuldvraag.
Door wie bv geëvalueerd:
- ARK (Algemene Reken Kamer) → doeltreffend en doelmatigheid
- Ombudsman → rechtmatigheids- en integriteitsoordelen
- Parlement → politiek-maatschappelijke aanvaardbaarheid
- Overige organisaties.
Evaluatie stuurt ook!
- Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we resultaat behalen?
- Maakt ook dat je van tevoren keuzes maakt om goed uit de evaluatie te komen.
Het feit dat we dingen meten, beïnvloed de werkelijkheid.
Je gaat beter je best doen.
Doordat je het van tevoren weet bepaalt het ook je acties.
SAMENVATTEND EN BEGRIPPEN H4 OPENBAAR BEST.
Fase 1 Agendavorming: Het proces waardoor bepaalde maatschappelijke problemen de aandacht van het
publiek en/of de beleidsbepalers krijgen.
Fase 2 Beleidsvoorbereiding: Het verzamelen en analyseren van informatie en het formuleren van adviezen
met het oog op het te voeren beleid.
Fase 3 Beleidsbepaling: Besluitvorming over de inhoud van een beleid.
Fase 4 Beleidsuitvoering: Het omzetten van beleidsvoornemens in concrete acties.
Fase 5 Beleidsevaluatie: Het beoordelen van de totstandkoming, de inhoud en de resultaten van een beleid.
Fase 6 Terugkoppeling en heroverweging: Het verwerken van de resultaten van beleidsevaluaties en andere
informatie, gericht op de eventuele voortzetting, bijstelling of beëindiging van een gevoerd beleid.
4
